Με αφορμή τη δημοσίευση φωτογραφιών από την εκτέλεση στην Καισαριανή

Σχετικά με τις συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών, πολιτικών κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας μέσα από μια ηλεκτρονική δημοπρασία στο e-bay σκέπτομαι τα εξής:

1. ΤΙ ΦΟΒΕΡΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ;
Η Ιστορία της Ελλάδας, παλιότερη και νεότερη, δεν παύει να αναδύεται συνεχώς. Αυτά που ακούγαμε στα τραγούδια τα βλέπουμε μπροστά μας σε εικόνα...

2. ΑΠΟ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ;
Το υλικό αυτό φαίνεται ότι προέρχεται από το προσωπικό άλμπουμ του Γ€ρμανού αξιωματικού, Χέρμαν Χένερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs – Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα.

3. ΕΙΝΑΙ ΓΝΗΣΙΕΣ;
Αρχικά, περίμενα να δω κατά πόσο είναι αυθεντικές, δεδομένου ότι οι Ν@ζί απέφευγαν τα ντοκουμέντα των εγκλημάτων τους, όσο κι αν τα απολάμβαναν. Από την άλλη υπήρχαν πολλοί φωτογράφοι εγκεκριμένοι από το καθεστώς που αποτύπωναν τις θηριωδίες.

4. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΗΚΕ ΚΑΝΕΙΣ;

Συγγενείς των εκτελεσθέντων αναγνώρισαν ήδη τους:

- Ηλία Ρίζο του Δημητρίου (Ο νεαρός άντρας που χαμογελάει) ο οποίος εργαζόταν σε αρτοβιομηχανία ζυμαρικών και είχε λάβει μέρος στην Εθνική Αντίσταση και

- Βασίλη Παπαδήμα (ο ψηλός με το λευκό πουκάμισο) ο οποίος ήταν ο μεγάλος αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού, Δημήτρη Παπαδήμα και εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Πολέμησε δε, στο αλβανικό μέτωπο. Η μητέρα του, πέθανε 40 μέρες μετά την εκτέλεσή του, από εγκεφαλικό επεισόδιο.

5. ΠΩΣ ΠΕΡΙΕΓΡΑΨΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΑΥΤΟ Ο ΒΕΛΓΟΣ «ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ» ΤΙΜ ΝΤΕ ΚΡΕΝΕ ΠΟΥ ΤΙΣ ΑΝΕΒΑΣΕ ΠΡΟΣ ΠΩΛΗΣΗ; (δεν ξέρω γιατί με ανατριχιάζει η λέξη συλλέκτης αυτή τη στιγμή)

"Sehr seltene Fotoserie der deutschen Maßnahmen nach dem Bandenüberfall auf General Franz Krech (27.04.1944 in Molaus) mit der Hinrichtung von 200 kommunistischen Geiselgefangenen in Kaisariani bei Athen, Griechenland am 1. Mai 1944."

Μετάφραση:

«Πολύ σπάνια σειρά φωτογραφιών των γερμανικών μέτρων μετά την επιδρομή συμμορίας εναντίον του στρατηγού Φραντς Κρεχ (27.04.1944 στους Μολάους) με την εκτέλεση 200 κομμουνιστών ομήρων κρατουμένων στην Καισαριανή κοντά στην Αθήνα, Ελλάδα, την 1η Μαΐου 1944.»

6. ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΑΥΤΗ Η ΟΡΟΛΟΓΙΑ; ΠΩΣ ΤΟ ΑΝΑΛΥΕΙ Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ;

«Καθώς οι φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό άλμπουμ Γερμανού στρατιώτη, η περιγραφή του συλλέκτη ακολουθεί το ύφος των σημειώσεων που υπήρχαν συχνά σε τέτοια άλμπουμ.

Στον κόσμο των συλλεκτών στρατιωτικών ειδών (militaria), η χρήση της αυθεντικής ορολογίας της εποχής χρησιμοποιείται συχνά για να υπογραμμιστεί η "γνησιότητα" του υλικού, ακόμα κι αν αυτό περιλαμβάνει όρους που σήμερα θεωρούνται προσβλητικοί ή προπαγανδιστικοί.

Bandenüberfall (Επιδρομή συμμορίας):

Είναι ο ν@ζιστικός όρος για τις ενέργειες της Αντίστασης. Οι Γ€ρμανοί κατακτητές δεν αναγνώριζαν στους αντάρτες την ιδιότητα του στρατιώτη και τους αποκαλούσαν συστηματικά "Banden" (συμμορίες) για να απονομιμοποιήσουν τη δράση τους και να δικαιολογήσουν τις εκτελέσεις αμάχων ως "καταστολή εγκληματικότητας".

Maßnahmen (Μέτρα): Χρησιμοποιείται ευφημιστικά αντί της λέξης «εγκλήματα» ή «σφαγές», ακολουθώντας την ψυχρή στρατιωτική γλώσσα της Β€ρμαχτ.

Geiselgefangenen (Ομήρων κρατουμένων):

Ο όρος υποδηλώνει ότι οι εκτελεσθέντες δεν καταδικάστηκαν για κάποια δική τους πράξη, αλλά εκτελέστηκαν ως αντίποινα επειδή κρατούνταν ως όμηροι.»

6. ΑΣ ΦΡΕΣΚΑΡΩ ΛΟΙΠΟΝ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ:

Στις 27 Απριλίου 1944 αντάρτες του ΕΛΑΣ σκότωσαν στους Μολάους έναν Γερμανό στρατηγό, τον Franz Krech, μαζί με τη συνοδεία του. Η ν@ζιστική διοίκηση αποφάσισε αντίποινα (διαβάστε στη φωτογραφία). Επέλεξαν 200 κρατούμενους κομμουνιστές από το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου.

Οι περισσότεροι ήταν παλιοί πολιτικοί κρατούμενοι από την εποχή της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, δηλαδή πριν καν μπουν οι Γερμανοί στην Ελλάδα. Το καθεστώς τους είχε φυλακίσει ως «επικίνδυνους» και μετά την Κατοχή τους παρέδωσε στους Γερμανούς. Την Πρωτομαγιά λοιπόν του 1944 μεταφέρθηκαν στο Σκοπευτήριο και εκτελέστηκαν ανά 20 σε ομάδες.

7. ΓΙΑΤΙ ΧΑΜΟΓΕΛΑΝΕ ΟΛΟΙ;

Το χαμόγελο και η ευθυτενής παρουσία μπροστά στον θάνατο, είναι η μόνη αντίδραση που τους απομένει για να δείξουν πως δεν μεμψιμοιρούν, πως περιφρονούν τον κατακτητή που πάει να επιβληθεί με τη βία και πως παραμένουν πιστοί στις ιδέες τους ως την τελευταία στιγμή.

Ανάμεσα στους 200 ήταν ο Ναπολέων Σουκατζίδης. Ήταν διερμηνέας στο Χαϊδάρι. Τον έβαλαν να διαβάσει τη λίστα κι εκεί είδε και το δικό του όνομα. Ο Γερμανός διοικητής του πρότεινε να εξαιρεθεί. Εκείνος αρνήθηκε για να μη σταλεί άλλος στη θέση του. Έμεινε και εκτελέστηκε μαζί με τους υπόλοιπους.

8. ΠΩΣ ΑΝΤΕΔΡΑΣΕ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ;

Η πλειοψηφία των συμπολιτών μου υποδέχτηκε πατριωτικη με συγκίνηση αυτά τα ντοκουμέντα.

Τα κόμματα της Αριστεράς και κάποια άλλα του Κέντρου, καθώς και μεμονωμένοι πολιτικοί από όλους τους χώρους, αξίωσαν να ανακτηθούν οι φωτογραφίες από το Ελληνικό Κράτος και να εκτεθούν ως μέρος της Ιστορίας του αντί να ευτελίζονται σε δημοπρασίες.

Συμφωνώ.

9. ΥΠΗΡΞΑΝ ΑΣΧΗΜΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ;

Η λύσσα και η απαξίωση και οι χυδαίες εκφράσεις με τις οποίες μίλησε μικρή άλλα όχι ευκαταφρόνητη μερίδα συμπολιτών μου σε συνεντεύξεις και στο ιντερνετ (δεν μπορώ να πω ομοεθνών μου, διότι θα μιλήσω παρακάτω για το Έθνος και τη σημασία του) μου προξένησε αηδία.

Πριν λίγο έμαθα ότι συνεπεία της συγκυρίας της αποκάλυψης αυτού του φωτογραφικού υλικού, λιγες ώρες μετά την δημοσίευσή τους, άγνωστοι βανδάλισαν το μνημείο των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή σπάζοντας την αναθηματική πλάκα με τα ονόματά τους.

Οι ταγματασφαλίτες φαίνεται υπάρχουν ακόμη στην Ελλάδα.

10. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΘΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ;

Οχι. Πρέπει να είσαι άνθρωπος, να ξέρεις λίγη Ιστορία, να έχεις μια ιδέα συνείδησης και να αγαπάς την ελευθερία, βασικό γνώρισμα του Ελληνα.

Προσωπικά, δεν ανήκω στις τάξεις της Αριστεράς (καλά εννοείται ούτε και της δεξιάς βέβαια και μου φαίνεται πως ακόμη δεν έχει βρεθεί το κόμμα που με εκφράζει) δεν μπορώ όμως να μην τονίσω πως η Αριστερά είναι μητέρα των Ιδεών. Στην πράξη και την εφαρμογή της μάς τα χάλασε βέβαια χοντρά...

Ο κλασικός μαρξισμός, όπως εκφράστηκε από το ΚΚΕ στον 20ό αιώνα, έβαζε την ταξική σύγκρουση πάνω από το εθνικό αφήγημα. Η ιδέα ήταν ότι οι εργάτες όλων των χωρών έχουν κοινά συμφέροντα.

Το έθνος θεωρούνταν συχνά εργαλείο της αστικής τάξης. Η λογική του διεθνισμού έλεγε ότι τα έθνη είναι δευτερεύοντα, προέχει η ταξική ενότητα.

Η Μακεδονία ήταν μοιρασμένη σε Ελλάδα, Γιουγκοσλαβία και Βουλγαρία. Η ιδέα ήταν μια βαλκανική σοσιαλιστική ομοσπονδία.

Σε μια χώρα που είχε μόλις βγει από Μικρασιατική Καταστροφή και Κατοχή, οποιαδήποτε κουβέντα περί αυτοδιάθεσης σε ευαίσθητη περιοχή ήταν πολιτικά εκρηκτική. Και άφησε στίγμα που κρατά μέχρι σήμερα.

Κι όμως, εγώ είμαι υπέρ της αυτοδιάθεσης των εθνών. Οι εθνότητες πρέπει να βρίσκονται μαζί για να μεγαλουργούν. Οχι για να λεηλατούν ή να ξεριζώνονται. Τα εθνικά κράτη είναι λιγότερο εύκολα διαχειρίσιμα και ζουμε σε κρίσιμες εποχές. Με αυτό δεν εννοώ φυσικά την απόσχιση της Μακεδονίας από το υπόλοιπο ελληνικό έθνος. Αντίθετα επικροτώ την ένωση των Ελλήνων όπου γης.

Υπάρχει διάκριση λοιπόν.

Από την άλλη, η ελληνική ιστορική εμπειρία είναι βαριά. Επανάσταση του 1821, Μικρασιατική Καταστροφή, Κατοχή, Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος. Σε μια τέτοια χώρα, το έθνος δεν είναι κάποια αφηρημένη ιδέα ή κάποιο ναρκισσιστικό μοντέλο ανωτερότητας έναντι των άλλων.

11. ΕΘΝΟΣ, ΑΛΛΑ ΠΟΙΟ ΕΘΝΟΣ;

Το έθνος που προάγει. Γιατί έθνος είναι κάθε ομάδα με κοινά στοιχεία. Το δικό μου έθνος είναι αυθύπαρκτο. Με αρχή και βάση. Δεν υπακούει σε αρχές και εξουσίες. Τις θεμελιώνει.

Με γνωστή συνεχή Ιστορία 5.000 χρόνων τουλάχιστον, το Ελληνικό Εθνος είναι μνήμη, τραύμα, αίμα, αντίσταση, επιβίωση, περηφάνεια, πολιτισμός, πάθος, σκέψη, ελευθερία, έμπνευση και συσπείρωση. Δεν το κατεβάζεις εύκολα από την πρώτη θέση.

Για μένα λοιπόν πρώτα το Εθνος (αυτό το συγκεκριμένο που μιλάμε, όχι ως ανώτερο όλων ή άλλων, αλλά ως αυθύπαρκτος πυρήνας ανώτερο ιδεών, ηθών και εθίμων και κατ επέκταση πολιτισμού) και μετά η πάλη των τάξεων (η οποία παιδιά πρέπει να σημειωθεί, ειδικά όταν βλέπουμε πια απροκάλυπτα πως λειτουργεί μια πανίσχυρη έκφυλη και αδίστακτη Ελίτ, παραδομένη στα χαμερπή πάθη της έναντι της πλειοψηφίας του κόσμου που είμαστε όλοι οι υπόλοιποι..., βλέπε Επστ@ιν και λοιποί σιχαμένοι).

12. ΜΕΤΡΟΝ ΑΘΡΩΠΟΣ

Πάνω όμως από όλα αυτά και τις τάξεις και το έθνος είναι ο άνθρωπος, καθώς αυτός είναι το μέτρο. Οτιδήποτε απάνθρωπο, εκβιαστικό και χαμερπές, δεν εκφράζει εμένα και τους ομοεθνείς μου. Εξ ορισμού.

Μπορείς να αγαπάς το έθνος χωρίς να το κάνεις είδωλο και φετιχ. Μπορείς να πιστεύεις στην κοινωνική ισότητα χωρίς να διαλύεις την ιστορική ταυτότητα.

Η Ελλάδα ιστορικά ταλαντεύτηκε ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα. Και κάθε φορά πλήρωνε ακριβά μέσα κι έξω. Μέσα με εμφυλίους (ό,τι χειρότερο για ένα έθνος) κι έξω με υπακοή και υποταγή σε ξένες δυνάμεις.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Τιμή και δόξα σε αυτούς τους αγέρωχους αγωνιστές που εναντιώθηκαν στον Ν@ζισμό και τον Φ@σισμό.

Ντροπή και όνειδος σε αυτούς που πήγαν να σπάσουν την πλάκα και τα ονόματά τους.

To Κράτος οφείλει να ανακτήσει τις φωτογραφίες και να τις εκθέσει στο Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας καθώς αποτελούν μέρος του.

Εμείς οφείλουμε να ερευνούμε και να μαθαίνουμε την Ιστορία μας περισσότερο, να μισούμε λιγότερο και να επαγρυπνούμε συνεχώς, αποφεύγοντας τα ίδια λάθη αγωνιζόμενοι για το Ευ και χωρίς ντροπή Ζην. Να επιλέγουμε συνειδητά, το καλό από κάθε γεγονός. Αυτό που προάγει τον Ανθρωπο.

Παρακάτω και οι άλλες εικόνες. Οι εικόνες αλιεύθηκαν από το διαδίκτυο, ανήκουν στη συλλογή του Βέλγου συλλέκτη Τιμ Ντε Κρένε και παρουσιάζονται εδώ ως μέρος της Νεότερης Ιστορίας της Ελλάδας.

UPDATE:

Η Δημοπρασία σταμάτησε προσωρινά. Μετά το τεράστιο ενδιαφέρον που προξενήθηκε για αυτά τα ντοκουμέντα, ο Βέλγος συλλέκτης Τιμ Ντε Κρένε από τη Γάνδη ανακοίνωσε ότι έκλεισε ο ίδιος τις δημοπρασίες στο eBay για τις ιστορικές φωτογραφίες της Καισαριανής.

Εξηγεί πως έλαβε την απόφαση λόγω της ευαίσθητης ιστορικής τους φύσης, της έντονης δημοσιότητας και της ζημιάς που προκλήθηκε στο μνημείο, δηλώνοντας ότι κατανοεί τα φορτισμένα συναισθήματα και λυπάται για την πολιτική οικειοποίηση του θέματος.

Ξεκαθαρίζει πως δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για την πώληση και παραμένει ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές για το μέλλον του υλικού.

Ταυτόχρονα υπογραμμίζει ότι η τελική απόφαση σχετικά με το σε ποιον και υπό ποιες προϋποθέσεις θα δοθούν οι φωτογραφίες ανήκει σε εκείνον και θα ληφθεί με υπευθυνότητα και πλήρη επίγνωση της ιστορικής τους σημασίας, σημειώνοντας πως μετά τη δημοσιότητα δέχθηκε έντονο ενδιαφέρον από ιδιώτες συλλέκτες, και καταλήγει ζητώντας να αναγνωριστεί και να γίνει σεβαστή η νόμιμη κυριότητά του επί των φωτογραφιών. 

Άννυ Λιγνού