Ἐπίσκοπος καί Βοηθός Ἐπισκόπου - π. Βασιλείου Μπακογιάννη

 Ἐπίσκοπος καί Βοηθός Ἐπισκόπου

Ὑπό Ἀρχιμανδρίτου Βασιλείου Μπακογιάννη

 Ὡς συνέχεια τοῦ σπουδαίου ἄρθρου τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ν. Σμύρνης Συμεών, «περί Βοηθῶν Ἐπισκόπων» (anastasios 1.10.26), προσθέτουμε τό ἐπισαναπτόμενο.

 Ἡ Ἐκκλησία ἐξ ἀρχῆς γνώριζε ἕναν Ἐπίσκοπο σέ κάθε Ἐπισκοπή. Καί  ὅταν ὁ Ἐπίσκοπος παραιτεῖτο, δέν ἔχανε μόνο τήν ἐξουσία, ἀλλά  καί τίς τιμές πού ἐκπηγάζουν ἀπό τό ἀξίωμα· δέν ἀποκαλεῖτο κἄν Ἐπίσκοπος. «Ὑποβιβαζόταν» στή θέση τοῦ πρεσβυτέρου.

    Ὅταν  Ἐπίσκοπος Παμφυλίας Εὐστάθιος, παραιτήθηκε (430)  ἀπό τά καθήκοντά του, δέν ἄντεξε τήν «ὑποβίβαση». Καί πῆγε κλαίγοντας τόν ἄλλο χρόνο (431) στή γειτονική Ἔφεσο,  ὅπου γινόταν ἡ Ἁγία Τρίτη Οἰκουμενική Σύνοδος, καί παρακάλεσε τούς Ἁγίους Πατέρες νά τοῦ ἐπιτρέψουν νά ἔχει καί πάλι τήν τιμή τοῦ Ἐπισκόπου· καί τοῦ τό ἐπέτρεψαν.  (Ἐπιστολή τῆς Ἁγίας Τρίτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου πρός τήν  τοπική Σύνοδο τῆς Παμφυλιας. Περί Εὐσταθίου. Γ. Ράλλη-Μ. Ποτλῆ. Σύνταγμα Θείων καί Ἱερῶν Κανόνων. II, σελ.206).

  Τό ἀνωτέρω μᾶς διδάσκει καί τό ἄλλο. Ἡ ἀντίληψη πού ἐπικρατεῖ, ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος ἔχει νυμφευθεῖ τήν Ἐπισκοπή, καί τήν ἀποχωρίζεται μόνο μέ τό θάνατο, εἶναι ἀσύμφωνη μέ τήν τάξη τῆς Ἐκκλησίας (καί ὁ Ἱερέας ἔχει νυμφευθεῖ την ἐνορία του…). Μέ ἄλλα λόγια, ὅταν ὁ Ἐπίσκοπος ἀδυνατεῖ νά διεκπεραιώσει τά καθήκοντά του, ὑποβάλλει  παραίτηση, ὅπως ἔκανε ὁ Εὐστάθιος, «αὐτός ἑκών τήν ἐπισκοπήν παραιτήσεται». (ΙΣΤ΄ Πρωτοδευτέρας).  

Πῶς  θά διοικήσει ὁλόκληρη Μητρόπολη, ὅταν δέν τοῦ ἐπιτρέπει ἡ ὑγεία του; 

Πάντως  ὁ  Ἱερέας, παρόλο πού δεν διοικεῖ ὁλόκληρη Μητρόπολη, ὅταν συντρέεχουν λόγοι, παιραιτεῖται ἀπό  τά ἐφημεριακά του καθήκοντα. Καί καλῶς πράττει. Τοῦ δίνεται εὐκαιρία, ὅπως ἔλεγε ἔνας Γέροντας, νά ἀσχοληθεῖ μέ τήν ψυχή του μακρυά ἀπό τούς «θορύβους».

Λέγεται, ὅτι ὅταν ἡ ὑγεία τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Γεωργίου Γεννηματᾶ χειροτέρεψε, ὁ Ὑπουργός ζήτησε ἀπό τόν τότε Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη, νά παραιτηθεῖ ἀπό τή θέση τοῦ Ὑπουργοῦ. Καί τί εἶπε στον Πρωθυπουργό; «Θέλω νά παραιτηθῶ, γιά νά ἀσχοληθῶ  με τη σωτηρία τῆς ψυχῆς μου!».  Καί ὁ Πρωθυπουργός τοῦ πρότεινε νά παραμείνει τύποις Ὑπουργός· καί παρέμεινε μέχρι τόν θάνατό του (25.4.1994).

  Στήν Ἐκκλησία μας σπανίζουν οἱ παραιτήσεις Ἐπισκόπων, ὅταν συντρέχουν λόγοι. Ἀντ’αὐτοῦ ἔχει ἐφευρεθεῖ  ὁ θεσμός τοῦ βοηθοῦ Ἐπισκόπου. Ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν. Σμύρνης ὁ θεσμός  αὐτός εἶναι ἀντικανονικός. Ὄχι μόνο ἐπειδή δέν ἐπιτρέπονται δύο Ἐπίσκοποι σέ μία πόλη (Κανόνας Η΄τῆς Α΄),  ἀλλά καί γιά τούς πρόσθετους λόγους.

  Ἡ χειροτονία Ἐπισκόπου, ὑπονοεῖ ὅτι ὁ χειροτονούμενος  ἀναλαμβάνει ποίμνιο καί ἐξουσία. Μέ ἄλλα λόγια, ἐπειδή ἀναλαμβάνει ποίμνιο καί ἐξουσία, γι’αὐτό  χειροτονεῖται Ἐπίσκοπος, διαφορετικά δέν ὑπάρχει λόγος νά  χειροτονηθεῖ Ἐπίσκοπος. Καί ὅμως ὁ  βοηθός Ἐπίσκοπος δέν ἀναλαμβάνει οὔτε ποίμνιο οὔτε ἐξουσία! Ἄν ἰσχύει, «ἀτιμία Θεοῦ καί τῆς Ἀρχιερωσύνης ἐστί τό προϊστασθαι τόν ἐπίσκοπον τοῦ λαοῦ ὀλίγου», (Ἰωάννης Ζωναρᾶς. Ἑρμηνεία ΝΖ΄στόν Λαοδικείας), πόσο μᾶλλον αὐτό ἰσχύει γιά τόν βοηθό Ἐπίσκοπο, πού δέν ἔχει κἄν δικό του ποίμνιο. (Ὁ Ἐπίσκοπος καλεῖται Μητροπολίτης, ἐνῶ ὁ βοηθός του, βοηθός Ἐπισκόπου…).

Καί τί πρέπει νά γίνει; Ἡ ἀναβάθμιση τῶν Βοηθῶν Ἐπισκόπων σέ «Χωρεπισκόπους»· δηλαδή να τούς δοθεῖ πρός διοίκηση ἕνα τμῆμα τῆς Μητροπόλεως, ὥστε νά ἔχουν δικό  τους ποίμνιο καί ἐξουσία. Ἄν ὑπάρχει ταπείνωση καί ἀγάπη προς την Ἐκκλησία, μπορεῖ νά γίνει. Καί ἄν δέν ὑπάρχει ἀγάπη καί ταπείνωση, τί Ἐκκλησία εἴμαστε;