Το Απολυτίκιο της Εορτής της Υπαπαντής - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Το Απολυτίκιο της Εορτής της Υπαπαντής

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Το Απολυτίκιο της εορτής της Υπαπαντής αποτελεί μια αριστουργηματική περίληψη της Ορθόδοξης θεολογίας, συμπυκνώνοντας τη διδασκαλία της Εκκλησίας για την ενανθρώπηση του Χριστού, το ρόλο της Θεοτόκου και την ελπίδα της σωτηρίας. Συντάχθηκε από τον υμνογράφο Ανατόλιο (πιθανώς τον 9ο αιώνα) και ψάλλεται στον ήχο πλ. α΄. Ας το αναλύσουμε στίχο προς στίχο, βασισμένοι στο κείμενο του Ευαγγελίου του Λουκά (2:22-40), όπου περιγράφεται η συνάντηση του βρέφους Ιησού με τον δίκαιο Συμεών στο Ναό των Ιεροσολύμων.

Χαῖρε κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε·

Η προσφώνηση αυτή απευθύνεται στην Θεοτόκο Μαρία, υπογραμμίζοντας την αγνότητα και την καθαρότητά της ως Παρθένος. Ταυτόχρονα, ως Θεοτόκος, κυοφόρησε και γέννησε τον Θεάνθρωπο Ιησού, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, που ενανθρώπησε για τη σωτηρία μας. Η φράση αυτή θυμίζει τον χαιρετισμό του Αρχαγγέλου Γαβριήλ (Λουκ. 1:28), τονίζοντας την μοναδική χάρη που έλαβε η Παναγία για να γίνει η γέφυρα μεταξύ Θεού και ανθρώπων.

ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει.

Εδώ, ο Χριστός παρουσιάζεται ως ο Ήλιος της Δικαιοσύνης (βλ. Μαλαχ. 4:2), ο αναμενόμενος Μεσσίας και Θεός μας, που ανατέλλει από την Θεοτόκο για να φωτίσει όσους βρίσκονται στο σκοτάδι της αμαρτίας, της φθοράς και του θανάτου. Η εικόνα του φωτός συμβολίζει τη λύτρωση και την αποκάλυψη της αλήθειας, όπως προφητεύει ο Ησαΐας (9:2), υπενθυμίζοντας ότι η ενανθρώπησή Του είναι η αρχή της σωτηρίας για όλη την ανθρωπότητα.

Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενον ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν.

Ο δίκαιος Συμεών, ο πρεσβύτης που δέχτηκε τον Χριστό στην αγκαλιά του, γίνεται σύμβολο κάθε πιστού. Ο Χριστός είναι ο Ελευθερωτής των ψυχών μας, που μέσω της Σταυρικής Του θυσίας και της Αναστάσεώς Του μας απελευθερώνει από την αμαρτία, την φθορά και τον θάνατο, χαρίζοντάς μας τη μετοχή στη θεϊκή Του δόξα (βλ. Λουκ. 2:29-32). Το Πανάγιο Πνεύμα οδήγησε τον Συμεών στο Ναό, όπως οδηγεί και εμάς στην Εκκλησία για να συναντήσουμε τον Σωτήρα.

Η ιδιότητα του Συμεών ως "δικαίου" υπενθυμίζει τον πνευματικό αγώνα, ενώ το "πρεσβύτης" συμβολίζει ότι ο αγώνας αυτός απαιτεί χρόνο, κόπο και υπομονή. Τέλος, η προτροπή "ευφραίνου" καλεί σε χαρά: όποιος συναντά τον Χριστό, όπως ο Συμεών, γεμίζει με την θεϊκή χαρά που υπερβαίνει κάθε επίγεια δυσκολία.

***

The Apolytikion of the Feast of the Presentation

The Apolytikion of the Feast of the Presentation constitutes a masterful summary of Orthodox theology, encapsulating the Church's teaching on the Incarnation of Christ, the role of the Theotokos, and the hope of salvation. It was composed by the hymnographer Anatolius (likely in the 9th century) and is chanted in the Plagal First Mode. Let us analyze it verse by verse, based on the text from the Gospel of Luke (2:22-40), which describes the encounter of the infant Jesus with the righteous Simeon in the Temple of Jerusalem.

Χαῖρε κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε·

(Rejoice, O Virgin Theotokos, full of grace;)

This salutation is addressed to the Theotokos Mary, underscoring her purity and chastity as a Virgin. At the same time, as Theotokos, she conceived and gave birth to the God-man Jesus, the second Person of the Holy Trinity, who became incarnate for our salvation. This phrase recalls the greeting of the Archangel Gabriel (Luke 1:28), emphasizing the unique grace that the All-Holy One received to become the bridge between God and humanity.

ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει.

(for from you has dawned the Sun of Righteousness, Christ our God, enlightening those in darkness.)

Here, Christ is presented as the Sun of Righteousness (see Mal. 4:2), the awaited Messiah and our God, who rises from the Theotokos to illumine those in the darkness of sin, corruption, and death. The image of light symbolizes redemption and the revelation of truth, as prophesied by Isaiah (9:2), reminding us that His Incarnation is the beginning of salvation for all humanity.

Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενον ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν.

(Rejoice also, you righteous Elder, who received in your arms the Redeemer of our souls, who grants us the Resurrection.)

The righteous Simeon, the elder who received Christ in his arms, becomes a symbol for every believer. Christ is the Liberator of our souls, who through His Crucifixion and Resurrection frees us from sin, corruption, and death, granting us participation in His divine glory (see Luke 2:29-32). The Holy Spirit guided Simeon to the Temple, just as it guides us to the Church to encounter the Savior.

Simeon's quality as "righteous" recalls the spiritual struggle, while "elder" symbolizes that this struggle requires time, effort, and patience. Finally, the exhortation "rejoice" calls for joy: whoever encounters Christ, like Simeon, is filled with divine joy that transcends every earthly difficulty.