Μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου, ήτοι η σύναξις της αγίας κόνεως της εκπορευομένης εκ του τάφου αυτού, ήγουν του Μάννα (8 Μαΐου) - Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

Ο πανάγαθος και φιλάνθρωπος Κύριος ημών, όχι μόνον εδόξασε τους Αγίους, οπού δια την αγάπην του αγωνίσθηκαν προθύμως, τόσον τους ιερούς μαθητάς και Αποστόλους, όσον και Προφήτας και Μάρτυρας, και όλους τους αυτώ ευαρεστήσαντας, και αξίωσεν αυτούς της Βασιλείας των Ουρανών, και των αιωνίων αγαθών, αλλά ακόμη και τους τόπους εκείνους, κατά τους οποίους εδιάτριψαν, ή ετάφησαν, και αυτούς, λέγω, αποδείχνει γεμάτους από θείας χάριτας, και λαμπρύνει τούτους με πολλά θαύματα. Όθεν ακολούθως, και τον τάφον του σήμερον εορταζομένου Ιωάννου του Θεολόγου εχαρίτωσε, και με πολλά εστόλισε θαύματα.

Ο τάφος γαρ ούτος του μεγάλου τούτου Ευαγγελιστού, μέσα εις τον οποίον ετάφη, αφ’ ου έζησε χρόνους ρκ’ [120], επί του βασιλέως Τραϊανού, όταν έμελλε να μετατεθή, ο τάφος, λέγω, ούτος, κάθε χρόνον αναβρύει αιφνιδίως κατά την σημερινήν ημέραν με τρόπον θεϊκόν και παράδοξον, μίαν σκόνιν, την οποίαν οι εγχώριοι ονομάζουσι Μάννα, και ταύτην οι λαμβάνοντες, μεταχειρίζονται εις απολύτρωσιν κάθε πάθους, εις ιατρείαν ψυχών, και εις υγείαν σωμάτων, δοξάζοντες τον Θεόν και τον αυτού θεράποντα Ιωάννην.

Μανθάνομεν δε από το εγκώμιον, οπού έχει ο Πατριάρχης των Ιεροσολύμων Σωφρόνιος εις τον Θεολόγον τούτον Ιωάννην, ότι, πατήρ μεν τούτου ήτον ο Ζεβεδαίος. Μήτηρ δε αυτού, ήτον η Σαλώμη, η οποία ήτον θυγάτηρ Ιωσήφ του μνηστευσαμένου την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Ο γαρ Ιωσήφ είχε τέσσαρας υιούς, Ιάκωβον, Συμεών, Ιούδαν και Ιωσήν, και θυγατέρας τρεις, την Εσθήρ, την Μάρθαν, και την Σαλώμην, η οποία εχρημάτισε γυνή του Ζεβεδαίου, μήτηρ δε του Ιωάννου. Εκ τούτου δε συμπεραίνεται, ότι ο Κύριος ημών, ήτον θείος του Ιωάννου, ως αδελφός λογιζόμενος Σαλώμης της θυγατρός Ιωσήφ, του νομιζομένου πατρός του Κυρίου. Πρέπει δε να ηξεύρωμεν, ότι όταν παρεδόθη ο Κύριος ημών τοις Ιουδαίοις και εσταυρώθη, όλοι μεν οι άλλοι μαθηταί έφυγον από τον φόβον τους, μόνος δε ούτος ο Ιωάννης ήτον παρών, ως αγαπητός (και ως αγαπών τον Κύριον με τελείαν αγάπην, επειδή κατ’ αυτόν πάλιν τον ίδιον η τελεία αγάπη έξω βάλλει τον φόβον). Μόνος λέγω ούτος πρώτος με τον Πέτρον, επήγεν εις τον τάφον. Μόνος ούτος έλαβε την Θεοτόκον εις τα ίδια, μόνος ούτος εις την γην απόκτησε τρεις μητέρας, πρώτην την Σαλώμην, από την οποίαν σαρκικώς εγεννήθη, δευτέραν την Βροντήν, επειδή υιός βροντής εχρημάτισεν.

Ο γαρ Κύριος ωνόμασεν αυτόν και τον αδελφόν του Ιάκωβον, Βοεναργές, ο δηλοί υιοί βροντής (Μαρ. γ’, 17). Τρίτην μητέρα κατά χάριν και θέσιν απόκτησε, την Κυρίαν Θεοτόκον, κατά το προς αυτόν ρηθέν λόγιον του Κυρίου το «Ιδού η Μήτηρ σου» (Ιω. ιθ’, 27). Ο Θεολόγος ούτος ήτον μαζί με την Θεοτόκον, έως της αγίας αυτής Κοιμήσεως. Μετά δε την Κοίμησιν αυτής, ευγήκεν από τα Ιεροσόλυμα και επήγεν εις την Έφεσον, κηρύττων το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Εκεί λοιπόν ευρισκόμενος, κατέστρεψε μεν δια προσευχής του τον περίφημον ναόν της Αρτέμιδος. Ηλευθέρωσε δε από την πλάνην της ειδωλολατρείας, και έφερεν εις το φως της θεογνωσίας, τεσσαράκοντα μυριάδας, ήτοι τετρακοσίας χιλιάδας ανθρώπων, οίτινες ελάτρευον εις την ψευδοθεάν Αρτέμιδα. Ηλίβατον δε ονομάζεται το βουνόν, επάνω εις το οποίον είναι κτισμένος ο Ναός Ιωάννου του Θεολόγου κατά την παλαιάν Έφεσον. Κατά δυσμάς δε του βουνού, ήτον ο τάφος του Αγίου Αποστόλου Τιμοθέου. Ο τάφος δε Μαρίας της Μαγδαληνής, και το σπήλαιον των επτά Παίδων, ταύτα ευρίσκονται εις το εκεί πλησιάζον βουνόν, το οποίον ονομάζεται Χειλετών, ή Χειλέων. Ο δε τάφος της Αγίας Ερμιόνης, η οποία ήτον μία από τας τέσσαρας θυγατέρας τας Προφήτιδας Φιλίππου ενός των επτά Διακόνων, ταύτης, λέγω, ο τάφος, ευρίσκεται εις το εκεί πλησιάζον βουνόν. Αλλά και τα άγια λείψανα Αυδάκτου Μάρτυρος και της αυτού θυγατρός Καλλισθένης, και άλλων Μαρτύρων και Επισκόπων, Αρίστωνος, λέγω, Τυράννου, Αριστοβούλου, και Παύλου του Ερημοπολίτου, όλα ταύτα τα λείψανα εις εκείνο το βουνόν ευρίσκονται.

Τελείται δε η του Ιωάννου Σύναξις και εορτή εν τω σεπτώ και αποστολικώ Ναώ αυτού, τω ευρισκομένω εις τόπον καλούμενον Έβδομον.

Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης