Τετάρτη Κυριακή των Νηστειών - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

 Τετάρτη Κυριακή των Νηστειών: Μάρκος 9:17-31

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Η περικοπή από το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (9:17-31) παρουσιάζει μία εικόνα βαθιά ανθρώπινη και συγχρόνως εκκλησιαστική: ένας απελπισμένος πατέρας, ένα παιδί που βασανίζεται, οι μαθητές που δεν μπορούν να βοηθήσουν, και ο Χριστός που θεραπεύει. Είναι σαν να βλέπουμε τη δική μας καρδιά στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή: επιθυμία για λύτρωση, κόπος, πτώσεις, και τελικά η κλήση να περάσουμε από την επιφάνεια στην αληθινή μετάνοια.

Ο πατέρας πλησιάζει τον Κύριο με πόνο και αμηχανία: «εἴ τι δύνασαι, βοήθησον ἡμῖν». Δεν είναι ασέβεια· είναι η γλώσσα της πληγωμένης ψυχής που έχει δοκιμάσει πολλά και φοβάται μήπως απογοητευθεί ξανά. Ο Χριστός, με τρόπο παιδαγωγικό, τον οδηγεί στο ουσιώδες: «εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι». Δεν μεταθέτει τη δύναμη στον άνθρωπο, σαν να πρόκειται για ψυχολογική βεβαιότητα. Τον καλεί σε εμπιστοσύνη, σε άνοιγμα της καρδιάς προς τον Θεό. Η πίστη εδώ είναι σχέση· είναι παράδοση του εαυτού μας στον Κύριο, όπως στεκόμαστε, με την αδυναμία μας.

Γι’ αυτό και η απάντηση του πατέρα είναι από τις πιο συγκλονιστικές ομολογίες του Ευαγγελίου: «πιστεύω, Κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ». Μέσα σε μία φράση περιέχεται όλη η πνευματική ζωή: ομολογία πίστεως και ταπείνωση μαζί. Δεν δικαιολογείται, δεν κρύβεται, δεν παριστάνει τον «δυνατό». Φέρνει στον Χριστό και το λίγο φως και το πολύ σκοτάδι του. Αυτή η ειλικρίνεια γίνεται αρχή θεραπείας, διότι ο Θεός δεν ζητά προσχήματα, αλλά καρδιά συντετριμμένη.

Το παιδί, την ώρα που ελευθερώνεται, φαίνεται «ὡσεὶ νεκρός», και οι γύρω λένε: «ἀπέθανεν». Όμως ο Χριστός «κρατήσας αὐτὸν τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν». Η Εκκλησία αναγνωρίζει εδώ μία πνευματική πραγματικότητα: συχνά, όταν αρχίζει να θεραπεύεται ένα πάθος, όταν ο άνθρωπος βγαίνει από μια δέσμευση, περνά από ταραχή και κλονισμό. Μπορεί να νιώσει ότι «χειροτερεύει», ότι χάνει τη γη κάτω από τα πόδια του. Αλλά η θεραπεία που δίνει ο Χριστός δεν είναι απλή ανακούφιση· είναι ανάσταση. Κι η ανάσταση περνά από σταυρό: από κόπο, υπομονή, επιμονή, και κυρίως από εμπιστοσύνη.

Όταν οι μαθητές ρωτούν κατ’ ιδίαν: «ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό», ο Κύριος απαντά: «τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ». Εδώ βλέπουμε και την σχέση της περικοπής με την Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Η νηστεία, όπως τη ζει η Ορθόδοξη παράδοση, δεν είναι δίαιτα ούτε ηθική επίδοση. Είναι άσκηση ελευθερίας και ταπείνωσης. Μαλακώνει την καρδιά, περιορίζει τη φιλαυτία, βοηθά να συγκεντρωθεί ο νους, και ανοίγει χώρο για προσευχή. Και η προσευχή δεν είναι απλός τύπος, αλλά στάση υπάρξεως: να σταθώ ενώπιον του Θεού με συντριβή, να ζητήσω έλεος, να επιτρέψω στον Χριστό να εργαστεί μέσα στην καρδιά μου.

Υπάρχουν «γένη» πειρασμών και παθών που δεν φεύγουν με μια απόφαση της στιγμής. Θέλουν αγώνα, χρόνο, και κυρίως χάρη Θεού. Γι’ αυτό η Εκκλησία, την Τετάρτη Κυριακή των Νηστειών, μας θυμίζει τον Όσιο Ιωάννη της Κλίμακος. Η «Κλίμακά» του δεν περιγράφει έναν δρόμο αυτοδικαίωσης, αλλά μια πορεία θεραπείας. Σκαλοπάτι-σκαλοπάτι, ο άνθρωπος μαθαίνει να κόβει το θέλημά του, να φυλάσσει τον νου, να πολεμά τους λογισμούς, να αποκτά προσευχή καρδιακή, να καλλιεργεί ταπείνωση και αγάπη. Δεν είναι δρόμος για «τελείους», αλλά για εκείνους που ξέρουν να λένε: «Κύριε, βοήθει μοι».

Και κάτι ακόμη: το πνεύμα του παιδιού παρουσιάζεται ως άλαλο. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Η αμαρτία και τα πάθη συχνά μας κάνουν «άλαλους» πνευματικά: δυσκολευόμαστε να προσευχηθούμε, να ζητήσουμε συγχώρηση, να πούμε ένα απλό «Κύριε ελέησον». Η Σαρακοστή, με τις ακολουθίες της, με τις μετάνοιες, με την εξομολόγηση και τη Θεία Κοινωνία, γίνεται σχολείο όπου ξαναβρίσκουμε τη φωνή μας ενώπιον του Θεού. Ό,τι δεν μπορούμε μόνοι μας, το κάνει ο Χριστός, όταν Τον εμπιστευόμαστε με ταπείνωση.

Και αμέσως μετά τη θεραπεία, ο Ευαγγελιστής αναφέρει την πρώτη αναγγελία του Πάθους και της Αναστάσεως. Ο Χριστός δεν αφήνει τους μαθητές Του να μείνουν στο θαύμα ως εντυπωσιασμό ή «επιτυχία». Τους οδηγεί στο μυστήριο της σωτηρίας: «ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται… ἀποκτενοῦσιν αὐτόν… καὶ… ἀναστήσεται». Ο δρόμος της θεραπείας περνά από τον Σταυρό, και η αληθινή δύναμη του Θεού φανερώνεται μέσα στην εκούσια ταπείνωση και την θυσία. Ό,τι ζήσαμε στην εικόνα του παιδιού που έμοιαζε νεκρό και σηκώθηκε από τον λόγο του Χριστού, γίνεται τώρα προφητικά η ίδια η πορεία του Κυρίου: θάνατος και Ανάσταση. Οι μαθητές καλούνται να μάθουν ότι το “πάντα δυνατά” δεν είναι θρίαμβος του εγώ, αλλά εμπιστοσύνη στον Εσταυρωμένο και Αναστημένο, που μεταμορφώνει την ήττα σε ζωή και την απελπισία σε ελπίδα.

***

Fourth Sunday of Great Lent: Mark 9:17–31

The passage from the Gospel according to Mark (9:17–31) presents a scene that is deeply human and, at the same time, profoundly ecclesial: a desperate father, a child who is tormented, the disciples who are unable to help, and Christ who heals. It is as if we are looking at our own heart during Great Lent: a longing for deliverance, struggle, falls, and finally the call to move from the surface into true repentance.

The father approaches the Lord with pain and hesitation: “If You can do anything, help us.” This is not irreverence; it is the language of a wounded soul that has tried many things and fears being disappointed again. Christ, in a teaching and fatherly way, leads him to what matters most: “If you can believe, all things are possible to him who believes.” He does not shift power onto the human person as though this were a matter of psychological certainty. He calls him to trust, to an opening of the heart toward God. Faith here is relationship; it is the offering of ourselves to the Lord as we are, together with our weakness.

That is why the father’s reply is one of the most striking confessions in the Gospel: “Lord, I believe; help my unbelief.” In a single sentence the whole spiritual life is contained: confession of faith and humility together. He does not make excuses, he does not hide, he does not pretend to be “strong.” He brings to Christ both his little light and his great darkness. This honesty becomes the beginning of healing, because God does not ask for appearances, but for a heart that is broken and contrite.

As the child is being set free, he appears “as one dead,” and those around say, “He is dead.” Yet Christ “took him by the hand and raised him up.” The Church recognizes here a spiritual reality: often, when a passion begins to be healed, when a person is being freed from a bondage, there can be turmoil and inner shaking. One may feel that things are getting “worse,” that the ground is giving way beneath one’s feet. But the healing Christ gives is not mere relief; it is resurrection. And resurrection passes through the Cross: through labor, patience, perseverance, and above all through trust.

When the disciples ask Him privately, “Why could we not cast it out?”, the Lord replies: “This kind can come out by nothing except prayer and fasting.” Here we also see how this passage relates to Great Lent. Fasting, as it is lived in the Orthodox tradition, is not a diet and not a moral achievement. It is an ascetic practice of freedom and humility. It softens the heart, restrains self-love, helps the mind gather itself, and opens space for prayer. And prayer is not a mere formality, but a stance of one’s whole being: to stand before God with compunction, to ask for mercy, to allow Christ to work within my heart.

There are “kinds” of temptations and passions that do not leave with a decision made in a single moment. They require struggle, time, and above all the grace of God. For this reason, on the Fourth Sunday of Great Lent, the Church sets before us Saint John of the Ladder. His Ladder does not describe a path of self-justification, but a journey of healing. Step by step, a person learns to cut off his own will, to guard the mind, to battle thoughts, to acquire prayer of the heart, and to cultivate humility and love. It is not a path for “perfect” people, but for those who know how to say, “Lord, help me.”

And one more thing: the spirit tormenting the child is described as mute. This is not accidental. Sin and the passions often make us spiritually “mute”: we find it hard to pray, to ask forgiveness, to say even a simple “Lord, have mercy.” Lent, with its services, prostrations, confession, and Holy Communion, becomes a school in which we find our voice again before God. What we cannot do by ourselves, Christ does, when we entrust ourselves to Him with humility.

Immediately after the healing, the Evangelist records the first announcement of the Passion and the Resurrection. Christ does not allow His disciples to remain at the level of the miracle as mere amazement or “success.” He leads them into the mystery of salvation: “The Son of Man is being delivered into the hands of men, and they will kill Him, and after He is killed, He will rise the third day.” The path of healing passes through the Cross, and the true power of God is revealed in voluntary humility and sacrifice. What we saw in the image of the child who seemed dead and was raised by the word of Christ now becomes, in a prophetic way, the Lord’s own path: death and Resurrection. The disciples are called to learn that “all things are possible” is not the triumph of the ego, but trust in the Crucified and Risen One, who transforms defeat into life and despair into hope.