Το ΝΟΜΙΜΟΝ είναι αφ’ εαυτού και ΗΘΙΚΟ; - π. Θεοδόσιος Μαρτζούχος

Το ΝΟΜΙΜΟΝ είναι αφ’ εαυτού και ΗΘΙΚΟ;

 Αρχιμ. Θεοδόσιος Μαρτζούχος

Πώς βλέπετε την κατάσταση της Εκκλησίας;

Η Εκκλησία είναι κουρασμένη. Ο πολιτισμός μας έχει γίνει παλαιός, οι Εκκλησίες μας είναι κτίρια μεγάλα και άδεια, ο γραφειοκρατικός μηχανισμός της Εκκλησίας ατυχώς μεγαλώνει, οι τελετές μας και τα ενδύματά μας είναι πομπώδη.

Μήπως, όμως, αυτά τα πράγματα εκφράζουν τελικώς αυτό που είμαστε σήμερα; 

Η ευημερία βαραίνει πάνω μας. Είμαστε σαν τον πλούσιο νεαρό άνδρα που έφυγε λυπημένος όταν ο Ιησούς τον κάλεσε να γίνει μαθητής του. 

Ξέρω ότι δεν μπορούμε εύκολα να αφήσουμε τα πάντα να εξελίσσονται. Τουλάχιστον, όμως, μπορούμε να αναζητήσουμε τους ανθρώπους που είναι ελεύθεροι και «πιο κοντά στο γείτονά τους»!!

C. M. Martini 

Ποιος να το ήλπιζε ότι οι χριστιανοί, και ειδικώς οι κληρικοί και ακόμα ειδικότερα οι διάδοχοι των Αποστόλων, που έχουν ακούσει από τον Χριστό τα μύρια όσα εναντίον του πλούτου και του Μαμωνά και τους έχει υποδειχθεί η προτροπή–εντολή να μη κουβαλάνε πάνω τους χρυσά ή αργυρά νομίσματα, θα βούλιαζαν στο πολιτικάντικο παιχνίδι της αναίρεσης των λόγων του Χριστού, εν ονόματι τυπικών νομικίστικων ρυθμίσεων, που προάγουν δικαιωματισμό και «σπρώχνουν» τελικώς σε «βλασφημία» του ονόματος του Χριστού από τα… βαπτισμένα ελληνικά «έθνη»;!

Η πολιτικάντικη δολωματοδολοπλοκία, της ρύθμισης χρηματικών αυξήσεων στους μητροπολίτες, που «συγχρόνως» δεν ζητήθηκαν (όπως βεβαίωσε, για τα τελευταία 25 χρόνια ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν. Σμύρνης Συμεών), βρήκε δυστυχώς σιωπηλώς αλλά και εκπεφρασμένως συμφωνούντας κληρικούς και λαϊκούς! Υπήρξαν «θεολογικές» και «λογικές» συνηγορίες που χρειάζεται να συζητηθούν ανοιχτά και διάφανα, γιατί είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να καθιερωθεί στα θεολογικά και εκκλησιαστικά πράγματα, άρρωστη θεολογία και νοσηρό σκεπτικό! 

Σε ηλεκτρονικό site με βαρύγδουπο τίτλο ονόματος, όμως αγνώστων λοιπών στοιχείων –προέλευσης και υπεύθυνου φορέα (το site είναι ανυπόγραφο, όπως και οι αναρτήσεις του!!), επιχειρείται κουλτουροθεολογική καταξίωση του θέματος. 

Ας δούμε τα θέματα που θίγονται στο εν λόγω site.

i. «Η Εκκλησία δεν οικοδομείται με συμβολικές χειρονομίες αλλά με θεολογική ευθύνη»

Σαφώς και αναντιρρήτως δεν είναι η «θεολογία των εντυπώσεων» ο τρόπος αξιολόγησης και ζωής της Εκκλησίας. Ο Χριστός όταν εμπαίζει τους Φαρισαίους για τις δημόσιες προσευχές τους, δεν καταργεί με αυτό την προσευχή!

Καταργεί τον ανόητο και ατελέσφορο μοραλισμό χωρίς να καταστρέφει την αλήθεια των αρετών.

Ζητάει να περισσεύει η δικαιοσύνη των δικών Του «…πλεῖον τῶν γραμματέων καί Φαρισαίων» (Ματθ. 5,20). Ζητάει να είναι φως, το οποίο βλέποντας οι άλλοι άνθρωποι θα δοξάζωσι τόν Πατέρα των χριστιανών… (Ματθ. 5,14-16).

Οι συμβολικές χειρονομίες δηλαδή πρέπει να είναι θεολογική ευθύνη και όχι θεαθήναι τοῖς ἀνθρώποις… ούτε λαϊκισμός ούτε αγωνία του πόσο δημοφιλές είναι αυτό που κάνω ή λέω!

ii. «Η σύγχυση μεταξύ ακτημοσύνης και μισθοδοσίας»

Η αξιοπρεπής διαβίωση είναι υπόθεση της high society; Οι απλοί άνθρωποι (συμπεριλαμβανομένων των ιερέων) πρέπει να διαβιούν αξιοπρεπώς ή είναι παιδιά ενός κατώτερου θεού; 

Ο απόστολος Παύλος προσδιορίζει ακριβώς το θέμα και τις διαστάσεις του: «ἀργυρίου ἤ χρυσίου ἤ ἱματισμοῦ οὐδενός ἐπεθύμησα· αὐτοί γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις μου καί τοῖς οὖσι μετ’ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὖται» (Πραξ. 20,33-34).

Οι εν τῷ ἱερῷ εργαζόμενοι ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσιν… όχι αποταμιεύουσιν!

iii. «Ο κίνδυνος του εκκλησιαστικού λαϊκισμού»

Ο λαϊκισμός είναι μεν εγωιστική έκφραση απορριπτέα από τους χριστιανούς, αλλά συγχρόνως και κίνδυνος αμφοτερόπλευρος! Υπάρχει και ο εγωισμός του Φαρισαίου και ο φαρισαϊσμός του Τελώνη.

Έχει δίκιο η ποιήτρια: «Θέ μου, συγχώρεσέ μας τους αμαρτωλούς, που μήτε Φαρισαίοι σωστοί, μήτε Τελώνες είμαστε, μα ένα μείγμα και από τα δύο» (Καίτη Χιωτέλλη, «Ποιήματα», Εκδόσεις Ίωνας, Πρέβεζα, σελ. 40 «Επί των γεγονότων»).

iv. «Η επίκληση της κοινωνικής δυστυχίας»

Η κοινωνική δυστυχία είναι, αν όχι προσδιοριστική της πνευματικής ζωής, πάντως… «έλεγχος»! Όπως έλεγε ο Μπερντιάεφ: «Όταν ο διπλανός πεινά, το πνευματικότερο πρόβλημα είναι το ψωμί του διπλανού σου».

Όταν ο Χριστός συζητάει για τον πλησίον, εννοεί καθέναν που οι συνθήκες έφεραν μπροστά μας (περιπεσών εἰς τούς ληστάς). 

v. «Η δημόσια αρετή και το Ευαγγελικό ήθος. Η ευθύνη ενός επισκόπου είναι εκκλησιολογική»

Η ευθύνη του επισκόπου είναι η διδαχή του θελήματος του Χριστού ώστε να γίνει ο Χριστός φως «mentis et cordis» (στα μυαλά και στις καρδιές) των χριστιανών της περιοχής ευθύνης, που του ανατέθηκε.

Είναι όντως εκκλησιολογική, όπως μας λέει το site!! Τι είναι όμως αυτό; Μήπως είναι ο λόγος του αγίου Αυγουστίνου: «Μαζί σας είμαι χριστιανός και για σας είμαι επίσκοπος»; Ατυχώς οι επίσκοποι μας δε βλέπουν το πελώριο κενό μεταξύ… «αποβάθρας και συρμού» σ’ αυτό το ΜΑΖΙ σήμερα!!

Ποιος χριστιανός αισθάνεται… ευρύχωρα επισκεπτόμενος μια επισκοπική κατοικία; Η πολυτέλεια της ατμόσφαιρας (που έχει γίνει φιλοτιμία… για τους ορεγομένους επισκοπής) φωνάζει μόνη της για την κοινωνική διαστρωμάτωση!

Έκπληξη αποτελεί το ότι το site δεν θέλει να αποδεχτεί το Ευαγγελικό κριτήριο «…ἐκ τῶν λόγων σου κρινῶ σε…» και δημηγορεί στηλιτεύοντας τον… ηθικισμό (ενώ συζητάμε για το ήθος του κατέχοντος την ευθύνη…) λέγοντάς μας ότι κάτι τέτοιο «τελικά στρέφεται εναντίον του ίδιου του επισκοπικού θεσμού»!!

Ο θεσμός όμως, που δεν είναι θεσμός αλλά διακονία των αδελφών, αντί να βλέπει συντεχνιακά δικαιώματα και αξιολογική κρατική ταξινόμηση και να χαίρεται γι’ αυτό, πρέπει να αυξάνει τις απαιτήσεις ποιότητας για υποψήφιους προς ανάληψη τέτοιων διακονημάτων και αυτό όχι μόνον σε τίτλους…!! 

vi. «Η αληθινή πρόκληση για την Εκκλησία βρίσκεται αλλού»

Η παρελκυστική μετάθεση του θέματος στα… «σοβαρότερα προβλήματα της Εκκλησίας της Ελλάδος» είναι καταφανέστατα…. «άλλα λόγια να αγαπιόμαστε»!

Η αποχριστιανοποίηση της κοινωνίας (Nomina nuda tenemus), η απομάκρυνση των νέων από τη λατρευτική ζωή (λογική λατρεία… ακατανόητος!!!) καταντούν θέματα προφάσεις, αφού η Διοίκηση της Εκκλησίας δεν θέλει «να λερώσει τα χέρια της» με τέτοιες υποθέσεις που αναστατώνουν την ραστώνη μας. Είναι να απορεί κανείς!

Εκ παραλλήλου από αρχιερατικά χείλη έγινε επεξήγηση ότι η επιχειρούμενη αύξηση (…που είναι νόμιμη… αλοίμονο! Θα ήταν φρίκη να διεκδικεί κάποιος και τυπικώς παράνομη αύξηση!!) δεν επιβαρύνει τον λαό γιατί προέρχεται από την «Εκκλησιαστική περιουσία» που κατασχέθηκε από το 1833 έως το 1952.

Πρέπει αυτό το «ποίημα» να τελειώσει!! 

Στην Τουρκοκρατία οι υπόδουλοι Έλληνες προκειμένου να περισώσουν από τα χέρια των κατακτητών την περιουσία τους, και ξέροντας το ουσιαστικό τότε κοινωνικό έργο των Μοναστηριών αφ’ ενός και αφ’ ετέρου την μέχρι δεισιδαιμονίας προληπτική διάθεση των Μουσουλμάνων για τα αφιερώματα στον Θεό, τα Βακούφικα, τα οποία εκείνοι δεν πείραζαν ούτε κατεχρώντο μέχρις υπερβολής (να μην παίρνουν ούτε ξύλα ξερά για την φωτιά από τα μοναστηριακά δάση, όπως γράφει ο Σεραφείμ Βυζάντιος στο «Δοκίμιον περί Ἄρτης καί Πρεβέζης» για την Μονή Λιθαρίου) τα αφιέρωναν στα Μοναστήρια και εξασφαλιζόταν έτσι η από χριστιανικά χέρια διαχείριση τους. Αυτό σιγά–σιγά μαζί με την φροντίδα των μοναχών αύξησε και γιγάντωσε την μοναστηριακή περιουσία συνεισφέροντας και τα καλά και τα κακά που γεννιούνται από τον πλούτο!

Όποιος επιθυμεί να δει τα κακά μπορεί να διαβάσει το κατάντημα των μοναχών του Μεγ. Σπηλαίου (ασπλαχνία, κλοπή, φόνος!) και το ξύλο που έριξε σ’ αυτούς (…μέχρι που τους πήγε αίμα…!) ο ευσεβής Ιωάννης Μακρυγιάννης επί Καποδίστρια, όντας Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως Πελοποννήσου.

Η Τουρκοκρατία τελείωσε για την Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τις Κυκλάδες. Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, κακή τη μοίρα, δολοφονήθηκε (μέσα και στα λάθη, που έστω καλοπροαίρετα υπερβάλλοντας διέπραξε) και ήρθε ο Βασιλιάς Όθων με τους Αντιβασιλείς Επιτρόπους. Η φτώχεια του λαού ήταν απερίγραπτη.

Η ιστορία της ψωροκώσταινας, επί Καποδίστρια, είναι ενδεικτική. Η λογική του Μάουερ που ήταν υπεύθυνος για την Δικαιοσύνη, την Εκπαίδευση και την Εκκλησία τον οδήγησε στην ενοποίηση των Μοναστηριών ώστε να μη καταχρώνται και ιδιοποιούνται ελάχιστοι μοναχοί μια τεράστια περιουσία, ενώ ο λαός πενόταν. Απόδειξη της σωστής ενέργειας του;

ΜΟΝΟΝ στην Στερ. Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τις Κυκλάδες καταμετρήθηκαν 558 μοναστήρια!

Έκλεισαν, με λάθος τρόπο ομολογουμένως, τα 412 και απέμειναν 146, τα οποία στελεχώθηκαν με την συμπερίληψη και των μοναχών των διαλυμένων μονών. 

Ας είμαστε ειλικρινείς. Τι θα έπρεπε να κάνουν; 

Η αντίρρηση ότι τα Μοναστήρια συμμετείχαν στον ξεσηκωμό και έδωσαν τα ρευστά περιουσιακά τους στοιχεία (ασημένια καντήλια και τάματα) προφανώς είναι αληθής αλλά αποκρύπτει την πραγματικότητα, ότι δεν υπήρχε πιθανότητα άλλης συμπεριφοράς!!

Δεν ήταν δυνατόν, από κοινωνικούς (ουσιαστικά) λόγους να έχουν άλλη στάση! Αν δεν τα έδιναν, φυσικά θα τους τα έπαιρναν! Γύρω τους γινόταν σεισμός Αγαδήρ… Οι ανάγκες του πολέμου… υπέρ παν τί και άλλο!

Τώρα όμως εμείς διαβάζοντας μεροληπτικά τα συμβάντα, κουβαλώντας «Παπουλάκιες» αφελείς προλήψεις, που ατυχώς «ιεροποίησε» με την γνωστή του μονογραφία ο Κ. Μπαστιάς, αυθαιρετώντας στο να ονομάζουμε περιουσία της Εκκλησίας τα αφιερωμένα από τους χριστιανούς Μοναστηριακά κτήματα, κάναμε διαπραγματευτικό χαρτί αυτήν την… περιουσία!

Το, νομικίστικα και τυπικά, Νόμιμον του γράμματος δεν μπορεί να είναι για τους χριστιανούς και την Εκκλησία αδιάφορο και για το κατά πόσο είναι και ηθικό!! «Καταφέραμε» να δημιουργήσουμε, ΚΑΙ με δική μας υπαιτιότητα αντικληρικαλιστική διάθεση στους Χριστιανούς μας, αλλά φυσικά και τον πολιτικό κόσμο και οι συνεννοήσεις έγιναν πεδίο μάχης και αντιπαλότητας «συμφερόντων»!

Μας στόλισαν με «πανέμορφες» «εμπαικτικές» παροιμίες («ακαμάτης και φαγάς, αστυνόμος ή παπάς»· «αν ήταν καλό η δουλειά θα δούλευε και ο δεσπότης») και η… αύρα της ατμόσφαιρας έγινε δηλητηριώδης αντί θυσιαστικής ρύθμισης και αγαπητικής σχέσης «γονέων και παιδιών». Αν κάποιος κάνει μια «περιήγηση» στα ηλεκτρονικά (αλλά και τα έντυπα) μέσα ενημέρωσης αυτές τις μέρες θα «απορεί και θα εξίσταται» για το πού βρίσκεται και ζει… Μόνον οι αποδέκτες της κυβερνητικής φροντίδας δεν το βλέπουν…; 

Ερχόμαστε τώρα και επικαλούμαστε την περιουσία, που ουσιαστικά είναι του λαού, ως εκκλησιαστική περιουσία χωρίς να μας σοκάρει το οξύμωρο της εκφράσεως. 

Από τον εκπρόσωπο της Συνόδου μέχρι μεμονωμένα πρόσωπα κληρικών αρχιερέων γίνεται επίκληση της δημευθείσας ή και παραχωρηθείσας «Εκκλησιαστικής περιουσίας», χωρίς καν την σκέψη ότι, έστω και αν αποδεχτεί κάποιος αυτό το σκεπτικό της ανταποδοτικής χορηγίας, άραγε πρέπει κάτι τέτοιο να ισχύει μόνον δι’ αρχιερείς; Οι λοιποί κληρικοί δεν πρέπει να έχουν μέρος σ’ αυτή την ανταποδοτική χορηγία;

Εκτός και αν θεωρούν κάποιοι επαρκή μισθό διαβίωσης για οικογένεια, πολλάκις πολυμελή, και για κάλυψη και των τεχνικών και φορολογικών υποχρεώσεων της το… πελώριο ποσό των 900€, που λαμβάνει ο πρωτοδιοριζόμενος κληρικός!

Και ναι μεν σχεδόν κάθε πρωτοδιοριζόμενος αυτά τα χρήματα λαμβάνει αλλά εν προκειμένω ο ιερέας χρειάζεται για ένα ενδυματολογικό… κουστούμι (ράσο-εξώρασο-καλυμαύχι) τουλάχιστον 500€; «Θές χεῖρα ἐπί στόματός σου» (Παρ. 30,32).

Η ατμόσφαιρα των ημερών και τα εκατέρωθεν λεγόμενα διαχέουν στα μυαλά των αναγνωστών–ακροατών την αντίθετη αίσθηση από εκείνη που απαιτεί ο Χριστός λέγοντάς μας: «Ἔστω ὁ λόγος ἡμῶν ναί ναί καί τό οὐ οὐ· τό δέ περισσόν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν» (Ματθ. 5,37). Τρύπιες τσέπες σε χρυσά άμφια και προεξαγγελλόμενες ελεημοσύνες και αλληλογρονθοκοπού-μενα άγχη. Ίσως να είναι χρήσιμη η ανάγνωση:

α. της μνημειώδους διδαχής ομιλιών του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, «Ἑπτά λόγοι εἰς τόν πτωχόν Λάζαρον καί τόν πλούσιον»· και

β. της καταληκτήριας επισήμανσης του Βαλέριου Λεγκάσωφ (που μας γλίτωσε από την πανευρωπαϊκή πυρηνική καταστροφή στο Τσερνομπίλ), ο οποίος υπομνηματίζει ουσιαστικά τον λόγο του Χριστού «…ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ἡμᾶς…» με σύγχρονο τρόπο και λόγια.

«Όταν μας πειράζει η αλήθεια λέμε ψέματα, μέχρι να ξεχάσουμε και την ύπαρξή της ακόμα! Αυτή όμως υπάρχει.

Κάθε ψέμα που λέμε δημιουργεί ένα χρέος προς την αλήθεια.

Αργά ή γρήγορα το χρέος πληρώνεται!!

……………………………………………

Το να είσαι επιστήμονας σημαίνει να είσαι αφελής. Είμαστε τόσο προσκολλημένοι στην έρευνά μας για την αλήθεια, που δεν αντιλαμβανόμαστε τελικά, πόσο λίγοι είναι αυτοί που θέλουν να την βρούμε!

Αλλά η αλήθεια είναι πάντα εκεί, είτε θέλουμε να το δούμε είτε όχι, είτε επιλέξουμε να την δούμε είτε όχι!

Η αλήθεια δεν νοιάζεται για τις ανάγκες και τα “θέλω” μας. Δεν την ενδιαφέρουν κυβερνήσεις, ιδεολογίες ή θρησκείες θα μένει εκεί περιμένοντας, για πάντα. Και αυτό τελικά είναι το δώρο από το Τσερνομπίλ.

Εκεί κάποτε φοβόμουν το κόστος της αλήθειας. Τώρα μόνον ρωτώ:

Τι κόστος έχουν τα ψέματα;

Αν ακούσουμε πολλά ψέματα, υπάρχει ο κίνδυνος να μην αναγνωρίζουμε πλέον την αλήθεια!!»

Ας αγωνιστούμε να αναγνωρίσουμε εν προκειμένω την αλήθεια.

Ας αφουγκραστούμε τον απόστολο όταν μας λέει ότι δεν θα φάει κρέα εἰς τόν αἰώνα ἵνα μή τόν ἀδελφόν του σκανδαλίσει.

Ας αγωνιστούμε για την οικοδομή του Σώματος της Εκκλησίας και όχι για την αποδόμησή του. 

Ας μη ξεχνάμε ότι πάντοτε θα είναι επικρεμάμενη η… Δαμόκλειος απειλή: «…Οι χριστιανοί να ζήσουν και ο χριστιανισμός να πεθάνει» (Αλμπέρ Καμύ)

Αναδημοσίευση από https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/77435-to-nomimon-einai-af-eaftoy-kai-ithiko

Πηγή: Πηγή: enoriako,info site του Ενοριακού Κέντρου Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου Πρεβέζης.