Με εκπλήσσει ο... άνθρωπος.

  Ρώτησαν τον Δαλάι Λάμα:

 " Τί σας εκπλήσσει στον κόσμο;".

 Και είπε:

-ο..." άνθρωπος!".

- Γιατί θυσιάζει την υγεία του για να βγάλει λεφτά.

- Ύστερα θυσιάζει τα λεφτά του για να ανακτήσει την υγεία του.

- Και ανησυχεί για το μέλλον, ώστε δεν απολαμβάνει το παρόν, και ως αποτέλεσμα αυτός δεν ζει ούτε στο παρόν ούτε στο μέλλον.

....η ταυτότητα ενός λαού.... - Σ. Γουνελάς

Εάν η ταυτότητα ενός λαού εξακολουθεί να έχει νόημα, η ταυτότητα αυτή στην Ελλάδα είναι σύνθεση αρχαίου ελληνικού, χριστιανικά ορθοδόξου, τουρκοκρατούμενου και ευρωπαϊκού κόσμου, από τα οποία βέβαια άλλα πετάω και ξεκαθαρίζω και άλλα κρατάω. Δεν είναι αποκλειστικότητα προτύπων ή εμπειριών που έχουν την πηγή και την αφετηρία τους μέσα από τίς ευρωπαϊκές ιστορικές συντεταγμένες και τις οποίες η Ελλαδίτσα υποχρεούται να τις ασπαστεί και να τις ακολουθήσει ως φτωχός συγγενής. Αυτό είναι επαρχιωτικό σύμπλεγμα τεράστιο, το οποίο αν δεν το αποτινάξουμε, η κοινωνία μας θα προχωρεί όλο και σε μεγαλύτερη αποξένωση από τα " δικά" της και σε λίγο θα είναι μια Βαβέλ στην οποία κανείς δεν θα επικοινωνεί με κανέναν.

 Υπάρχει ένα ερώτημα που αν δεν απαντηθεί, ίσως δεν μπορεί να βρει λύση στο ζήτημα της Παιδείας στην Ελλάδα: μας ενδιαφέρει η παιδεία αυτή να ενσωματώνει μέσα της την αρχαιοελληνική και χριστιανική παράδοση με ό,τι σημαντικότερο περιλαμβάνουν ή γονιμοποιούν στη νεώτερη ιστορία, θεωρώντας τες βάσεις ζωής για τον άνθρωπο;

...ο βιομηχανικός πολιτισμός.... - Σωτήρης Γουνελας

  Έχει συμβεί στην δυτικο- Ευρωπαϊκή ιστορία κάτι παράδοξο: παρέλαβαν γνώσεις, σκέψεις, αποφθέγματα, βιώματα, εμπειρίες από τα αρχαιοελληνικά γραπτά και έργα, από τα βυζαντινά γραπτά και έργα και σχεδόν τα αναποδογύρισαν για να κάνουν το δικό τους, για να δημιουργήσουν το δικό τους πολιτισμό μέσα από μια "ανακραση" . Έτσι απλώνεται στον κόσμο αυτή η χρησιμοθηρική- ωφελιμιστική διάσταση και καθιερώνεται σταδιακά ο βιομηχανικός πολιτισμός μέσω του οποίου ο άνθρωπος θα κατακτήσει τη φύση. Ο Πασκάλ, η φοβερή αυτή μαθηματικο- επιστημονική διάνοια, που αφιέρωσε τον εαυτό του από μια στιγμή και ύστερα στην προσωπική σχέση με τον Χριστό, λέει για τον Καρτέσιο ότι τον Θεό τον ήθελε μονάχα " για να δώσει μια ματιά με το δάχτυλο να πάρει ο κόσμος μπροστά".

Θάνατος από πληξη - T.S Eliot

 Οι κάτοικοι του δυστυχισμένου αυτού αρχιπελάγους "γράφει ο Έλιοτ στα 1923 για τον πληθυσμό της Μελανησιας "πεθαίνουν κυρίως γιατί ο "Πολιτισμός"  που τούς ανάγκασαν να δεχθούν, τους στέρησε από κάθε ενδιαφέρον για τη ζωή. Πεθαίνουν από καθαρή πλήξη. Όταν το κάθε θέατρο αντικατασταθεί από 100 κινηματογράφους, όταν το κάθε μουσικό έργο αντικατασταθεί από 100 γραμμόφωνα, όταν το κάθε άλογο αντικατασταθεί από 100 φτηνά αυτοκίνητα, όταν γίνει βολετό για το κάθε παιδάκι, με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών εφευρέσεων, ν' ακούει τα παραμύθια της γιαγιάς του από ένα μεγάφωνο...

Αυτό είναι παράδοση - Ζήσιμος Λορεντζάτος

"Στα γράμματα (αλλά και σέ άλλες εκδηλώσεις καθα πολιτισμού ανθρωπινου) δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε πεθαμένους και ζωντανούς: και αυτό είναι παράδοση. Έχουμε πεθαμένους που κατευθύνουν τη ζωή μας, τη ζωή του σήμερα ή κάθε νιοκοπης γενιάς, όπως έχομε ζωντανούς που όσο περισσότερο φωνάζουν, τόσο περισσότερο βλέπομε πως είναι πρωθύστερα πεθαμένοι: και αυτό είναι παράδοση- να ζουν μονάχα οι ζωντανοί (και ας έχουν, καμμιά φορά, μερικοί από αυτούς πεθάνει χρόνους πρωτύτερα). Από την άποψη αυτή, εκείνο που λέμε ή ονομάζουμε πρωτοποριακό δεν υπάρχει. Είναι μια άπλετη φαντασία μας.

Εκκλησία χωρίς Χριστό;

Ο επίσκοπος Μελέτιος υπήρξε από τους ελάχιστους που συνέλαβε την οδυνηρή πραγματικότητα της ιδρυματοποίησης της Εκκλησίας. Είχε την οξύνοια να αντιληφθεί ότι το βάρος μιας δήθεν "παράδοσης" συνθλίβει το γνήσιο ευαγγελικό μήνυμα. Διέθετε τη διανοητική εντιμότητα να καταλάβει πως έχουμε δημιουργήσει μια "ατμοσφαιρική" Ορθοδοξία κατάλληλη μόνο για ψυχολογική επανάπαυση ή για "ευλαβή" πολεμική. Υπήρξε τόσο διορατικός ώστε να επισημαίνει μια Εκκλησία χωρίς Χριστό.

π. Βασίλειος Θερμός 

από Fb.

 Υάκινθος 

Καθαρό και ακάθαρτο στην Εκκλησία- Μιλτιάδης Κωνσταντίνου

   "...Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός ακυρώνει με απολύτως σαφή τρόπο την όποια διάκριση μεταξύ καθαρού και ακαθάρτου. Ο Χριστός κατά τη διάρκεια της επίγειας δράσης του, παρά τον σεβασμό που εκφράζει προς τον Ιουδαϊκό νόμο, αγγίζει λεπρούς, τρώει σε σπίτια τελωνών και πορνών, θεραπεύει την αιμοροούσα η οποία τον άγγιξε, συγχωρεί και γλυτώνει από βέβαιο θάνατο τη μοιχαλίδα γυναίκα, δέχεται το πλύσιμο των ποδιών του από την αμαρτωλή γυναίκα, εισέρχεται στο πραιτόριο την παραμονή του Πάσχα. Δεδομένου ότι η ακαθαρσία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Λευιτικού σχετίζεται με ό,τι έχει να κάνει με τη ζωή, αλλά δεν ελέγχεται απολύτως από τον άνθρωπο (γέννηση, αρρώστια, θάνατος), ο Χριστός με τη στάση του δηλώνει, πέρα από κάθε αμφισβήτηση, ότι με τη σάρκωσή του οι σχέσεις του Θεού, του κυρίου της ζωής, με τον άνθρωπο έχουν πλέον αποκατασταθεί.

 Στην ίδια θεολογική θέση στηριζόμενο το κείμενο των Αποστολικών Διαταγών, που χρονολογείται στον δ΄ αιώνα μ.χ. και η συγγραφή του τοποθετείται γεωγραφικά στη Συρία, δίνει οριστική λύση στο ζήτημα αφιερώνοντας τα κεφάλαια 27 έως 30 του 6ου βιβλίου σε απαντήσεις προς εκείνους που "φυλάσσουσιν έθιμα ιουδαικά, γονοροίας, ονειρώξεις, πλησιασμούς τους κατά νόμον, λεγέτωσαν ημίν, ει εν αίς ώραις ή ημεραις έν τι τούτων υπομείνωσιν παρατηρούνται προσεύξασθαι ή ευχαριστίας μεταλαβείν ή βιβλίου θίγειν", και τους οποίους θεωρεί ότι "του Αγίου Πνεύματος κενοί τυγχάνουσιν του αεί παραμένοντος τοις πιστοίς". 

Τα καλύτερα παιδιά μας τα πουλήσαμε- Αλκίνοος Ιωαννίδης

"Τα καλύτερα παιδιά μας τα πουλήσαμε
τα αφήσαμε να σπαταλούν τη ζωή τους
 σε λογιστικά βιβλία, σε γραφεία εταιρειών, 
σε άψυχους λογαριασμούς. Τα κάναμε σκλάβους
με τίτλους διευθυντικού στελέχους.
Τα ταυτίσαμε  χρήματα, τα σπουδάσαμε χρήματα, 
τα μάθαμε να σκέφτονται χρήματα, να υπηρετούν
χρήματα, να ονειρεύονται χρήματα,
να παντρεύονται χρήματα, να είναι χρήματα.
Όταν τα χρήματα λείψουν, από πού θα κρατηθούν; 

Άσκηση δημιουργικότητα ελευθερία - π. Γ. Φλωροφσκι

Η άσκηση δεν δεσμεύει την δημιουργικότητα, την ελευθερώνει, γιατί την υποστηρίζει σαν αυτοσκοπό. Πάνω απ' όλα η δημιουργικότητα του ατόμου. Η δημιουργικότητα σώζεται τελικά απ'όλα τα είδη του ωφελιμισμού μόνο με μια ασκητική επανεκτίμηση. Η άσκηση δεν συνίσταται από απαγορεύσεις. Είναι δραστηριότητα,  "καλλιέργεια" ενός ατόμου. Είναι δυναμική. Ενέχει την παρόρμηση για το άπειρο, αιώνια έκκληση, ασταμάτητη κίνηση προς τα εμπρός. Ο λόγος για αυτήν την ανησυχία είναι διπλός. Το έργο είναι ατελείωτο γιατί και το υπόδειγμα της τελειότητος είναι άπειρο, η τελειότητα του Θεού. Κανένα επίτευγμα δεν μπορεί ποτέ να είναι αρκετό για αυτό το τέρμα. Το έργο είναι δημιουργικό γιατί ουσιαστικά κάτι νέο πρόκειται να ελθη στην ύπαρξη. Ο άνθρωπος οικοδομείται με την απόλυτη αφοσίωση του στο Θεό. Φτιάχνει τον εαυτό του μόνο με αυτή την δημιουργική πορεία. Υπάρχει μια εγγενής αντινομια στην αληθινή άσκηση. Αρχίζει με την ταπείνωση, πενία, υπακοή.

Τι σημαίνει η ύπαρξη γερόντων; - π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Τι σημαίνει η ύπαρξη γερόντων;

π. Αλέξανδρος Σμέμαν

  Σκέφτομαι μερικές φορές πως ο κάθε άνθρωπος έχει κληθεί να πεί ή να κάνει κάτι, μικρό μεν, αλλά γνήσιο, κάτι που να είναι η κλήση του. Η ζωή όμως είναι τέτοια που βυθίζεσαι με το κεφάλι στα πάντα. Τότε χάνεσαι και δεν εκπληρώνεις αυτή την κλήση.

 Είμαι αρκετά πεπεισμένος πως δεν διαθέτω την κλήση να είμαι προσωπικός οδηγός. Απεχθάνομαι τις "διαχύσεις οικειότητας". Όταν εξομολογώ, συχνά έχω την αίσθηση πως δεν είμαι εγώ που εξομολογώ, αλλά κάποιος άλλος, και πως όλα όσα λέγω είναι απρόσωπα κλισέ, κι όχι αυτό που πρέπει, δεν είναι καθόλου αυτό...

Βλέπω να γίνεται μεγάλο κακό, από την ενθάρρυνση του εγωκεντρισμού και της πνευματικής υπερηφάνειας (και από τις δύο πλευρές), μέχρι του σημείου να υποβιβάζεται η πίστη στον εαυτούλη μας και στα προβλήματά μας. Ο Χριστιανισμός υπήρξε ανέκαθεν ένα κήρυγμα, μια αποκάλυψη αυτού του άλλου, ανώτερου επιπέδου, της ίδιας της πραγματικότητας, και όχι μια "ερμηνεία" της.  Τότε τί σημαίνει η ύπαρξη των γερόντων (στάρετσ); Το να είναι κάποιος γέροντας αποτελεί μια ειδική κλήση.

...ο τέλειος χριστιανισμός... Τζούλιεν Γκριν- Ημερολόγιο

Το να αγαπάς κάποιον μέχρι του σημείου να πεθάνεις για αυτόν, κάποιον που ποτέ δεν άκουσες τη φωνή του, που ποτέ δεν είδες το πρόσωπο του, αυτός είναι ο τέλειος Χριστιανισμός. Κάποιος στέκεται δίπλα σ' ένα παράθυρο και παρακολουθεί το χιόνι που πέφτει και ξαφνικά γέμιζε από μια ακατόνομαστη χαρά. Στη βαθύτερη στιγμή, αισθάνεται μια μυστηριώδη ειρήνη χωρίς κάποια προσωπική σκοτούρα: υπάρχει το καταφύγιο, το μόνο. Επειδή ο Παράδεισος δεν είναι τίποτε άλλο από την αγάπη του Θεού, και δεν υπάρχει άλλη Κόλαση από το να είναι κάποιος μακριά από τον Θεό.

 Υάκινθος 

"Η κατάρα της δουλειάς" - π. Αλέξανδρος Σμέμαν

Πολλοί άνθρωποι, αν όχι η πλειοψηφία, ηδονίζονται με την αχαλίνωτη δραστηριότητα, επειδή φοβούνται να σταθούν πρόσωπο προς πρόσωπο με τη ζωή, με τον εαυτό τους, με τον θάνατο. Βαριούνται, και η πλήξη είναι το βασίλειο του διαβόλου. Βαριεστημένοι και φοβισμένοι, κλείνουν τα αυτιά τους με τη δράση, με τις ιδέες και τις ιδεολογίες. 

Το κλειδί που ανοίγει τον πολιτισμό μας είναι μια αισιόδοξη δραστηριότητα με ίχνη φόβου και πλήξης. Δίχως Θεό, όλα είναι δυνατά, αλλά αυτό το "όλα" είναι πάρα πολύ τρομακτικό και πληκτικό. 

Μου φαίνεται πως πρώτιστο καθήκον της εκκλησίας είναι ν' αρνηθεί να λάβει μέρος στη λογική και στους κώδικες αυτού του κόσμου. Κανείς δεν μπορεί να φωτίσει τον κόσμο, αν πρώτα δεν τον απορρίψει ολοκληρωτικά. 

Όταν βγάζω τη μάσκα... - Υάκινθος

Όταν βγάζω τη μάσκα...

  Κοσμήτορας, πρωτοπρεσβύτερος, καθηγητής: μερικές φορές αισθάνομαι (ιδιαίτερα σ ένα ηλιόλουστο μοναχικό πρωινό σαν το σημερινό) πώς όλα αυτά δεν έχουν τίποτε το κοινό με την προσωπικότητα μου, πως είναι μια φτωχή μάσκα, και όμως, το ενενήντα τοις εκατό της ζωής μου καθορίζεται απ' αυτούς τους τίτλους. Όταν βγάζω τη μάσκα, οι άνθρωποι σοκάρονται - πώς γίνεται να είναι ο εαυτός του;  Όταν φορώ την μάσκα, οτιδήποτε πω ή κάνω, δικαιώνεται. Πόσο εύκολο είναι να διαλύεις την προσωπικότητά σου κάτω από μια μάσκα και το ακόμη χειρότερο να αγαπάς αυτή τη μάσκα....

ΚΟΛΑΣΗ

 Α. Κατά παράδοξο τρόπο, κανένας δεν μπορεί να σωθεί μόνο από τη θεία αγάπη, αν αυτή δεν προκαλέσει σε ανταπόδοση την ευγνώμονα αγάπη των ανθρώπινων προσώπων[...]Μόνο όταν[...]αρνηθούμε την δυνατότητα τελικών αποφάσεων μέσα στην ιστορία, μέσα σ΄αυτήν την ζωή, με την πρόφαση ότι αυτή είναι προσωρινή, μπορούμε να αποφύγουμε το παράδοξο της τελικής αντιθέσεως [...]. Η τάξη της δημιουργίας θα αποκατασταθεί πλήρως στις έσχατες ημέρες. Αλλά οι νεκρές ψυχές θα είναι ακόμα αναίσθητες σ΄αυτή την αποκάλυψη του φωτός. Το θείο Φως θα φέγγει σε όλους, αλλά εκείνοι που διάλεξαν μία φορά το σκοτάδι θα είναι ακόμα απρόθυμοι και ανίκανοι να απολαύσουν την αιώνια μακαριότητα. Θα προσκολλούνται στο νυκτερινό σκοτάδι. Θα είναι ανίκανοι να χαρούν[...]. Η εσχατολογία είναι μια περιοχή αντινομιών[...]. Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχει ήδη η Κόλαση. Η ύπαρξή της δεν εξαρτάται από την θεϊκή απόφαση. Ο Θεός ποτέ δεν στέλνει κάποιον στην Κόλαση.Η Κόλαση δημιουργείται από τα ίδια τα δημιουργήματα. Είναι ανθρώπινο δημιούργημα, έγω, τρόπον τινά,απο την "τάξη της δημιουργίας". Η Τελική Κρίση παραμένει ένα μυστήριο.

       π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ

 Β. Θυμόμαστε τη συνομιλία του (του οσίου Σιλουανού του Αθωνίτου), με έναν ερημίτη ο οποίος έλεγε: "Ο Θεός θα τιμωρήσει όλους τους άθεους. Θα καίγονται στο πυρ το αιώνιο".

Προφανώς η ιδέα πως οι άθεοι θα ετιμωρούντο στο αιώνιο πυρ, του προκαλούσε ευχαρίστηση, κατα το ψαλμικό "ευφρανθήσεται δίκαιος, όταν ίδη εκδίκησιν" ( Ψαλμ.νζ 11-12).

Θα υπάρξει αιώνια κόλαση; - Θανάσης Παπαθανασίου

 Α...  Αν ο άνθρωπος προγραμματικά και πεισματικά βγάλει από τη ζωή του την αγάπη, οδηγείται στην  στην αιώνια βίωση αυτής ακριβώς της επιλογής του. Ιδού η κόλαση! Αλλά εδώ ανακύπτει το ερώτημα: Θα υπάρξει αιώνια κόλαση; Θα υπάρξει δηλαδή αιώνια απόρριψη της αγάπης και του Θεού; Απαντώ λακωνικά: Μακάρι η κόλαση να βρεθεί άδεια, δηλαδή μακάρι όλοι να δούμε το φως και όλοι να μεταστραφούμε στην ομορφιά της αγάπης. Εδώ άλλωστε βρίσκεται και η ιλιγγιώδης σημασία της μετάνοιας, δηλαδή της δυνατότητας του ανθρώπου να αλλάζει. Τότε, γιατί άραγε η Εκκλησία μιλά για αιώνια κόλαση; Διότι αποδίδει εξαιρετική σημασία στην ανθρώπινη ελεύθερη βούληση. Αν τυχόν ο άνθρωπος μείνει ηθελημένα και πεισματικά ( δηλαδή όχι από παρεξήγηση ή από αδυναμία) στην απόρριψη της αγάπης, τότε ο Θεός δεν θα τον κάνει να " ξε-θελήσει". Δεν θα αλλοιώσει έξωθεν την ανθρώπινη βούληση.

Ο άγιος Ειρηναίος και η εποχή μας - Ανδρέας Αλεξόπουλος

Όπως στην εποχή του Ειρηναίου έτσι και στη δική μας ο χριστιανισμός δεν είναι το αυτονόητο πλαίσιο εντός του οποίου διαγράφονται οι πορείες του βίου των ατόμων, η Εκκλησία δεν είναι η επίσημη φωνή η οποία μονοπωλεί τον δημόσιο χώρο. Ο χριστιανισμός είναι μία από τις φωνές του δημόσιου χώρου, η οποία συχνάκις αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό και αμφιβολία. Φυσικά, τουλάχιστον στις κοινωνίες που έχουν αφομοιώσει τα προτάγματα της νεωτερικότητας, ο χριστιανισμός δεν αντιμετωπίζεται με βία και διώξεις, χαίρει νομικής προστασίας (σε αντίθεση με την εποχή του Ειρηναίου), πλην όμως ως ατομική επιλογή, ως δικαίωμα του ατόμου για αυτοδιάθεση, και μαζί με κάθε άλλη θρησκεία ή ιδεολογία. Ο Χριστιανισμός έχει στις μέρες μας απεκδυθεί το προνεωτερικό του "προνόμιο" της επίκλησης της έννομης κρατικής βίας και η Εκκλησία δεν είναι σε θέση να επιβάλλει consensus , οι συνοδικές της αποφάσεις δεν καθίστανται νόμοι του κράτους, στο μέτρο πάντα που το τελευταίο εκκοσμικεύεται. Η Εκκλησία καλείται να διαλέγεται με τους άλλους διαλογικούς εταίρους του δημόσιου χώρου και πολλές φορές να απολογείται, κατά την παράδοση των Απολογητών οι οποίοι ήταν συγκαιρινοί του Ειρηναίου. Ο λόγος της καλείται να ξαναγίνει "κήρυγμα", δηλαδή λόγος ο οποίος σκοπεύει να πείσει, να προτρέψει, να μεταστρέψει, όπως εξάλλου αναφέρει και ο ίδιος ο Ειρηναίος: "Αυτούς μεν, που είναι πραότεροι και επιεικέστεροι, θα τους μεταστρέψεις και θα τους μεταπείσεις ώστε να μην βλασφημούν καθόλου τον Δημιουργό  και Ποιητή" Έλεγχος  ii,31,1,sc 294,σ.326.

"Ου επλεόνασεν η αμαρτία..." (Ρωμ. 1,26-28).

"Ου επλεόνασεν η αμαρτία..." (Ρωμ. 1,26-28).

Η καταδίκη της ομοφυλοφιλίας, η οποία στα χρόνια του Παύλου ήταν ευρέως διαδεδομένη στον ειδωλολατρικό κόσμο, όπως άλλωστε και στον κόσμο μας, δεν προέρχεται από μια  ηθική επιταγή, αλλά σημαίνει την απομάκρυνση από τον Θεό και από τη χάρη του που καθαρίζει τις καρδιές των ανθρώπων από τα σκοτεινά τους πάθη. Στην εποχή του Παύλου η ομοφυλοφιλία αποτελούσε, θα έλεγε κανείς, πολιτιστικό στοιχείο των παγανιστικών κοινωνιών, στις φιλοσοφικές ομηγύρεις, στα γυμναστήρια, και στο στράτευμα. Στην εποχή μας κύριο έναυσμα για την ομοφυλοφιλική σχέση είναι να θέλει κάποιος εκείνο που είναι ο άλλος. Αλλά και ο φόβος για τον άλλο, τον διαφορετικό. Ο άνδρας φοβάται να αφεθεί στη διαφορετική από αυτόν γυναίκα, κι η γυναίκα να αφεθεί στον διαφορετικό απ’ αυτήν άνδρα. Οι ομοφυλόφιλοι της εποχής μας εν πολλοίς φοβούνται το έτερο φύλο, φοβούνται το άγνωστο, στο οποίο θα πρέπει να αφεθούν. Ο φόβος να δοθεί, να αφεθεί στον άλλον, κρατά φυλακισμένο το άτομο στον εαυτό του και στην ποικιλία των ατομικών εκδοχών, που επιδιώκοντας την διαφορετικότητα ουσιαστικά δεν διαφέρουν μεταξύ τους, καθώς οι επιθυμίες είναι σε όλους κοινές.

Εκκλησία και κράτος σήμερα - π. Ευάγγελος Γκανάς

Μπορεί ο γάμος Εκκλησίας και κράτους να μην έχει οδηγηθεί ακόμα στο οριστικό διαζύγιο, αλλά είναι εμφανές σε όλους πως οι δύο πάλαι ποτέ σύζυγοι ζουν πλέον εν διαστάσει. Η κρίση στις σχέσεις Εκκλησίας-Πολιτείας με αφορμή το θέμα των ταυτοτήτων ανέδειξε με τον πλέον παραδειγματικό τρόπο την αδυναμία της διοικούσας Εκκλησίας να αναπροσανατολίσει γόνιμα την προοπτική της. Υιοθετώντας έναν αφελή διαχωρισμό ανάμεσα σε πολιτισμική και οικονομική παγκοσμιοποίηση, αποδεχόμενη τη δεύτερη και απορρίπτοντας την πρώτη, και θέτοντας στη θέση του εχθρού μια εντελώς νεφελώδη και απλουστευτική ιδέα περί Δύσης, έδειξε πως απλώς δεν έχει κατανοήσει, ούτε καν στοιχειωδώς τις εξελίξεις από την αυγή των Νέων Χρόνων  μέχρι σήμερα. Κι όταν η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος αναφερόμενη στη σύγχρονη πραγματικότητα, υποστήριζε πως:  " εδώ οι άνθρωποι ζουν απλά και ωραία, απολαμβάνουν τα αγαθά της ζωής με πρωτότυπο τρόπο, τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα στη θαλπωρή της οικογένειας, η ζωή φαντάζει όμορφη", έδειχνε απλώς  πως συνέχεε το ελληνικό παρόν με τη βουκολική Αρκαδία που στοίχειωσε κάποτε τον νου των Ρομαντικών.

ΤΟ ΔΡΑΜΑ: ΕΘΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ - Βασ. Τατάκης

"Η Εκκλησία με το να γίνει εθνική έχασε τον παγκόσμιο χαρακτήρα της, πράγμα που επιβεβαίωσε το οριστικό σχίσμα μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών. Το πρώτο σχίσμα, την εποχή του Φωτίου, είχε ήδη καταστήσει φανερό ότι η χριστιανοσύνη ως αρχή ενότητας των λαών εξαντλούσε τα όριά της. Το οριστικό σχίσμα, που επήλθε κατά τον 11ο αιώνα, απέδειξε ότι η Εκκλησία γινόταν τώρα μια αρχή διαφοροποίησης των λαών.

" Χριστιανικος πολιτισμός;" - Μητροπολιτου Περγάμου Ιωάννου

 Στο ερώτημα αν υπάρχει χριστιανικός πολιτισμός, δηλ. ένας πολιτισμός που να εφαρμόζεται καθολικά στο όνομα του Χριστού, η απάντηση πρέπει να είναι αρνητική. Πολλή ζημιά προξενήθηκε στο Ευαγγέλιο, κάθε φορά που η ιεραποστολή της Εκκλησίας γινόταν όχημα για την προώθηση, και αρκετά συχνά την επιβολή, ενός ορισμένου πολιτισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι για να κηρυχθεί το Ευαγγέλιο πρέπει να είναι εντελώς χωρισμένο από κάθε πολιτιστική μορφή. Μάλλον σημαίνει ότι η ιεραποστολή πρέπει να σέβεται την ελευθερία του λαού να εκφράζει την πίστη με τον τρόπο του, με τον δικό του πολιτισμό, αρκεί η θεμελιώδης προοπτική ή το κοσμοείδωλο να παραμένει αυτό που έφερε το Ευαγγέλιο.