Η τιμή των ιερών εικόνων, τα θαύματα και η
ποιμαντική της ελπίδας στην Ορθόδοξη Εκκλησία
Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος
Στη σύγχρονη δημόσια συζήτηση επανέρχονται συχνά
ερωτήματα (ή κατηγορίες διατυπωμένες με χυδαίο τρόπο) γύρω από τη θέση των
ιερών εικόνων, την έννοια του θαύματος, τη σχέση της πίστης με την ιατρική
επιστήμη, καθώς και τον χαρακτήρα των προσκυνημάτων και των εκδηλώσεων
ευλαβείας των πιστών. Τα ζητήματα αυτά απαιτούν νηφαλιότητα, θεολογική ακρίβεια
και ποιμαντική ευαισθησία, διότι συνδέονται όχι μόνο με δόγματα και
εκκλησιαστικές πρακτικές, αλλά και με τον πόνο, την ελπίδα και την υπαρξιακή
αγωνία του ανθρώπου.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει την πίστη ως
μηχανισμό μαγικής επίλυσης προβλημάτων, ούτε βλέπει τα ιερά σύμβολα ως αυτόνομα
αντικείμενα υπερφυσικής ισχύος. Αντιθέτως, η εκκλησιαστική εμπειρία τοποθετεί
στο κέντρο της τον ζώντα Θεό, την ενανθρώπηση του Χριστού, τη μετοχή του
ανθρώπου στη θεία χάρη και την ελπίδα που γεννιέται μέσα στη σχέση του ανθρώπου
με τον Θεό.
1. Η θεολογική βάση της τιμητικής προσκύνησης των
εικόνων
Μία από τις συνηθέστερες παρανοήσεις αφορά την
τιμή προς τις ιερές εικόνες. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διακρίνει σαφώς μεταξύ
λατρείας και τιμητικής προσκύνησης. Η λατρεία ανήκει αποκλειστικά στον Θεό. Η
τιμητική προσκύνηση προς τις εικόνες δεν στρέφεται στην ύλη αυτή καθαυτή, αλλά
στο εικονιζόμενο πρόσωπο. Αυτή η διάκριση διατυπώθηκε με σαφήνεια στη θεολογία
της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η οποία υπερασπίστηκε τις εικόνες όχι ως είδωλα,
αλλά ως μαρτυρία της αλήθειας της Ενανθρώπησης.