Αποτείχιση σημαίνει πολιορκία
Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος
Ένα τείχος δεν χτίζεται πάντοτε για να
προστατεύσει εκείνον που το υψώνει. Μπορεί να χτίζεται για να αποκλείσει
εκείνον που βρίσκεται απέναντι. Στον Θουκυδίδη, η «ἀποτείχισις» της Ποτείδαιας ανήκει ακριβώς
σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση: οι Αθηναίοι κατασκευάζουν οχυρωματικά έργα για να
αποκόψουν την πόλη, συμπληρώνοντας τον χερσαίο αποκλεισμό με τον στόλο τους.
Δεν οχυρώνουν το σπίτι τους· πολιορκούν το σπίτι του άλλου. Σκοπός τους είναι η
απομόνωση και η εξάντληση των πολιορκημένων, ώστε να εξαναγκαστούν σε παράδοση.
Η εικόνα αυτή προσφέρει μια αφετηρία
προβληματισμού για τη σύγχρονη εκκλησιαστική χρήση της λέξης. Όχι επειδή η
αρχαία σημασία καθορίζει υποχρεωτικά τη μεταγενέστερη ούτε επειδή ένα γλωσσικό
επιχείρημα μπορεί να υποκαταστήσει την Κανονική εξέταση. Μας επιτρέπει, όμως,
να θέσουμε ένα ουσιαστικό ερώτημα: μήπως εκείνος που διακηρύσσει ότι υψώνει
τείχος προστασίας της πίστεως χτίζει, στην πράξη, τείχος πολιορκίας της
εκκλησιαστικής κοινότητας;
Η απάντηση απαιτεί πρώτα εντιμότητα απέναντι στην Κανονική παράδοση. Ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου προβλέπει τη διακοπή κοινωνίας πριν από συνοδική κρίση υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: όταν ο προϊστάμενος κηρύσσει δημόσια αίρεση ήδη καταδικασμένη από Συνόδους ή Πατέρες. Δεν πρόκειται, επομένως, για μια ανύπαρκτη Κανονική πρόβλεψη. Άλλο, όμως, αυτή η ειδική περίπτωση και άλλο ένα απεριόριστο δικαίωμα κάθε κληρικού να ανακηρύσσει τον επίσκοπό του αιρετικό, επειδή διαφωνεί μαζί του, υποψιάζεται τις προθέσεις του ή ερμηνεύει αυθαίρετα τα λόγια και τις ενέργειές του.


































