Το Προφητικό Ανάγνωσμα της Πέμπτης της Έκτης Εβδομάδος των Νηστειών: Ησαΐας 65:8–16 - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Το Προφητικό Ανάγνωσμα της Πέμπτης της Έκτης Εβδομάδος των Νηστειών: Ησαΐας 65:8–16

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Η περικοπή ανοίγει με μια συμβολική εικόνα: «Ὃν τρόπον εὑρεθήσεται ἡ ῥὼξ ἐν τῷ βότρυϊ… Μὴ λυμήνῃ αὐτόν, ὅτι εὐλογία ἐστὶν ἐν αὐτῷ». Αν μέσα σε ένα τσαμπί βρεθεί έστω και μία ρώγα σταφυλιού που κρατά γλύκα, δεν το πετάς όλο. Έτσι παρουσιάζεται ο Κύριος: δεν βιάζεται να αφανίσει, δεν χαίρεται με την καταστροφή, αλλά ψάχνει μέσα στην ανθρώπινη σύγχυση μια σπίθα που μπορεί να σωθεί. Η θεία οικονομία μοιάζει με αυτό το «μη λυμήνῃ»: η κρίση του Θεού περνά πάντα μέσα από το έλεος, γιατί ο Θεός βλέπει τη δυνατότητα της μετανοίας ακόμα κι εκεί που εμείς βλέπουμε μόνο αποτυχία.

Όμως το έλεος δεν είναι αδιαφορία. Ο Θεός λέγει ότι θα «ἐξάξω τὸ ἐξ Ἰακὼβ σπέρμα… καὶ κληρονομήσει τὸ ὄρος τὸ ἅγιόν μου». Υπάρχει ένας «σπόρος», ένα υπόλοιπο που κρατά την πίστη, όχι επειδή είναι τέλειο, αλλά επειδή μένει στραμμένο προς τον Θεό. Στη ζωή της Εκκλησίας αυτό το «υπόλοιπο» θυμίζει κάθε καρδιά που επιμένει να επιστρέφει, κάθε άνθρωπο που, ακόμη κι αν έπεσε πολλές φορές, δεν παραιτείται από την προσευχή και τη μετάνοια. Η κληρονομιά του «όρους του αγίου» δεν είναι λάφυρο, είναι σχέση: να κατοικήσει κανείς εκεί όπου κατοικεί ο Θεός, δηλαδή στη ζωή της κοινωνίας μαζί Του.

Έπειτα η προφητεία μιλά για ανάπαυση: «ἐν τῷ δρυμῷ ἐπαύλεις ποιμνίων… καὶ φάραγξ Ἀχὼρ εἰς ἀνάπαυσιν». Εκεί που άλλοτε ήταν τόπος θλίψης και ταραχής, γίνεται τόπος ειρήνης. Η «φάραγξ Ἀχὼρ» (φαράγγι της ταραχής) είναι συμβολική: ο Θεός μπορεί να μεταστρέψει την περιοχή της ταραχής σε χώρο αναπαύσεως. Αυτό δεν γίνεται μαγικά, αλλά με επιστροφή πίσω στον Θεό: «τῷ λαῷ μου, οἳ ἐζήτησάν με». Η ανάπαυση δεν έρχεται επειδή τα προβλήματα εξαφανίζονται, αλλά επειδή ο άνθρωπος ξαναβρίσκει τον Θεό και, μαζί Του, τη σωστή θέση των πραγμάτων.

Ακολουθεί το αυστηρό σημείο της περικοπής: «Ὑμεῖς δὲ οἱ ἐγκαταλιπόντες με… ἑτοιμάζοντες τῷ δαιμονίῳ τράπεζαν». Εδώ δεν πρόκειται απλώς για ανθρώπινη αδυναμία ή για μια πτώση της στιγμής· πρόκειται για μετατόπιση της καρδιάς, για επιλογή άλλης λατρείας. Ο προφήτης κατονομάζει την «τύχη» και το «κέρασμα» που της προσφέρουν: είναι ο τρόπος ζωής του ανθρώπου που αφήνει την Πρόνοια του Θεού και καταφεύγει σε υποκατάστατα ασφάλειας—σε γούρια, σε «σημάδια», σε υπολογισμούς και ελέγχους, σε μια απρόσωπη «μοίρα» που νομίζει πως κρατά τα νήματα. Όμως αυτή η στροφή είναι καταστροφική. Διαβρώνει σιγά σιγά το εσωτερικό: στεγνώνει την ευχαριστία, ακυρώνει τη μετάνοια, ψυχραίνει την προσευχή, και τελικά κόβει τη ζωντανή σχέση με τον Θεό, αφήνοντας τον άνθρωπο μόνο απέναντι σε αυτό που ο ίδιος ύψωσε ως θεό.

Η κρίση που περιγράφεται («παραδώσω ὑμᾶς εἰς μάχαιραν… ὅτι ἐκάλεσα ὑμᾶς, καὶ οὐχ ὑπηκούσατε») έχει έναν πυρήνα πνευματικό: όταν ο Θεός καλεί κι εμείς πεισματικά κλείνουμε τ’ αυτιά, στο τέλος μένουμε με τις επιλογές μας. Η αμαρτία κουβαλά συνέπειες, και η πιο πικρή είναι ότι στερεύει την καρδιά.

Έτσι βγάζει νόημα η αντίθεση που ακολουθεί: «οἱ δουλεύοντές μοι φάγονται… πίονται… εὐφρανθήσονται… ἀγαλλιάσονται», ενώ όσοι εγκαταλείπουν τον Θεό «πεινάσετε… διψήσετε… αἰσχυνθήσεσθε… κεκράξεσθε». Δεν μιλά μόνο για υλικά αγαθά, αλλά για τη βαθιά πείνα και δίψα της ψυχής. Ο άνθρωπος μπορεί να έχει πολλά και να πεινά μέσα του· και μπορεί να έχει λίγα και να είναι γεμάτος. Η χαρά των «δούλων» δεν είναι διασκέδαση· είναι καρπός της ζωής κοντά στον Θεό.

Τέλος, ο Κύριος υπόσχεται «ὄνομα καινόν» στους δούλους Του και ευλογία «ἐπὶ τῆς γῆς», με επίκεντρο τον «Θεὸν τὸν ἀληθινόν». Το νέο όνομα φανερώνει μια καινούργια ταυτότητα: από άνθρωπος που παραδίνεται στην «τύχη», άνθρωπος που αναπαύεται στην Πρόνοια του Θεού· από άνθρωπος που κλείνεται στην εγωιστική αυτάρκεια, άνθρωπος που ζει με ευχαριστία· από άνθρωπος διασπασμένος και διχασμένος, άνθρωπος συγκεντρωμένος στη λατρεία και τη σχέση με τον Θεό. Στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, η περικοπή μάς βάζει ένα καθαρό ερώτημα: σε ποιο τραπέζι τρεφόμαστε; Σε ποια φωνή υπακούμε; Και μας δίνει ελπίδα: ακόμα κι αν το τσαμπί φαίνεται χαλασμένο, ο Θεός ψάχνει την μία «ρώγα» της μετανοίας για να σώσει, να ανακαινίσει, να δώσει νέο όνομα και νέα ζωή.

***

The Prophetic Reading for Thursday of the Sixth Week of the Fast: Isaiah 65:8–16

The passage opens with a symbolic image: “As the grape is found in the cluster… ‘Do not destroy it, for there is a blessing in it.’” If, within a bunch of grapes, even a single grape still holds sweetness, you do not throw the whole cluster away. This is how the Lord is shown: He is not quick to wipe away, He does not delight in destruction, but He looks within human confusion for a spark that can be saved. God’s saving plan resembles this “do not destroy it”: God’s judgment always passes through mercy, because God sees the possibility of repentance even where we see only failure.

Yet mercy is not indifference. God says that He will “bring forth offspring from Jacob… and they shall inherit my holy mountain.” There is a “seed,” a remnant that keeps the faith—not because it is perfect, but because it remains turned toward God. In the life of the Church, this “remnant” calls to mind every heart that insists on returning, every person who, even after falling many times, does not give up on prayer and repentance. The inheritance of the “holy mountain” is not a prize taken by force; it is relationship: to dwell where God dwells, that is, in the life of communion with Him.

Then the prophecy speaks of rest: “in the forest, folds for flocks… and the Valley of Achor as a resting place.” Where once there was a place of grief and turmoil, it becomes a place of peace. The “Valley of Achor” (the valley of trouble) is symbolic: God can turn the area of turmoil into a place of rest. This does not happen magically, but through turning back to God: “for my people who have sought me.” Rest comes not because problems vanish, but because a person finds God again and, with Him, the right ordering of all things.

Next comes the stern part of the passage: “But you who forsake me… who set a table for the demon.” Here it is not merely human weakness or a momentary fall; it is a shift of the heart, a choice of another worship. The prophet names “Fortune” and the “drink offering” presented to her: it is the way of life of a person who leaves God’s Providence and runs to substitute securities—to charms, “signs,” calculations and controls, to an impersonal “fate” that is imagined to hold the threads of life. But this turn is destructive. It slowly corrodes the inner person: it dries up thanksgiving, cancels repentance, chills prayer, and finally cuts off the living relationship with God, leaving the person alone before what he himself has raised up as a god.

The judgment described (“I will destine you for the sword… because I called and you did not answer”) has a spiritual core: when God calls and we stubbornly close our ears, in the end we are left with our own choices. Sin carries consequences, and the bitterest is that it empties the heart.

So the contrast that follows makes sense: “my servants shall eat… shall drink… shall rejoice… shall exult,” while those who forsake God “shall hunger… shall thirst… shall be put to shame… shall cry out.” This is not only about material goods, but about the deep hunger and thirst of the soul. A person can have much and still starve inwardly; and a person can have little and still be full. The joy of God’s “servants” is not entertainment; it is the fruit of life near God.

Finally, the Lord promises a “new name” to His servants and blessing “upon the earth,” centered on “the true God.” The new name reveals a new identity: from a person who surrenders to “fortune,” a person who rests in God’s Providence; from a person closed in selfish self-sufficiency, a person who lives with thanksgiving; from a scattered and divided person, a person gathered into worship and into relationship with God. In Great Lent, the passage places a clear question before us: at which table do we feed? Which voice do we obey? And it gives us hope: even if the cluster seems spoiled, God seeks the one “grape” of repentance in order to save, to renew, to give a new name and a new life.