50 χρόνια σαν σήμερα στον Άγιο Δημήτριο Αττικής...

1976-2026, 50 χρόνια από τον θάνατο ενός σπάνιου ανθρώπου,

1. Δεν ήταν αριστερός, από βενιζελική οικογένεια, με πατέρα συνταγματάρχη και αδελφό ανθυπολοχαγό στο στρατό. Είχε φάκελο στην αστυνομία από το 1957 όταν συμμετείχε σε διαδήλωση για το Κυπριακό, οργανώθηκε πολιτικά ως φοιτητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και εντάσσεται στην νεολαία της Ενώσεως Κέντρου το 1960-1961.

2. 27 ετών το 1966 παρουσιάστηκε στο στρατό, στην Κόρινθο όπου τολμάει να διορθώσει τον διοικητή που κάνει τα πρωινά κηρύγματα ότι νόμιμος πρωθυπουργός της χώρας είναι ο Γεώργιος Παπανδρέου και όχι ο αποστάτης. Παίρνει δυσμενή μετάθεση στη Βέροια, ασφυκτιά, αποφασίζει να λιποτακτήσει. Παραμονές Πάσχα παρουσιάζεται στον διοικητή του και λέει ότι είναι ο Εσταυρωμένος, παίρνει 10 μέρες αναρρωτική να κοιταχτεί σε ψυχίατρο.

3. Έρχεται στην Αθήνα, καταφέρνει να εξασφαλίσει πλαστό διαβατήριο για την Κύπρο, εκεί γίνεται το απίστευτο. Ο Υπουργός Άμυνας και Εσωτερικών Γιωρκάτζης ψάχνει τον λιποτάκτη που κυνηγά η χούντα και μόλις συναντιούνται αντί να τον συλλάβει πάραυτα και να τον απελάσει, στρατολογείται στον σκοπό του, ο στρατιώτης γοητεύει τον Υπουργό. Ο Γιωρκάτζης, αγωνιστής θρύλος της ΕΟΚΑ “ο Χουντίνι της ΕΟΚΑ” γιατί είχε δραπετεύσει 3 φορές από τα χέρια των Βρετανών “είμαι υποχρεωμένος να σε παραδώσω στη Χούντα” του απαντά “ δεν θα το κάνεις, γιατί έκανα ό,τι έκανες εσύ” . Ως Μάριος Ανδρέου φθάνει στη Ρώμη ιδρύει οργάνωση και δρομολογεί το σχέδιο του για την δολοφονία του τυρράνου, το ψευδώνυμο του “Ανίκητος”.

4. Αποφάσισε να χτυπήσει στις 13 Αυγούστου του 1968. Επιλέχτηκε το 31ο χιλιόμετρο της λεωφόρου Αθηνών Σουνίου, υπήρχε γεφυράκι με υπόγεια σήραγγα και πριν απότομη στροφή, τα αυτοκίνητα χαμηλώνουν ταχύτητα και θα διευκολυνόταν η στοχοποίηση. Τα εκρηκτικά τα παραλάμβανε από την πρεσβεία της Κύπρου, τις τεχνικές λεπτομέρειες τις έμαθε στην Κύπρο. Κρυμμένος στα βράχια περίμενε την κατάλληλη στιγμή. Στην προσπάθειά του να ξεμπερδεύσει το καλώδιο που συνδεόταν με τα εκρηκτικά μετακινήθηκε μερικά μέτρα έχασε την καλή οπτική επαφή και για κλάσματα του δευτερολέπτου περνάει το αυτοκίνητο του Παπαδόπουλου και μετά γίνεται η έκρηξη, η απόπειρα απέτυχε! Πέφτει στην θάλασσα, κρύφτηκε στα βράχια και περίμενε να έρθει μια βάρκα να τον πάρει, σύμφωνα με το σχέδιο, μετά από 2 ώρες τον είδε ένας χωροφύλακας, τον πιάσανε ημίγυμνο και τον φωτογραφίσανε έτσι για να τον ξεφτιλίσουν

5. Μετά τη σύλληψη του το καθεστώς απείλησε με διακοπή των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου, ο Γιωρκάτζης παραιτήθηκε από υπουργός για να δολοφονηθεί 2 χρόνια αργότερα το 1970 από αγνώστους, ο θάνατος του παραμένει ανεξιχνίαστος, τον γιο του Κων/νο τον μεγάλωσε ο δεύτερος σύζυγος της μητέρας του ο Τάσσος Παπαδόπουλος, ο πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ ο ίδιος διετέλεσε Δήμαρχος Λευκωσίας για 12 χρόνια

6. Ο Παναγούλης βασανίζεται επί 3.5 χρόνια: 

υβρεολόγιο,
γρονθοκοπήματα,
κλωτσιές,
τσιγάρα στο σώμα,
μαστιγώματα,
χτυπήματα με γκλομπς στις πατούσες των ποδιών,
πυρωμένη βελόνα στην ουρήθρα,
επεμβάσεις άνευ αναισθησίας σε οποιοδήποτε τραύμα,
 50 εικονικές εκτελέσεις,
κρέμασμα από μπάρα για 4 ώρες μέχρι το σημείο λιποθυμίας από αδυναμία αναπνεύσεως
αν και “η λιποθυμία ήταν η μόνη λύτρωση αφού σου δίνει νέες δυνάμεις”, υπήρξε φορά που του στέρησαν τον ύπνο ακόμη και για 50 μέρες.

7. Παρά τα βασανιστήρια δεν πρόδωσε κανένα σύντροφο του, ο Ιωαννίδης ομολογεί: Είναι ένας στο εκατομμύριο, δεν έχουμε δει άλλον τέτοιον, όσο και αν τον βασανίσεις, τόσο περισσότερο τον ισχυροποιείς. 

[...] 

Την ίδια στιγμή ο Παττακός δηλώνει μπροστά στην κάμερα: Η δημοκρατία, δεν εκδικείται, δεν κρεμά, δεν δολοφονεί, δεν σκοτώνει.

8. Η δίκη του ξεκίνησε 3 μήνες μετά την απόπειρα, “προσπάθησαν να με ντύσουν βιαίως με στολή στρατιώτη πράγμα που αρνήθηκα λέγοντας πως όποιος υπηρετεί τη Χούντα φορώντας αυτή τη στολή είναι ή παλιάνθρωπος ή δειλός ή βλάκας, για τους αξιωματικούς της Χούντας ισχύουν και τα τρία.

Στην απολογία του είπε αυτό που έπρεπε να διδάσκεται σε όλα τα σχολεία “Γνωρίζω πως θα με σκοτώσετε και αυτό επιζητώ, διότι γνωρίζω ότι το ωραιότερον κύκνειο άσμα οιουδήποτε πραγματικού αγωνιστού είναι ο επιθανάτιος ρόγχος προ του εκτελεστικού αποσπάσματος μιας τυραννίας”. Καταδικάστηκε δις εις θάνατον όχι για την απόπειρα αλλά για κομμουνιστική συνωμοσία

9. Ο Παναγούλης είχε τρεις ημέρες για να υποβάλει αίτηση χάριτος, αρνήθηκε και περίμενε την εκτέλεσή του κάτι που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις; Σάρτρ, Πικάσο, Πάπας Παύλος ο 6ος, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον και έτσι παρέμεινε ανεκτέλεστη, μεταφέρθηκε στις στρατιωτικές φυλακές Μπογιατίου στον Διόνυσο Αττικής σήμερα κατεδαφισμένες. Επί έξι μήνες φορούσε χειροπέδες. Εκεί γοητεύει τον δεσμοφύλακα του τον Μωράκη, δραπετεύουν μαζί, η ελευθερία δεν κράτησε πολύ, είχε επικηρυχθεί για 500.000 δραχμές, στο διαμέρισμα που κατέληξαν στην οδό Πάτμου έγινε η προδοσία; οι δυο προδότες όχι μόνο εισέπραξαν τα αργύρια της προδοσίας αλλά ο ένας διορίστηκε σε διοικητική υπηρεσία του Πανεπιστημίου Αθηνών και ο άλλος στην Ολυμπιακή Αεροπορία

10. Τον Αύγουστο του 1973 δόθηκε γενική αμνηστία, πηγαίνει ο Διευθυντής των φυλακών και του λέει: Ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος, σου δίνει αμνηστία και μπορείς να φύγεις, και πάλι αρνείται. Ο Παπαδόπουλος αναγκάζεται να αλλάξει την νομοθεσία και την διαδικασία αίτησης χάριτος να την κινεί πια ο Υπουργός Δικαιοσύνης και όχι ο κρατούμενος. Για να τους κάνει καψόνι τους λέει δεν βγαίνω εάν δεν μου φέρετε ένα συγκεκριμένο γαλλικό άρωμα, έτρεχαν οι πρώην βασανιστές να το βρουν , μετά ήθελε καπνό, βγήκε τρεκλίζοντας δεν μπορούσε να καλοπερπατήσει, όντας μέσα στον τάφο του Μπογιατίου σε ένα κελί που είχε ύψος 1,40, ακριβώς για να σπάσει “εντοιχισμένο, με καταδίκασαν σε θάνατο και με έθαψαν χωρίς να εκτελέσουν την ποινή”.

Φωτο 1 και 2. Η πιο διάσημη δημοσιογράφος της εποχής της η Οριάνα Φαλάτσι παίρνει συνέντευξη από τον Αλέκο Παναγούλη. « Δεν είμαι ικανός να σκοτώσω άνθρωπο εκτός εάν είναι τύραννος», με αυτή τη φράση γεννήθηκε ο κεραυνοβόλος έρωτας τους.

«ένα βράδυ είχαμε πάει σε ένα υπόγειο της οδού Αμερικής όπου τραγουδούσε τότε η Πόλυ Πάνου, ξετρελάθηκα, θα έρθω να ζήσω εδώ.....θα σου πάρω ένα αυτοκίνητο για να με φέρνεις να την ακούω». Του αγόρασε το μοιραίο Mirafiori με το οποίο σκοτώθηκε στη Λεωφ. Βουλιαγμένης ανήμερα σαν σήμερα, πριν 50 χρόνα, μόλις 37 ετών, η πιθανή δολοφονία του δεν μπόρεσε να αποδειχθεί!

«Κάθε Πρωτομαγιά του έστελνα 37 τριαντάφυλλα, σε μια μαρμάρινη πλάκα που τοποθέτησα εις μνήμην του, στο νεκροταφείο της οικογένειάς μου, στην Φλωρεντία, στην γωνία όπου θα θάψουν και εμένα, τον τάφο του δεν θέλω να τον δω» Δεν τον ξεπέρασε ποτέ, έως το 2007 που πέθανε από καρκίνο του μαστού, ο έρωτας τους έγινε ταινία «Panagulis vive!» (1980) που παίζει ο Στάθης Γιαλελής

Το βιβλίο της Un uomo «Ένας άντρας» από τα μεγαλύτερα best seller, βγήκε συγχρόνως με το “Όνομα του Ρόδου” του Ουμπέρτο Έκο και πούλησε εκείνη τη χρονιά 35 φορές περισσότερο, μεταφράστηκε σε 20 γλώσσες

Φωτο 3 και 4. Στις 5 Μαΐου του 1976, στην κηδεία του, ένα εκατομμύριο κόσμος αποχαιρετά τον ήρωα, και επιτόπου ο Μίκης γράφει το «Κόκκινο Τριαντάφυλλο», ο Γιάννης Ρίτσος δίπλα στο φέρετρο.

Γράφει ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης: 50 χρόνια από τον θάνατο του και δεν το διεκδικεί κανένας, αφού δεν ανήκε πουθενά, δρούσε παίρνοντας εντολές μόνο από τον εαυτό του. Ψάχνεις στον Παναγούλη να βρεις κάποια στιγμή που είπε όχι, δεν το αντέχω, να πεί όπως ο Χριστός “παρελθέτω απ' εμού το ποτήριον τούτο”και τέτοια στιγμή δεν την βρίσκεις και ας μην ήταν Θεός αλλά άνθρωπος με σάρκα και οστά. Εμείς είμαστε κανονικοί άνθρωποι, αυτός ήταν κάτι παραπάνω, πολύ μεγαλύτερος απ' τα δικά μας μέτρα και σταθμά, τον τυλίγουμε με την αμηχανία μας τον εξωθούμε ουσιαστικά στο περιθώριο του νου μας, τον διώχνουμε από μέσα μας γιατί δεν τον αντέχουμε,

Την ημέρα της κηδείας του ο μεγαλοφυής Θεοδωράκης γράφει το διάσημο τραγούδι του:

Όταν χτυπήσεις δύο φορές, και ύστερα τρεις και πάλι δύο Αλέξανδρε μου, σκέφτομαι το φευγιό σου.

Σε βλέπω σε κελί στενό, να σέρνεις πρώτος το χορό πάνω στο θάνατό σου.

Και λέει αυτό που ήταν ο Παναγούλης, έσερνε το χορό, χόρευε πάνω στο θάνατό του όπως οι αρχαίοι ήρωες των τραγωδιών, αυτός ήταν ο Παναγούλης

Στους τοίχους του κελιού του γράφει συνθήματα, τα ασβέστωναν, τον κακοποιούσαν, αλλά τα ξανάγραφε.

«Ζωντάνεψα τους τοίχους, φωνή τους έδωσα πιο φιλική να γίνουν συντροφιά, κι οι δεσμοφύλακες μου ζητούσαν να μάθουνε πού βρήκα την μπογιά, ψάξανε παντού, όμως μπογιά δεν βρήκαν, στιγμή δεν σκέφτηκαν, στις φλέβες μου να ψάξουν ! »

Σημ. στην μεταπολίτευση, όταν επιστρέφει περιμένει ότι θα τον υποδεχθεί όλη η Αθήνα μια χουφτα άνθρωποι ήταν στο αεροδρόμιο, στις εκλογές του 1974 με την Ένωση Κέντρου θα εκλεγεί τελευταίος και καταϊδρωμένος από το υπόλοιπο των ψήφων, 1.000.000 στην κηδεία του, 9.000 ψήφους μόλις ζήτησε να μας εκπροσωπεί, μοντέλο δεν ήταν, influencer δεν τον λες με τίποτε!

Δημ. Τριάντος