Sigmund Freud δεν το είπα εγώ. - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Sigmund Freud δεν το είπα εγώ.

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Στο ελληνικό διαδίκτυο, κυκλοφορεί εδώ και χρόνια ένα meme που αποδίδει στον διάσημο ψυχαναλυτή Sigmund Freud (1856-1939) την εξής φράση:

"Με το να ασπαστεί τον εβραϊκό μονοθεϊσμό αυτός ο υπέρτατα προικισμένος Ελληνικός λαός διέλυσε τον πολιτισμό του και την αρχή της φιλοσοφικής του σκέψης."

Το meme συνήθως συνοδεύεται από φωτογραφία του Freud και στοιχεία όπως "Νευρολόγος και Ψυχίατρος", δίνοντάς του μια αύρα αυθεντικότητας. Συχνά μοιράζεται σε ομάδες με θεματικές σχετικές με την αρχαία Ελλάδα, την ιστορία ή εθνικιστικές συζητήσεις, και έχει γίνει viral αρκετές φορές από το 2010 περίπου.

Είναι όμως αληθινό αυτό το απόφθεγμα; Το απόφθεγμα δεν προέρχεται από τον Sigmund Freud. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το είπε ή το έγραψε ποτέ σε βιβλία, επιστολές, ομιλίες ή συνεντεύξεις του.

Ο Freud ασχολήθηκε εκτενώς με θέματα θρησκείας και πολιτισμού σε βιβλία όπως το "Moses and Monotheism" (Ο Μωυσής και ο Μονοθεϊσμός, 1939), όπου εξερευνά τον εβραϊκό μονοθεϊσμό ως πνευματική "πρόοδο" για την ανθρωπότητα, όχι ως καταστροφή. Θαυμάζει τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό (π.χ. αναφορές στην ελληνική μυθολογία και φιλοσοφία σε έργα όπως το "Interpretation of Dreams"), αλλά δεν τον παρουσιάζει ως "διαλυμένο" λόγω μονοθεϊστικών επιρροών.

Το περιεχόμενο του meme φαίνεται να αναφέρεται σε ιστορικές αλλαγές, όπως η εξάπλωση του Χριστιανισμού στην Ελλάδα κατά την ύστερη αρχαιότητα, που οδήγησε σε μεταβολές στον πολυθεϊστικό ελληνικό πολιτισμό. Ωστόσο, ο Freud –ως άθεος Εβραίος– δεν εξέφρασε ποτέ τέτοιες αρνητικές απόψεις για τον μονοθεϊσμό. Αντίθετα, στα γραπτά του υπερασπίζεται συχνά την πνευματική αξία του, ενώ κριτικάρει τις θρησκείες ως ψυχολογικές "ψευδαισθήσεις" χωρίς να εστιάζει σε συγκεκριμένες "καταστροφές" πολιτισμών.

Το meme πιθανότατα είναι μια κατασκευή ή παραποίηση, συνηθισμένη τακτική στο διαδίκτυο για να προωθηθούν ιδεολογικές αφηγήσεις (π.χ. εθνικιστικές, αντισημιτικές ή αντιχριστιανικές). Παρόμοια ψευδή αποφθέγματα αποδίδονται σε άλλους στοχαστές, χωρίς πρωτογενείς πηγές. Δεν εμφανίζεται σε καμία επίσημη συλλογή αποφθεγμάτων του Freud.

Πριν πατήσετε like ή μοιραστείτε ένα meme ή quote, ελέγξτε το σε αξιόπιστες πηγές όπως βιβλία, ακαδημαϊκά sites ή fact-checking πλατφόρμες. Δυστυχώς, το διαδίκτυο είναι γεμάτο από ψεύτικα αποφθέγματα που χρησιμοποιούνται με δόλιο σκοπό για να ενισχύσουν διάφορες απόψεις.