«ΠΗΡΑΜΕ ΣΤΑ ΣΟΒΑΡΑ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ» - ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ

«ΠΗΡΑΜΕ  ΣΤΑ  ΣΟΒΑΡΑ  ΤΟ  ΧΡΙΣΤΟ  ΣΤΗ  ΖΩΗ  ΜΑΣ» 

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ

        Από το ενδιαφέρον εκ βαθέων του π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου, μπορεί να ξεχωρίσει κανείς και να κρατήσει και το ακόλουθο καίριο, ουσιαστικό, και ρεαλιστικό : «Η πίστη «ελέγχεται» στο δημόσιο χώρο, όχι στα συναισθήματα του προσευχηταρίου … Στο δημόσιο χώρο ελεγχόμαστε για τη γνησιότητα των πιστευμάτων μας ή για τον «πνευματικό» εγωισμό μας» ! Εκεί φαίνεται,-αν-οι χριστιανοί είναι Χριστιανοί». Και να προεκτείνει ή εξηγήσει, δηλαδή, πιστοί με καθαρή καρδιά, με ταπείνωση, και με τη μείζονα πάντων Αγάπη στο Θεό, να αναβλύζει αγάπη στο συνάνθρωπο ! Πόση; «Κοίτα το Σταυρό και τον επάνω σ’ Αυτόν  !

      Αλλά και, να περάσει και να μείνει στην παρεμβαλλόμενη τηλεφωνική επικοινωνία-συνομιλία λίγο πριν το μακάριο τέλος τους, του αγαπημένου φίλου και αδελφού Καθηγητή Χρήστου Γιανναρά, με τη μεγάλη μορφή, τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας Αναστάσιο. Ο οποίος με το που ακούει να βγαίνει από τα χείλη του πρώτου η πρέπουσα, η οφειλόμενη προσφώνηση : «Μακαριώτατε», δεν τον αφήνει να προσφέρει άλλη λέξη, αλλά με απλότητα και αφελότητα καρδίας νηπίου του Θεού ακούγεται να λέει. «Βρε Χρήστο, ο Τάσος είμαι ! Τι τους θέλεις αυτούς τους κενούς περιεχομένου τίτλους» ! Τέτοια ώρα, προσθέτω, και συνεχίζω να διαβάζω. «Ειπώθηκαν σ’ αυτό το κλίμα εγκαρδιότητας πολλά πράγματα για την Εκκλησία και το πρόσωπο του Χριστού, και ο Αρχιεπίσκοπος έκλεισε τη συζήτηση με αυτό που ήταν και πίστευε. Είπε στο Χρήστο Γιανναρά. «Δόξα τω Θεώ Χρήστο μου, νομίζω ότι πήραμε στα σοβαρά το Χριστό στη ζωή μας» !

      «Βρε Χρήστο, ο Τάσος είμαι» ! Και εξηγώ, αυτό να λέγεται, με το Χρήστο όντα εκείνη την ώρα πολύς Πανεπιστημιακός Καθηγητής, Συγγραφέας, και όχι μόνο, και τον Τάσο, τι να πω, τι ή να ομολογήσω πάλι, ο ποιος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας ! Αλλά και να φανερώσω πώς επαληθεύεται, αυτό από την πλευρά του πρώτου με την όχι τυχαία αναφορά στην πρώιμη χριστιανική σύμπλευση-συμπόρευση το δεύτερο.

     «Παρ’ όλη τη θρησκευτική μονομέρεια, θα μου ήταν δύσκολο να αρνηθώ ότι χαρήκαμε τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια στην Ομάδα-ΧΜΟ. Σίγουρα φτιάξαμε παρέες μ’ εκείνη την ξένοιαστη φιλία και εμπιστοσύνη που δεν ξέρει προσωπεία και τη σκληράδα της αυτοάμυνας … Ακόμα και τη στράτευσή μας δεν την εισπράτταμε αρνητικά … μας ασκούσε στη συνέπεια και στη δημιουργική δουλειά». Και ίσως κάπως πιο διακριτικά. «Σε σύγκριση με τα άλλα παιδιά στη γειτονιά ή το σχολείο μας έκανε να νιώθουμε πραγματικά ευεργετημένοι». Και, σε σύγκριση με το τι και πώς πολλών παιδιών και εφήβων της σήμερον. «Εμείς δεν γνωρίσαμε ποτέ την ερημία και τη βαρεμάρα της μοναξιάς του Σαββατοκύριακου, την πίκρα να ενδίδεις σε παρέες που σε αφήνουν αδιάφορο, και όπου πρέπει να διακριθείς, μόνο με την ψευτοσαχλαμάρα της ανίας» ! Και όλο αυτό γραμμένο στο πολύ-πολύ συζητημένο εκ βαθέων του, «Καταφύγιο Ιδεών».

     Και, από την πλευρά του δεύτερου. «Τα χρόνια εκείνα ακμάζανε τα Κατηχητικά, ιδίως μετά τον πόλεμο, και ήταν σε άνθηση οι κατασκηνώσεις και τα εντευκτήρια … Σε ορισμένες μάλιστα περιοχές όπως στην Κυψέλη, όπου έμενε ο Γιαννουλάτος, και άλλοι αξιόλογοι νέοι ήταν φυτώρια των Χριστιανικών Μαθητικών Ομάδων. Έπαιζαν ρόλο σ’ αυτό ο Βερίτης και τα τραγούδια του, και μερικοί αξιόλογοι ηγέτες, όπως ο Γεώργιος Παυλίδης … ο Βάμβας … ή ο Αντώνης Σαμαράκης, ένας ανήσυχος νέος … Ο Αναστάσιος, λοιπόν, που είχε και το συναίσθημα, τον αυθορμητισμό, την πιο πολύ εκφραστικότητα, ως ομαδόπουλο πήρε πολλά, κι έτσι αποφάσισε μαζί με άλλους να πάνε Θεολογία, ενώ τέτοιοι ταλαντούχοι νέοι θα περίμενε κανείς να πάνε σε άλλες σχολές»-π. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος.

       Πάμε τώρα και στην εκ βαθέων σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο  διάπυρη ομολογία με την οποία έκλεισε την τηλεφωνική τους επικοινωνία ο Αλβανίας Αναστάσιος. «Δόξα τω Θεώ Χρήστο μου, νομίζω ότι πήραμε στα σοβαρά το Χριστό στη ζωή μας» ! Ομολογία που δείχνει λίαν ευδιάκριτα ως πηγή, την Αδελφότητα Θεολόγων «Ζωή» ! Αυτήν που ίδρυσε το 1907 ο Μεγαλοσπηλιώτης ιερομόναχος Ευσέβιος Ματθόπουλος, με μερικούς ακόμα, και πιο γνωστό τον Π. Ν. Τρεμπέλα, «πρύτανη των ορθοδόξων Θεολόγων», κατά τον Μεγάλο Αθηναγόρα. Και, συνέχισε από 1927 ως 1954, έτη 24, και μεγάλυνε πανελλήνια ο Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Παπακώστας ορισμένος διάδοχός του στην ηγεσία της. «Ο άνδρας με το μέτριο ανάστημα, που πίσω από τα χρυσά γυαλιά και το κοφτερό βλέμμα, σου έδινε πραγματικά την αίσθηση μιας ηγετικής παρουσίας … είχε στην «κίνηση» φήμη ανυπέρβλητης αγιότητας … Με αυτόν στην ηγεσία της η «Ζωή», θα έφτανε σε τέτοια εκπληκτική ανάπτυξη, που σίγουρα ξεπερνούσε κάθε προσδοκία του ιδρυτή της»-Χρήστος Γιανναράς. Και με το πώς, και τι, και πόσο αυτής της υπέρβασης να υπάρχει σε συνοπτική καταγραφή κεντρικά στο έγκριτο αυτό Ιστολόγιο, και να μπορεί να τη δει ο καθείς.

      Πλάι, λοιπόν, σ’ αυτή την ευλογημένη απ’ το Θεό δυναμική-δημιουργική  μορφή πώς να μη σπεύσουν να σταθούν στο μεταξύ θεολόγοι αρκετοί, για να τα δώσουν «όλα για τη δόξα του Χριστού» ως ο ιδρυτής και ο συνεχιστής ! Αναφέρω μερικά ονόματα έτσι πρόχειρα και ενδεικτικά. Αλ. Γκιάλας-ο ποιητής Γ. Βερίτης, Γεώργιος Παυλίδης, Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος, Λεωνίδας Διαμαντόπουλος, Αλέξανδρος Βάμβας, Νικόλαος Βασιλειάδης, Στέργιος Βίττης, Δημήτριος Τρακατέλης, Ευθύμιος Στύλιος, Αναστάσιος Γιαννουλάτος, Σωτήριος Τράμπας, Ιωάννης Κολιτσάρας, Νικόλαος Σελέντης … Και στην πιο κρίσιμη ώρα, ως και τραγική, Χρήστος Γιανναράς, ανήσυχος, νεοσσός, δυναμικός, ασυγκράτητος, «ματωμένη επανάσταση» !

      Εδώ ήπιαν όλοι αρχικά, εμφανέστατο αυτό, Ιησού Χριστού «ύδωρ ζων». Χωρίς να νιώσουν ποσώς ότι, «πήραμε τη ζωή μας, λάθος», ως λέει ο στίχος του νομπελίστα ποιητή. Είχαν φαίνεται βεβαίωση εσωτερική καταγραμμένη άνωθεν ως εξής. «Οι ιδρυτές χωρίς πολλά λόγια είχαν θεμελιώσει γερά. Τόσο ο π. Ευσέβιος, όσο και ο π. Σεραφείμ … Μπορεί να μην τονίζονταν πάρα πολύ, να μη γίνονταν ιδιαίτερες αναφορές στον όρο «θεολογία», όπως συνέβη κατόπιν για διαφόρους λόγους, που έγινε και λιγάκι για επίδειξη. Όμως οι παλαιοί είχαν γερή θεμελίωση … και συνέπεια στη ζωή τους»-π. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος. Διό και. «Δόξα τω Θεώ Χρήστο μου, νομίζω ότι πήραμε στα σοβαρά το Χριστό στη ζωή μας» !

******   ***   ******

      Πέρα όμως και παρά αυτά τα ωραία και θαυμάσια, δεν άργησαν να αλλάξουν όλα ριζικά. Και, «ου μετά πολλάς ταύτας ημέρας» να αποχωρήσουν αλληλοδιάδοχα αμφότεροι από τη «Ζωή». Η Ιεραποστολή, «ανάγκη γαρ μοι επίκειται, ουαί δε μοι εστί εάν μη ευαγγελίζωμαι»-1Κο.9,16- ο πρώτος, Πανεπιστημιακή Καθηγεσία, και τέλος ευτυχώς Αλβανία, ο μέγας, κι ευλογημένος πολύτροπα απ’ το Θεό πολύκαρπος σταθμός ! Συγγραφέας ολκής, ο δεύτερος και συναρπαστικός, Πανεπιστημιακή Καθηγεσία, πριν και πάνω απ’ όλα όμως πρωτοπόρος και πρωτοστάτης της περιβόητης «Στην Ορθοδοξία στροφής» ! Καθώς στο μεταξύ έχει ερευνήσει και επισημάνει ότι: «Δυτικότροπη «ορθοδοξία», πασπαλισμένη με σχολαστικισμό Θωμά του Ακινάτη», ήταν αυτό που ευαγγελιζόταν η «Ζωή». Άλλο πράγμα όμως, και ορθόδοξο και αληθινό, «η Εκκλησία Σώμα Χριστού» ! Και εντελώς άλλο τα, «σωμάτιο», «σωματείο», ή σε λόγο σημερινό και αν μπορεί να λεχθεί, κάτι σαν «σπόνσορας» της Εκκλησίας η «Ζωή» και τα περί αυτήν !

      Άρα με όλες τις δυνάμεις πρόσω ολοταχώς, και διθυραμβικά, κίνηση ή κίνημα, «Στροφής στην πούρα Ορθοδοξία», και τα κατ’ αυτήν ! Και ποιος ν’ ακούσει, ή να προσέξει μέσα σ’ αυτό τον ενθουσιώδη τυμπανικό αλαλαγμό το Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη, κορυφαίο ορθόδοξο θεολόγο εποχής, να συστήνει σύνεση και συνοχή, να εξηγεί και να επισημαίνει ότι όλο αυτό είναι ένα νεφέλωμα γοητευτικό, ή ρητά τίποτα πιο πολύ από : «Μια κατά γράμμα απομίμηση της τεχνοτροπίας και των τύπων εκφράσεως του βυζαντινού παρελθόντος». Πράγμα το οποίο δεν άργησε να φανεί, και «μ’ ένα παράπονο γλυκό» σε πλάγιο ήχο ενυπόγραφα να ομολογηθεί. Με τη διαπίστωση ότι, «αυτό το κίνημα λειτούργησε ως μια ισχυρή πνευματική και υπαρξιακή αφύπνιση, η οποία όμως παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό περιθωριακή, χωρίς να καταφέρει να ανατρέψει το κυρίαρχο και εκδυτικισμένο θεσμικό και κοινωνικό μοντέλο».

      Με άλλα λόγια και απλά, το πνεύμα «της στροφής στην πούρα Ορθοδοξία να περάσει επιφανειακά, όχι ουσιαστικά, στον ηγετικό χώρο της Εκκλησίας, στην επιστήμη της Θεολογίας, στον ευρύτερο επιστημονικό χώρο, τον πολιτικό, τον κοινωνικό, αυτόν της διανόησης, της τέχνης …  Αλλά το και πιο σπουδαίο, για τη μεγάλη μάζα της κοινωνίας των ορθόδοξων χριστιανών, η Ορθοδοξία να παραμείνει μια τυπολατρική συνήθεια, συνδεδεμένη με κοινωνικές τελετές (γάμους, βαφτίσια, κηδείες) και εποχιακά έθιμα (Πάσχα, Χριστούγεννα), στερημένη από το καίριο και ουσιαστικό νόημα αυτής». Το να γίνουν και να είναι οι χριστιανοί σήμερα, Χριστιανοί !

     Γιατί φτάνει ν’ ακούσει κανείς ή να δει τις ειδήσεις μιας μόνο μέρας Ραδιοφωνικά, Τηλεοπτικά, Διαδικτυακά, Έντυπα για να καταλάβει καλά, δυστυχώς πολύ καλά, αν η λεγόμενη ορθόδοξη ελληνική κοινωνία «είναι σήμερα στο τελευταίο σκαλί στου κακού τη σκάλα» ή και πιο κάτω απ’ αυτό ! Ενώ παράλληλα υπάρχει και αιωρείται στην ατμόσφαιρα υψηλής πούρα ορθόδοξης θεολογίας άμετρος πλουτισμός, κορώνες μεγαλόστομες περί μεταμορφώσεως του κόσμου, αλλεπάλληλα «καταφύγια» και ολονύκτιων Ακολουθιών, εκπληκτική άνθηση Μοναστική, Άγιο Κατατάξεις απανωτές … Παράξενο το μείγμα αυτό, και πώς αλήθεια να διαβαστεί και να  κατανοηθεί η όχι μικρής σημασίας γραφή του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού.  «Όμορφος κόσμος ηθικός αγγελικά πλασμένος» !

******   ***   ******

     Παρά ταύτα ή πέρα από αυτά, δεν παύει να έχει ισχύ και να είναι αληθινό αυτό που ήταν και πίστευε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος και για τους δυο, όποια κι αν ήταν η πηγή ! «Δόξα τω Θεώ Χρήστο μου, νομίζω ότι πήραμε στα σοβαρά το Χριστό στη ζωή μας» ! Το τελικό λόγο βέβαια έχει Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού, και Θεός αληθινός, που με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα «Αγάπη εστί» !

Αθανάσιος Κοτταδάκης