21 Οκτωβρίου 1912: Η απελευθέρωση της
Πρέβεζας από τους Οθωμανούς
του Κωνσταντίνου Χασόγια,
Η 21η Οκτωβρίου 1912 αποτελεί μία από τις
σημαντικότερες ημερομηνίες στην ιστορία της πόλεως της Πρέβεζας, καθώς
σηματοδοτεί την απελευθέρωσή της από τον οθωμανικό ζυγό και την ένταξή της στο
-τότε- Βασίλειον της Ελλάδος. Το γεγονός εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των
στρατιωτικών επιχειρήσεων του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, όταν η Ελλάδα και οι
σύμμαχοί της (Σερβία, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο) επιχείρησαν να απελευθερώσουν τους σκλαβωμένους
αδελφούς τους που ζούσαν στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Ήπειρος παρέμενε υπό οθωμανική διοίκηση, παρά τους ισχυρούς ιστορικούς, πολιτισμικούς και εθνικούς δεσμούς του ελληνικού πληθυσμού της με την Ελλάδα. Η απελευθέρωση των περιοχών της αποτελούσε σημαντικό στόχο της ελληνικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Το πνεύμα της «Μεγάλης Ιδέας» ήταν χαραγμένο στο νου και την καρδιά των Ελλήνων.
Την 5η Οκτώβριο του 1912, έγινε η
έναρξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου και επικεφαλής του Ελληνικού Στρατού υπήρξε ο
Διάδοχος Κωνσταντίνος (Στρατιά Θεσσαλίας με επτά μεραρχίες). Ωστόσο η Στρατιά
Ηπείρου, τελούσε υπό τη διοίκηση του στρατηγού Κωνσταντίνου Σαπουντζάκη. Η
Πρέβεζα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στις ακτές του Αμβρακικού κόλπου και
της πρόσβασής της στο Ιόνιο Πέλαγος, είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Την 19η Οκτωβρίου 1912, ελληνικό
στρατιωτικό απόσπασμα κινήθηκε προς την Πρέβεζα, με επικεφαλής τον
Συνταγματάρχη Ιππικού Παναγιώτη Σπηλιάδη. Η δύναμη περιλάμβανε τμήματα πεζικού,
πυροβολικό, ιππικό και εθελοντικά σώματα, μεταξύ των οποίων Κρήτες και
Ηπειρώτες. Σκοπός της επιχείρησης ήταν η εξουδετέρωση των οθωμανικών δυνάμεων
που προστάτευαν την πόλη και η εξασφάλιση της προέλασης προς αυτήν.Οι
οθωμανικές δυνάμεις είχαν οργανώσει την κύρια γραμμή άμυνάς τους στην περιοχή
της αρχαίας Νικόπολης, αξιοποιώντας τις τάφρους και το έδαφος για τη δημιουργία
αμυντικών θέσεων. Διέθεταν επίσης πεδινά πυροβόλα, τα οποία μπορούσαν να
πλήξουν τις προελαύνουσες ελληνικές δυνάμεις.
Το πρωί στις 07:30΄ της 20ής Οκτωβρίου 1912,
άρχισε η ελληνική επίθεση κατά των οθωμανικών θέσεων[1]. Το ελληνικό πυροβολικό υποστήριζε την προέλαση
του πεζικού, ενώ πυρά από μονάδες του ελληνικού στόλου συνέβαλαν στην πίεση
εναντίον των οχυρώσεων της Πρέβεζας.
Η μάχη εξελίχθηκε με σφοδρές συγκρούσεις γύρω από
τις αμυντικές γραμμές της Νικόπολης. Οι Οθωμανοί προέβαλαν αντίσταση από τα
χαρακώματα, δυσχεραίνοντας την προώθηση των ελληνικών τμημάτων. Ο Σπηλιάδης
συντόνιζε τις κινήσεις των μονάδων, ενώ τα εθελοντικά σώματα των Κρητών και των
Ηπειρωτών συμμετείχαν ενεργά στην επίθεση.
Καθοριστική υπήρξε η πίεση που ασκήθηκε στα πλευρά
της οθωμανικής παράταξης. Με την υποστήριξη του πυροβολικού, οι ελληνικές
δυνάμεις κατάφεραν να διασπάσουν την αμυντική γραμμή. Οι οθωμανικές μονάδες
εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και υποχώρησαν προς την Πρέβεζα, περνώντας από τον
ελαιώνα της περιοχής. Οι Έλληνες κατέλαβαν τις θέσεις που είχαν εγκαταλειφθεί
και συνέχισαν την καταδίωξη, χωρίς ωστόσο να προχωρήσουν σε άμεση έφοδο στα
οχυρά της πόλης, όπου εξακολουθούσαν να υπάρχουν αμυνόμενοι.
Η νίκη στη Νικόπολη είχε πλέον αλλάξει τις
ισορροπίες. Η οθωμανική φρουρά της Πρέβεζας βρισκόταν σε δυσχερή θέση, καθώς
είχε χάσει την εξωτερική γραμμή άμυνάς της και αντιμετώπιζε τον κίνδυνο νέων
απωλειών, αλλά και καταστροφών μέσα στην πόλη. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν
στους 10 νεκρούς και 54 τραυματίες. Οι απώλειες των Οθωμανών ανήλθαν σε 250
νεκρούς και τραυματίες.
Την 21η Οκτωβρίου 1912, τα ξημερώματα
(02:30) οι Οθωμανοί ύψωσαν λευκή σημαία. Λίγη ώρα αργότερα υπογράφθηκε το
πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης μεταξύ του Έλληνα συνταγματάρχη Παναγιώτη
Σπηλιάδη, του εκπροσώπου του Οθωμανού Διοικητή Μεχμέτ Ασάφ και των τριών προξένων
της Αγγλίας, της Ρωσίας και της Αυστρίας. Έπειτα από την αποδοχή των όρων
παράδοσης, στις 14:00 το μεσημέρι της 21ης Οκτωβρίου του 1912, ο ελληνικός
στρατός εισήλθε επίσημα στην Πρέβεζα.
Οι κάτοικοι υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό τους
στρατιώτες, ενώ η ελληνική σημαία συμβόλισε την αλλαγή μιας ιστορικής εποχής.
Στις ελληνικές δυνάμεις παραδόθηκαν εκατοντάδες Οθωμανοί στρατιώτες και ένοπλοι
που είχαν πολεμήσει στο πλευρό τους. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε καθοριστικό
σταθμό στην ιστορία της πόλης, καθώς τερμάτισε την οθωμανική κυριαρχία και
σηματοδότησε την ένταξή της στο ελληνικό κράτος. Η στρατηγική αξία της πόλης
ήταν σημαντική, καθώς ο έλεγχος της Πρέβεζας εξασφάλιζε ένα κρίσιμο παράκτιο
σημείο και περιόριζε την οθωμανική παρουσία στην περιοχή του Αμβρακικού.
Επιστολικό δελτάριο: Φωτογραφίες από την
απελευθερωμένη Πρέβεζα. Δεξιά: φουστανελοφόρος πολεμιστής, κρατώντας την
Ελληνική σημαία. πηγή εικόνας: http://balkanwars.gr/
Η 21η Οκτωβρίου παραμένει ημέρα ιστορικής μνήμης για τους πολίτες της Πρέβεζας αλλά και για όλους τους Έλληνες. Υπενθυμίζει τις προσπάθειες και τις θυσίες των Ελλήνων κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους για την ενσωμάτωση των υπόδουλων αδελφών στην ελεύθερη Ελλάδα. Στις μέρες μας πρέπει να διατηρηθεί αναμμένος ο φάρος της συλλογικής εθνικής μνήμης για τους ηρωικούς προγόνους και την μεγάλη τους προσφορά προς την πατρίδα.
Επιστολικό δελτάριο: Η Ελληνική σημαία κυματίζει σε φρούριο της Πρέβεζας μετά την απελευθέρωσή της από τον Ελληνικό Στρατό την 21η Οκτωβρίου 1912. Διαστ 140Χ90 χιλ., πηγή εικόνας: http://balkanwars.gr/
[1] Τηλεγράφημα του Κωνσταντίνου Σαπουντζάκη,
αρχηγού του Στρατού Ηπείρου, Πρέβεζα 21 Ὀκτωβρίου 1912 ὥρα 4 μ.μ../ ΓΕΣ/ΔΙΣ, φ. 1907/Α/24.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου