Συμπροσευχές μέ αἱρετικούς - π. Βασιλείου Μπακογιάννη

Συμπροσευχές μέ αἱρετικούς

 

Ὑπό Ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη

 

    Ὑπάρχουν Ὀρθοδόξοι Χριστιανοί πού στηλιτεύουν τίς συμπροσευχές  Ὀρθοδόξων καί ἑτεροδόξων. Ὅμως, μήπως θά πρέπει νά διερωτηθοῦν, ἄν αὐτή ἡ στηλίτευση εἶναι σύμφωνη μέ τόν πνεῦμα τῶν σχετικῶν Ἰ. Κανόνων;

 

 Ὁ ΜΕ΄τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων ταυτίζει τόν αἱρετικό μέ τόν ἀρνητή τοῦ Χριστοῦ (τῆς  Θεότητός Του). «Τίς γάρ συμφώνησις Χριστῷ πρός Βελίαρ; ἤ τίς μερίς πιστῷ μετά ἀπίστου», ἀναφέρει ὁ Κανόνας. Καί ἀφορίζει τόν κληρικό πού συμπροσεύχεται μέ ἕναν τέτοιον αἱρετικό. Καί ἄν  ὁ κληρικός κάνει κάτι παραπάνω ἀπό συμπροσευχή, καθαιρεῖται. Ἀντίστροφα, στήν ἴδια περίπτωση, ὁ ΛΓ΄τῆς Λαοδικείας  δείχνει ἐπιείκεια· δέν ὁρίζει ἐπιτίμια· ἁπλῶς δέν ἐπιτρέπει μιά τέτοια συμπροσευχή· «οὐ δεῖ αἱρετικοῖς ἤ σχισματικοῖς  συνεύχεσθαι».

 

      Ὅμως, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα  ἡ συμπροσευχή κληρικοῦ μέ τόν ἀρνητή τοῦ Χριστοῦ, καί ἄλλο μέ χριστιανό, ἑτερόδοξο (αἱρετικό)  πού πιστεύει στόν Χριστό.

        Καί εἶναι θέμα πρός συζήτηση, ἄν  ὁ ΜΕ΄τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καί ΛΓ΄ τῆς Λαοδικείας, ἰσχύουν στήν περίπτωση συμπροσευχῶν μέ χριστιανούς πού πιστεύουν στον Χριστό  Πάντως, ἡ Ἀνατολική Ἐκκλησία ἦταν ἐπί αἰῶνες, ὄχι μόνο σέ συμπροσευχή,  ἀλλά  σέ «κοινωνία» μέ τή Δυτική Ἐκκλησία,  ἡ ὁποία ἔπεσε στήν αἵρεση τοῦ filioque!

 

        Σέ μιά ἐπιστολή πού ἔστειλε (15^ος αἰ.). ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος στούς Μοναχούς τῆς Ἱ. Μονῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης Σινᾶ,^[1]γιά τό συγκεκιμένο θέμα, ὁ Πατριάρχης προέτρεψε τούς Μοναχούς νά ἐπιτρέπουν στούς ἑτερόδοξους προσκυνητές νά παρακολουθοῦν τή Θ. Λειτουργία· νά τούς δίνουν καί ἀντίδωρο· «τό μέγα μυστήριον τῆς κοινωνίας μόνον μή δίδοτε αὐτοῖς».^[2] Συνέχισε:

 «Τοῦτο ἐστίν ἡ συνήθεια τῆς καθολικῆς τῶν χριστιανῶν Ἐκκλησίας· (=τῆς Κων/πόλεως)· διό καί οἱ ἁγιώτατοι Πατριάρχαι ὅτε ἐλειτούργουν ἑορτασίμως ἐρχομένους καί Ἀρμενίους καί Λατίνους καί ἱσταμένους μετά πάσης εὐλαβείας εἰς τήν λειτουργίαν οὐκ ἐδίωκον, ἀλλά καί ἀπερχομένους μετά τῶν ὀρθοδόξων καί προσκυνοῦντας καί ἀσπαζομένοις τήν πατριαρχικήν χεῖραν καί εὐλόγουν καί ἐδίδουν αὐτοῖς τό ἀντίδωρον· ὡς γάρ μαθηταί τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἐξέβαλλον ἔξω τούς εἰς αὐτούς ἐρχομένους. Ἀρκετόν οὖν ἔστιν ὅτι ὑμεῖς οὐ ζητεῖτε οὐδέ λαμβάνετε ἁγιασμόν παρ’αὐτῶν, διότι εἰσίν ἑτερόδοξοι κεχωρισμένοι· ἀλλά ἐάν ζητῶσιν τόν ἁγιασμόν ἀφ’ ὑμῶν, ὀφείλετε μή ἀπομπέμπειν αὐτούς».^[3]

       Ὅταν ὁ Ἱερέας  συμπροσεύχεται μέ αἱρετικό, ἀρνητή τοῦ Χριστοῦ, «ἀφοριζέσθω»·^[4]  ὅταν «οὐ νηστεύει (οὐ ξηροφαγεῖ) καθαιρείσθω»·^[5] τό δεύτερο εἶναι βαρύτερο ἀπό τόν πρῶτο.Ὅμως, κάποιοι ἐνοχλοῦνται-σκανδαλίζονται μόνο μέ τό πρῶτο....

 

---

[1]«Τῶ τιμιωτάτῳ έν Μοναχοῖς κύρ Μάξιμον τῶ κατά κόσμον Σοφιανῶ καί πᾶσι τοῖς ἀσκουμένοις τῇ ἁγίᾳ μονῇ τοῦ Σινᾶ ὁσιωτάτοις ἱερομονάχοις καί μοναχοῖς», (Γενναδίου Σχολαρίου. «Ἅπαντα τά εὑρισκόμενα», τ. ΙV. Paris, 1935, σελ. 198).

[2] Γενναδίου Σχολαρίου, «Ἅπαντα τά εὑρισκόμενα», τ. ΙV. Paris, 1935, σελ. 201

[3] Γενναδίου Σχολαρίου. «Ἅπαντα τά εὑρισκόμενα», τ. ΙV. Paris, 1935, σελ.  201-2

[4] ΜΕ΄Ἁγίων Ἀποστόλων.

[5]  ΞΘ΄Ἁγίων Ἀποστόλων