Χρήση Μεγάλου Ἁγιασμοῦ - π. Βασιλείου Μπακογιάννη

ΜΙΚΡΟΣ & ΜΕΓΑΛΟΣ   Α Γ Ι Α Σ Μ Ο Σ
 

   Χρήση  Μεγάλου Ἁγιασμοῦ

Ὑπό Ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη

 
        Εἶναι γνωστό ὅτι ὁ Μεγάλος Ἁγιασμός προῆλθε ἀπό τό ἁγιασμένο νερό τῆς Βαπτίσεως. Περιληπτικά:
 
  Τό νερό τῆς Βαπτίσεως θεράπευε (καί θεραπεύει) ἀρρώστιες· ὑπῆρχαν ἄρρωστοι, πού βαπτίζονταν, καί γίνονταν καλά.  Γονεῖς  βάπτιζαν τά ἄρρωστα παιδιά τους, μόνο καί μόνο γιά νά γίνουν καλά.^[1]   
Στη βυζαντινή περίοδο, οἱ τοῦρκοι, μωαμεθανοί,  ζήτησαν ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη Λουκᾶ Χρυσοβέργη (12ος αἰ.), νά βαπτίζονται καί τά δικά τους παιδιά γιά νά μήν μυρίζουν καί νά μήν δαιμονίζονται. ^[2] Φυσικά, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο δέν ἐνέκρινε τέτοιες βαπτίσεως. ^[3]
Ἐξ ἀρχῆς, λοιπόν, οἱ πιστοί βλέποντας  τά θαύματα πού ἔκανε τό νερό τῆς Βαπτίσεως, τό ἔπαιρναν στά σπίτια τους. ^[4] Καί ἔτσι προῆλθε ὁ Μεγάλος Ἁγιασμός. Ἔχει τήν ἴδια χάρη καί εὐλογία μέ τό νερό τῆς Βαπτίσεως· καί αὐτή εἶναι ἡ διαφορά ἀπό τόν Μικρό Ἁγιασμό.  
 
      Οἱ Κατηχούμενοι  πρίν βαπτισθοῦν, νήστευαν, ὄχι ἐπειδή  ἦταν χονδροί καί ἔπρεπε νά ἀδυνατίσουν,  γιά νά  χωρέσουν  (!)   στά Βαπτιστήρια, ἀλλά ἐπειδή μέ τή Βάπτιση δέχονταν τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.  Γιά τόν ἴδιο λόγο  νηστεύουμε καί ἐμεῖς παραμονη τῶν Θεοφανείων· γιά νά λάβουμε τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού εἶναι «κρυμμένη» μέσα στό Μεγάλο Ἁγιασμό. Πρώτη, λοιπόν, καί σημαντική διαφορά, εἶναι ὅτι τόν  Μεγάλο Ἁγιασμό τόν μεταλαμβάνουμε κατόπιν νηστείας.
  Ἀπό τόν 6ον κιόλας μ. Χ. αἰ.,  οἱ χριστιανοί  μεταλάμβαναν τόν Ἁγιασμό σέ μέρες νηστείας· τή Μ. Πέμπτη, Ἁγίων  Ἀποστόλων, καί Χριστούγεννα. ^[5]  Ἴδια πρακτική ἐπικρατοῦσε καί στή μεταβυζαντινή ἐποχή,^[6] καί στήν τουρκοκρατία καί μέχρι προσφάτως στήν πατρίδα μας.
 
  Ἐπί πλέον: Ὅσοι ἔπεφταν σέ μεγάλα ἁμαρτήματα, καί ἐξομολογοῦντο, ἔπρεπε  πρίν κοινωνήσουν, νά πιοῦν Μεγάλο Ἁγιασμό· ὡς  προετοιμασία τῆς ψυχῆς, ὡς προκαθάρσιο. Καί ὅσοι εἶχαν κανόνα νά κοινωνήσουν στό τέλος τῆς ζωῆς τους, κατά διαστήματα, Χριστούγεννα, Πάσχα, τῆς Παναγίας,  μεταλάμβαναν Μεγάλο Ἁγιασμό.^[7]  Δηλαδή, μεταλάμβαναν τόν Μεγάλο Ἁγιασμό, ὅσοι ἦταν ἐν μετανοίᾳ. Προκύπτει τό ἐρώτημα: Ὅσοι  ζοῦν στό βοῦρκο τῆς ἁμαρτίας, πρέπει, ἄνευ μετανοίας,  νά μεταλάβουν Μεγάλο Ἁγιασμό;
   
   Τό «Μεγάλο Εὐχολόγιο» δίδει πρόσθετες ὁδηγίες στούς Ἱερεῖς, γιά τό πῶς καί ποῦ γίνεται χρήση Μεγάλου Ἁγιασμοῦ (Εὐχολόγιον τό Μέγα. «Ἀστέρος». Ἀθῆναι, 1980, σελ. 488. 409).
         Οἱ παλαοί Ἱερεῖς, μπορεῖ νά μήν εἶχαν γνώσεις θεολογικές, ἀλλά εἶχαν κάτι τό πολύ ἀνώτερο καί ὠφέλιμο γιά τήν Ἐκκλησία· σεβασμό στήν τάξη τῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποία παρέλαβαν ἀπό τούς προκατόχους τους. Χωρίς, λοιπόν, νά διαβάζουν τό «Εὐχολόγιο» ἤξεραν πότε γίνεται χρήση τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ καί πότε τοῦ Μικροῦ.
          Στίς ἡμέρες μας, ἐπειδή ἐξέλιπε  ὁ σεβασμός, αὐτή ἡ τάξη κατελύθη. Καί αὐτό   τό θεωροῦμε εὐλάβεια…!   

---

[1] The works of Saint Augustine. A Translation for the 21st Century Part II - Letters Volume 1: Letters 1- 99.Pg  429, Letter,98,5
[2] Γ. Ράλλη-Μ. Ποτλῆ . Σύνταγμα...,ΙΙ,  σελ.498 
[3] Πηδάλιο, Ἀστήρ 1982, σελ.58, ὑποσημ.
[4] Ἀρχιμ. Βασιλείου Κ. Στεφανίδου, καθηγητοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Ἐκκλησιαστική Ἱστορία. Τετάρτη ἔκδοσις. «Ἀθῆναι»1978, σελ.117
[5] Πηδάλιον», Αὐτόθι. Χειρόγραφος Κώδικας Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Νηστευοῦ, σελ. 718, ὑποσημείωση 2.  & σελ. 197, ὑποσημείωση 1.
[6] Ἡ τάξη αὐτή  εἶχε εἰσέλθει καί στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας. Ὑπῆρχε μάλιστα εἰδική  εἰδική Ἀκολουθία γιά ὅσους μεταλάμβαναν μέ Μεγάλο Ἁγιασμό, μέ ἀποτέλεσμα νά «παραθεωρεῖται» ἡ Θ. Κοινωνία· καί ἐν ἔτει 1656 ἡ συγκεκριμένη Ἀκολουθία καταργήθηκε. (Nicholas E. Denysenko. The Blessing of Waters and Epiphany: The Eastern Liturgical Tradition. "Routledge", 2016.  Chapter.  Communion of the Epiphany Water in Slavonic Sources, p.150
[7] Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Πηδάλιον, «Ἀστήρ» 1982, σελ.197, ὑποσημείωση 1.