Ένας άγιος με... σκουλαρίκι - Στυλ. Καβάζης

Μέσα στο ημίφως ενός ταπεινού ναού της αγαπημένης μου Κρήτης, στον Ιερό Ναό της Παναγίας στα Πλατάνια Αμαρίου, στέκει αιώνες τώρα μια μορφή γνώριμη και όμως διαφορετική.
Ο Άγιος Γεώργιος ο Μεγαλομάρτυρας και Τροπαιοφόρος δεν προβάλλει εδώ μόνο ως δρακοκτόνος, ούτε μόνο ως μάρτυρας.
Στέκει ως στρατιώτης.
Ως αξιωματικός.
Ως Σχολάριος.
Το βλέμμα του δεν αναζητά τον δράκο τον έχει ήδη νικήσει.
Η στάση του δεν φανερώνει μάχη αλλά κύρος.
Και τότε, ο παρατηρητής που δεν βιάζεται, θα δει το μικρό σημείο που αποκαλύπτει το μεγάλο νόημα στο δεξί αυτί, ένα χρυσό ενώτιο.
Το σχολαρικίον.
Ένα απλό σκουλαρίκι;
Όχι.

Μια σφραγίδα εξουσίας μέσα στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Ένα διακριτικό που δεν στόλιζε, αλλά όριζε.
Που δεν κοσμούσε, αλλά μαρτυρούσε.
Οι Σχολάριοι οι εκλεκτοί των Παλατινών Σχολών ήταν η ζωντανή προέκταση της αυτοκρατορικής ισχύος, φρουροί του θρόνου, άνδρες πειθαρχίας, τιμής και απόλυτης αφοσίωσης και το σχολαρικίον, φορεμένο στο δεξί αυτί, δήλωνε αυτό ακριβώς ότι ο φέρων ανήκει στους εκλεκτούς.

Ένα μικρό κόσμημα, μα βαρύ σαν όρκος.
Και όμως η Εκκλησία παίρνει αυτό το αμφιλεγόμενο σύμβολο και το μεταμορφώνει.
Το περνά στην εικόνα του Αγίου.
Όχι για να τον δοξάσει κοσμικά, αλλά για να φανερώσει κάτι βαθύτερο ότι η αληθινή στρατιά δεν είναι του αυτοκράτορα, αλλά του Θεού.
Ότι η ανώτερη τάξη δεν είναι αξίωμα γης, αλλά κλήση ουρανού.
Ο Γεώργιος εικονίζεται ως Σχολάριος, γιατί υπήρξε αξιωματικός. Αλλά μένει ως Τροπαιοφόρος, γιατί αρνήθηκε να υπηρετήσει την πλάνη, ακόμη και αν αυτό σήμαινε να χάσει τα πάντα.Έτσι, το σχολαρικίον αλλάζει νόημα.
Δεν είναι πια ένδειξη στρατιωτικής ιεραρχίας.
Είναι μαρτυρία πνευματικής εκλογής.
Δεν δηλώνει ποιον υπηρετεί ο άνθρωπος στη γη.
Αλλά σε ποιον ανήκει η ψυχή του.

Κάπως έτσι, σε αυτή την κρητική εικόνα του 14ου αιώνα, μέσα σε μια εποχή ταραγμένη, όπου η Βυζαντινή Αυτοκρατορία φθίνει αλλά η πίστη επιμένει, ο Άγιος δεν παρουσιάζεται ως θρύλος του παρελθόντος αλλά ως πρότυπο παρόντος.
Ένας αξιωματικός που δεν πρόδωσε.
Ένας στρατιώτης που δεν λύγισε.
Ένας άνθρωπος που μετέτρεψε την τιμή σε θυσία και τη θυσία σε δόξα.

Και το μικρό εκείνο ενώτιο, σχεδόν αόρατο στο βιαστικό βλέμμα, γίνεται τελικά η πιο δυνατή φωνή της εικόνας. Ότι ακόμη και μέσα στις δομές της εξουσίας, ακόμη και μέσα στα σύμβολα της δύναμης, μπορεί να γεννηθεί η αγιότητα.
Ότι ο κόσμος δεν μεταμορφώνεται αρνούμενος την ιστορία του αλλά αγιάζοντάς την.
Και έτσι, ο Σχολάριος γίνεται Μάρτυρας.
Το σκουλαρίκι γίνεται σημείο αιωνιότητας.
Και η εικόνα… γίνεται διδασκαλία.
Σήμερα, καθώς η ορθόδοξη Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του, η γη ολόκληρη στρέφει το βλέμμα της σε εκείνον τον στρατιώτη της πίστης που νίκησε μια ολόκληρη αυτοκρατορία και έμεινε ζωντανός στη μνήμη των λαών. Και με ταπεινότητα και ευλάβεια αναφωνούμε,

Άγιε Γεώργιε Τροπαιοφόρε, πρέσβευε υπέρ ημών.

 Στυλ. Καβάζης