Ποιος ήταν ο εγκέφαλος της δολοφονίας του Καποδίστρια;

Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, ας δούμε μερικά στοιχεία.
- Το Σύνταγμα της Τροιζήνας συνετάχθη από Α. Πολυζωίδη, Γ. Γλαράκη, Σ. Τρικούπη και έδινε την εξουσία στη Βουλή όχι στον Κυβερνήτη (άρθρα 73, 103). Δηλαδή, είχε υπονομευτεί η εξουσία του πριν έρθει στη χώρα. Ο Α. Πολυζωίδης και ο Τρικούπης είχαν στενότατες σχέσεις με τον Μαυροκορδάτο.
 
- Ο Μαυροκορδάτος είχε στενότατες σχέσεις με τους Μαυρομιχαλαίους, τους Αγγλογάλλους, τους Υδραίους.
 
- Με τους Μαυρομιχαλαίους οι ιστορικοί (Ευαγγελίδης, Κουτσιλιέρης, Φωτιάδης) σημειώνουν μαρτυρία για τη συνάντηση στην Ύδρα, όπου ο Μαυροκορδάτος, παρουσία του Αντώνιου Μαυρομιχάλη (αδελφού του Πετρόμπεη), φέρεται να δήλωσε «εν όσω ζη ο Καποδίστριας, η Ελλάς δεν αναπνέει. Η σωτηρία της πατρίδος απαιτεί την απομάκρυνσή του με κάθε τρόπο» και "η ελευθερία απαιτεί θυσίες". Επίσης το ίδιο και ο Τερτσέτης.
 
- Ο Α. Πολυζωίδης που εξέδιδε τον Απόλλωνα ήταν δεξί χέρι του Μαυροκορδάτου και 29 χρονών όταν ζητούσε τη δολοφονία του Καποδίστρια μέσα από την εφημερίδα του.
 
- Ο Μαυροκορδάτος θεωρείται ο άνθρωπος της Βρετανίας στην Ελλάδα. Ο Δούκας του Ουέλλινγκτον είχε κηρύξει εχθρό της Βρετανικής Αυτοκρατορίας με έγκριση του Βασιλιά τον Καποδίστρια, πριν την παραίτηση του Λεοπόλδου.
 
- Ο Μαυροκορδάτος και ο Τρικούπης τροφοδοτούσαν τον Alexandre Blacque και την Courrier de Smyrne με δημοσιεύματα για να παρουσιάσουν τον Καποδίστρια ως "τύραννο"
 
- Σε κανένα άρθρο εφημερίδας δεν υπήρχε η υπογραφή του ώστε να μπορεί να παρουσιάζεται ως σοβαρός πολιτικός συνομιλητής
 
- Ο Μαυροκορδάτος παρουσίαζε την αντιπολίτευση στους ξένους ως δημοκρατικό κίνημα που μάχεται τον "ρωσόφιλο δεσποτισμό". Ποτέ δεν ζήτησε ανοιχτά τη δολοφονία, αλλά "προειδοποιούσε" ότι η κατάσταση θα οδηγούσε σε έκρηξη αν ο Καποδίστριας δεν έφευγε. [Επιστολή προς τον Σπυρίδωνα Τρικούπη, Αύγουστος 1831, «Η κατάσταση είναι πλέον ανυπόφορος. Ο άνθρωπος αυτός δεν εννοεί να υποχωρήσει και η Ελλάς δεν δύναται να τον φέρει πλέον. Φοβούμαι ότι η λύσις θα είναι βίαια και δεν θα αργήσει»]. Άρα μπορούσε να ισχυριστεί ότι απλώς "είχε προβλέψει το κακό", ότι ήταν διορατικός.
 
- Σε περίπτωση που τα βέλη στρέφονταν προς αυτόν, μπορούσε να εφαρμόσει την στρατηγική της εύλογης άρνησης, ότι οι Μαυρομιχαλαίοι είχαν το προσωπικό κίνητρο (την προσβολή της οικογένειας) όπως έγινε από τον Dawkins.
 
- Με την πτώση του Καποδίστρια, ο Μαυροκορδάτος έγινε πρωταγωνιστής των πολιτικών εξελίξεων για δεκαετίες. Είχε άμεσο πολιτικό όφελος. Στην Δ' Εθνοσυνέλευση (1832) παρουσιάστηκε ως πολιτικός κυρίαρχος, εκλέχτηκε Πρόεδρος της Βουλής και έλεγξε πλήρως τη διοικητική επιτροπή, κατήργησε όλους τους καποδιστριακούς νόμους. Αμνήστευσε όλους τους υποκινητές του φόνου.
 
- Η διπλή γλώσσα του για την "δημοκρατία". Χρησιμοποίησε το σύνταγμα ως πρόσχημα για να ανατρέψει τον Καποδίστρια και ο ίδιος κυβέρνησε με ακραία καταστολή (ο βρετανός αντισυνταγματάρχης Stanhope, το 1824, τον είχε αξιολογήσει ως τύραννο
 
- Υπήρξε Κατοχικός Πρωθυπουργός επί Κριμαϊκού πολέμου
 
- Η διπλή γλώσσα σχετικά με τους Μαυρομιχαλαίους που απο την μία παρουσιάζε τον Καποδίστρια ως ρώσο τύραννο ενώ στους Άγγλους παρουσίαζε τον Πετρόμπεη ως «ατίθασο τοπάρχη» που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για να πέσει ο Καποδίστριας [Πηγή: Foreign Office (F.O.) 32/23, Correspondence with Dawkins and Lyons, 1831].
 
- Η διπλή γλώσσα Αντιπολίτευσης. Δημόσια διακήρυττε ότι η αντιπολίτευση της Ύδρας ήταν νόμιμη και ειρηνική. Την ίδια στιγμή, αλληλογραφούσε με τους οπλαρχηγούς της Μάνης και της Ρούμελης, ενθαρρύνοντάς τους να μην πληρώνουν φόρους και να στασιάζουν, οδηγώντας το κράτος σε οικονομική ασφυξία.
 
- Γνώριζε για την επικείμενη δολοφονία αλλά δεν την απέτρεψε όπως φαίνεται και από τον συνομιλητή του Dawkins [Πηγή: Foreign Office (F.O.) 32/23, Despatch No. 47, Dawkins to Palmerston]. Το ίδιο καταγράφει και ο Μόστρας ("δεν θα βγάλει το φθινόπωρο").

- Μόλις ο Καποδίστριας έπεσε νεκρός, ο Μαυροκορδάτος δεν κινήθηκε για να σώσει τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη.
 
- To αρχείο της Γραμματείας Επικρατείας είχε πειραχθεί από ανθρώπους του Μαυροκορδάτου όπως καταγράφει ο Βλαχογιάννης, ο Μόστρας, ο Μουστοξύδης
 
- Η μαρτυρία του Θείρσιου, απεσταλμένου του πατέρα του Όθωνα ότι ο Μαυροκορδάτος θεωρούσε τη δολοφονία ως μια «θλιβερή αλλά αναγκαία» εξέλιξη για να σωθεί η αγγλική επιρροή. Ότι ο Μαυροκορδάτος είναι δόλιος. [Pηγή: Thiersch, Friedrich, De l'état actuel de la Grèce et des moyens d'arriver à sa restauration tόμος Α', Λειψία, 1833 σελ. 80-85]. Το ίδιο θεωρεί και Γουλιέλμος Πρόκες-Όστεν, Αυστριακός πρεσβευτής.
 
- Το προηγούμενο παρελθόν του με το ρόλο του στη δολοφονία Ανδρούτσου, τη δίκη και πιθανώς τη δολοφονία του Καραϊσκάκη κ.α.
 
Συμπέρασμα
--------------------------------------------------------------------------
Ο Μαυροκορδάτος ήταν ένας πολιτικός που μιλούσε 9 γλώσσες, ντυνόταν ευρωπαϊκά, φαινόταν ευγενικός, νουνεχής, πολιτισμένος, οικογενειάρχης, αστός κ.α. Είναι πολύ δύσκολο για αρκετούς ανθρώπους να δουν τί κρυβόταν από κάτω πραγματικά.
Σε ένα νομικό δικαστήριο της εποχής ίσως να αθωωνόταν από την κατηγορία του ηθικού αυτουργού λόγω αμφιβολιών. Στο δικαστήριο της Ιστορίας όμως, ο Μαυροκορδάτος δημιούργησε το τοξικό πολιτικό κλίμα που κατέστησε τη δολοφονία δυνατή, αν όχι αναπόφευκτη. Ήταν ο μόνος με κίνητρο, τη νοημοσύνη και το δίκτυο να μετατρέψει μια οικογενειακή βεντέτα των Μαυρομιχαλαίων σε πολιτική δολοφονία.
 
George Sigalas