Για την ξε-προβατοποίηση...
«Η ποιμαντική χαίρει εξαιρετικής εκτιμήσεως στον
εκκλησιαστικό χώρο, μα το να κρατάς μικρό καλάθι είναι, κατά τη γνώμη μου,
αρετή. Η ποιμαντική είναι πολύ περίεργη υπόθεση, σπουδαία και επικίνδυνη μαζί.
Είναι σπουδαία γιατί σημαίνει φροντίδα, και είναι και επικίνδυνη, διότι
φροντίδα από φροντίδα διαφέρει. Δεν θέλει πολύ, μια φροντίδα που ομνύει στο
ενδιαφέρον για τον άλλον, να γίνει κεφαλοκλείδωμα ή αγκαλιά που κόβει την
ανάσα!
Η ποιμαντική λέει ότι βασίζεται στην Βιβλική εικόνα του ποιμνίου και του ποιμένα. Η εικόνα αυτή (η οποία προφανώς παραπέμπει σε βιώματα και παραστάσεις των ποιμενικών κοινωνιών, στη συνάφεια των οποίων γράφτηκαν τα Βιβλικά κείμενα) μιλά τρυφερά για την αφοσίωση του βοσκού στο κοπάδι του, για την οδήγηση των προβάτων σε τόπο με φρέσκο χόρτο και δροσερό νερό, για την άγρυπνη σκοπιά του τσοπάνη, για την μαχητική ετοιμότητά του να αποκρούσει τα θηρία και τους κλέφτες που απειλούν το κοπάδι. Συμφραζόμενο αυτής της εικόνας είναι ότι ο σωστός ποιμένας θα πάρει βεβαίως το μαλλί των προβάτων, θα πάρει το γάλα τους και εντέλει θα σφάξει απ’ αυτά για να τραφεί, αλλά αυτές οι πράξεις γίνονταν μετρημένα, με νοιάξιμο και ευγνωμοσύνη προς τα πρόβατα. Γι’ αυτό η εικόνα διαπνέεται από την εμπιστοσύνη των προβάτων στον τσοπάνη, τα οποία κατά κάποιον τρόπο του εμπιστεύονται και τον θάνατό τους. Ήταν άλλο πράγμα η άγρια, τυραννική, δίχως έγνοια και μέτρο εκμετάλλευσή τους, η οποία στη Βιβλική αναπαράσταση χαρακτηρίζει και στιγματίζει τους κακούς ποιμένες και τους κλέφτες.
Η εικόνα του ποιμνίου και του ποιμένα συνεχίζεται
στην Καινή Διαθήκη. Εκεί εμφανίζεται ο Χριστός ως ο κατ’ εξοχήν Καλός Ποιμένας,
όμως αυτό που πρέπει να προσέξουμε είναι ότι με την είσοδο του Χριστού δεν
συνεχίζεται απλώς η εικόνα του καλού τσοπάνη. Πραγματοποιείται μια ανατροπή.
Αυτός ο Ποιμένας είναι ταυτόχρονα –τι υπέροχη αντίφαση!– και αρνί, το οποίο
έρχεται για να σφαχτεί το ίδιο, ώστε εντέλει να μη σφαχτούν τα άλλα. Ο Χριστός
γίνεται εκούσια το μοναδικό θύμα, ώστε τα πρόβατα όχι απλώς να ζήσουν τρυφερότητα
μέχρι να πεθάνουν, αλλά αντιθέτως να έχουν ζωή που δεν είναι παρένθεση. «Εγώ»,
διαβεβαιώνει ο ποιμένας-αρνί, “ήρθα για να έχουν τα πρόβατά μου ζωή, και
μάλιστα ζωή περίσσια […]. Εγώ «τους δίνω αιώνια ζωή και δε θα χαθούν ποτέ” (Ιω.
10:9, 28).
Με αυτή την ανατροπή το μήνυμα πλέον δεν είναι μια
απλώς πατερναλιστική εικόνα, δηλαδή δεν είναι μια εικόνα που τελειώνει στην
αφιέρωση του ποιμένα. Το μήνυμα πλέον περιλαμβάνει και μια ιδιαίτερη δυναμική
για τα πρόβατα. Είναι μια δυναμική η οποία βγάζει το πρόβατο από την κατάσταση
του “προβάτου:, δηλαδή από την κατάσταση του παθητικού αντικειμένου της
στοργής. Η διαβεβαίωση του ποιμένα Χριστού ότι τα πρόβατά του ακούν τη φωνή του
και ακολουθούν, μπορεί να γεμίζει με ικανοποίηση όσους κατανοούν τους ποιμαινόμενους
σαν τα σκυλάκια του Παβλόφ. Όμως ο Χριστός λέει κάτι διαφορετικό: Ότι για να
τον ακολουθήσει κάποιος πρέπει να το θέλει (Ματθ. 15:24), και ότι τα πρόβατά
του αναγνωρίζουν τη φωνή του και την διακρίνουν από φωνές άλλων. Αυτά δεν είναι
χαρακτηριστικά άσκεφτων προβάτων. Η ικανότητα για αναγνώριση και διάκριση είναι
για τα πρόβατα στοίχημα, είναι ζητούμενο. Είναι λοιπόν δουλειά του ποιμένα να
τα ασκήσει σε αυτή την ευθύνη της “ξε-προβατοποίησής” τους. Κορυφαίο: Πού
θεμελιώνει ο Χριστός την ιδεώδη (την ολόκαρδη, ηθελημένη, υπεύθυνη και όχι
μηχανιστική και «προβατίσια») σχέση προβάτων και ποιμένα; Στη σχέση του ίδιου
με τον Πατέρα, σχέση ολόκαρδη, ηθελημένη, υπεύθυνη και όχι μηχανιστική και
“προβατίσια”: “Γνωρίζω τα πρόβατα που είναι δικά μου, και τα δικά μου με
αναγνωρίζουν, όπως με αναγνωρίζει ο Πατέρας, κι εγώ αναγνωρίζω τον Πατέρα” (Ιω.
10:14-15).
Η προσωπική χρέωση, η προσωπική εμπιστοσύνη και η
προσωπική ευθύνη είναι αυτά που δύνανται να κάνουν το Σώμα της Εκκλησίας
ζωντανό σώμα ζωντανών μελών και όχι σύνθεση Playmobile. Ο πιστός είναι παθητικό «πρόβατο», όσο παθητικό
θύμα ήταν ο Χριστός-αρνί, δηλαδή καθόλου, καθόσον η θυσία του Χριστού-αρνιού
ήταν πράξη ενεργητική, ηθελημένη, ολόκαρδη. Συνεπώς, άγριοι λύκοι («λύκοι
βαρείς»), που δεν λυπούνται το ποίμνιο, και που λένε στρεβλά πράγματα για να
αποσπάσουν ακόλουθους (Πράξ. 20:16-18), πρώτοι και καλύτεροι δεν είναι οι
φόρα-παρτίδα αιρετικοί που δηλώνουν άλλη πίστη, αλλά οι ποιμένες εκείνοι που
“προβατοποιούν” τα πρόβατα και δεν τα προσκαλούν στην ελευθερία των τέκνων του Θεού».
ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Εισαγωγή μου στο υπέροχο βιβλίο του π. Θεοδόσιου Μαρτζούχου, «Αν ο σπόρος δεν πεθάνει… Κηρύγματα στα ευαγγελικά αναγνώσματα των Κυριακών του έτους» (εκδ. Εν Πλω, Αθήνα 2022, σσ.16-18 ).
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ΥΓ: Η εικόνα, από την εκκλησία του αγίου Βιτάλιου
στην Ραβέννα.
3 σχόλια:
Μας λέει ο Θ. Παπαθανασίου :
"Όμως ο Χριστός λέει κάτι διαφορετικό: Ότι για να τον ακολουθήσει κάποιος πρέπει να το θέλει (Ματθ. 15:24), και ότι τα πρόβατά του αναγνωρίζουν τη φωνή του και την διακρίνουν από φωνές άλλων. Αυτά δεν είναι χαρακτηριστικά άσκεφτων προβάτων. Η ικανότητα για αναγνώριση και διάκριση είναι για τα πρόβατα στοίχημα, είναι ζητούμενο. Είναι λοιπόν δουλειά του ποιμένα να τα ασκήσει σε αυτή την ευθύνη της “ξε-προβατοποίησής” τους."
Τι να εννοεί με το "Η ικανότητα για αναγνώριση και διάκριση είναι για τα πρόβατα στοίχημα, είναι ζητούμενο" ή με το "“ξε-προβατοποίησής” τους" ::
Πόσο δύσκολο είναι να καταλάβει κάποιος οτι δεν είναι δουλειά των προβάτων να "σκεφτούν" πώς θα διακρίνουν τη φωνή του ποιμένα από αυτή των αλλοτρίων;;;
Η δουλεια αυτή είναι του Κυρίου που κάνει τα πρόβατα ικανά να ακούσουν την φωνή Του διαφορετικά απότι ακούν τη φωνή των άλλων, στην κυριολεξία!!
Πώς αλλιώς ο Πέτρος κι ο Ανδρέας μετά το "Δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων" χωρίς 2η σκέψη, "εὐθέως", "ἀφέντες τὰ δίκτυα ἠκολούθησαν αὐτῷ"::
Ούτε σκέψεις, ούτε εκπαίδευση, ούτε άσκηση ξε-προβατοποίησής τους.
Μόνο το θαύμα του Κυρίου, να τους κάνει ικανούς να ξεχωρίζουν τη φωνή Του από τις φωνές των αλλοτρίων! Και επαναλαμβάνω, ΚΑΙ στην κυριολεξία! Κι ας μείνουν απλά πρόβατα που ακούν μονο τον ποιμένα!
Βόλγας Γιάννης
Σε αυτή την ερώτηση,νομίζω ,μόνο οι θεουμενοι μπορούν να σας απαντήσουν!! Εμείς ακόμα είμαστε σε διαδικασία καθάρσεως και ακολουθούμε Το Αρνιον όπου και αν υπαγη.Απλως είχαμε πάντοτε κατά νου αυτό που είχε πει ο γ.Σοφρωνιος Σαχάρωφ ,ότι για να πλησιάσει κανείς τον πλουτο της διάκρισης(κάπως έτσι το είπε) θα πρέπει να πατάει στα ίχνη των παλαιότερων αγίων Πατέρων και να βρίσκεται πάντοτε στο μέσον ούτε πολύ ακραίος να είναι με τον ζήλο ούτε κ να καινοτομεί.
Γιατί αυτές οι αλήθειες των δογμάτων ,δεν είναι εύκολη υπόθεση,χρειάζονται αγίους,εμείς αγωνιζομαστε ως απλός λαός!Τι να απαντήσουμε!Υπάρχουν τόσες διαιρέσεις...από εκεί καταλαβαίνει κανείς ότι κάτι δεν πάει καλά,και ο καθένας δεν αποδέχεται τους άλλους.
Ὡς ζητούμενο γιά τούς πιστούς, ἁγιογραφικά προσδιοριζόμενο, εἶναι μόνον ἡ ἁγιότητα.
«κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον καὶ αὐτοὶ ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε»
(Α΄ Πετρ. α΄15)
Εἶναι προφανής ἡ προσπάθεια τοῦ ἀξιότιμου κ. καθηγητῆ ὅχι τόσο στό νά ἀφυπνίσει συνειδήσεις καί νά τίς κάνει ζωντανές ὑπάρξεις στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ὅσο τό νά μήν γίνουν «θύματα» μιᾶς ποιμαντικῆς περίεργης καί ἐπικίνδυνης συνάμα, ἤ «τροφή» μιᾶς ἀρρωστημένης ἐπιθυμίας πρός «όσους κατανοούν τους ποιμαινόμενους σαν τα σκυλάκια του Παβλόφ».
Καί κάτω ἀπό αὐτή τήν προοπτική προτείνεται ἡ ξε-προβατοποίηση τῶν προβάτων τῆς λογικῆς ποίμνης τοῦ Χριστοῦ.
Κι ἐδῶ εἶναι τό πρόβλημα καί ἡ ἔνστασή μου.
Μιά λάθος συμπεριφορά μιᾶς μικρῆς μειοψηφίας ἀναξίων ποιμένων γιατί πρέπει νά ἀπο-προβατοποιήσει τό πρόβατο, μέ ὅ,τι αὐτό μπορεῖ νά σημαίνει, τή στιγμή πού ὁ Κύριος τονίζει χαρακτηριστικά: «ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν» (Ἰω. ι΄14);
Ἡ ἰκανότητα ἀναγνώρισης καί διάκρισης καθώς καί ἡ ἔνδειξη ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τοῦ λογικοῦ προβάτου πρός τόν ἀληθινό ποιμένα, αὐτόν πού ἐνδιαφέρεται γιά ἐκεῖνο, πού τό φροντίζει καί τό προστατεύει, δέν ἀποτελεῖ ζητούμενο ἀλλά μᾶλλον κάτι τό ἔμφυτο, κάτι τό δεδομένο.
Καί εἶναι δεδομένο διότι πέραν τῆς ἀναγνώρισης, τῆς φροντίδας καί τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ ποιμένος πρός τό πρόβατο, ἔχει νά κάνει καί μέ ὁμοιότητες πού παρουσιάζονται καί χαρακτηρίζουν τήν μεταξύ τους ἀναγνωρισιμότητα ὄπως εἶναι ἡ ἀγαθότητα καί ἡ ἀκακία: «ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος, οὕτως οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα.» (Ἠσ. νγ΄(53), 7).
Αὐτές οἱ ἰδιότητες καί ὁμοιότητες εἶναι πού ἐπισημαίνονται ἀνωτέρω κι ἀπό τόν κ. καθηγητή ὅταν λέγει: «Αυτός ο Ποιμένας είναι ταυτόχρονα –τι υπέροχη αντίφαση!– και αρνί» καί προφανῶς εἶναι αὐτές πού ὑποδηλώνουν κάτι τό ἔμφυτο στά πρόβατα καί καταφάσκουν σέ μιά σχέση ἐμπιστοσύνης, σχέση πίστης καί ἀφοσίωσης πρός Αὐτόν πού τά ἀγαπᾶ, τά φροντίζει καί τά προστατεύει ἀπό ἐπίδοξους ἀπατεῶνες καί ληστές.
Θεωρῶ λοιπόν πώς τά λογικά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ ἔχουν ἔμφυτο αὐτό τό ἀλάθητο κριτήριο τῆς ἀναγνώρισης τοῦ «καλοῦ καγαθοῦ» ποιμένα ἀπό τόν κακό καί πονηρό, μέ συνακόλουθο, τόν μέν νά ἐμπιστεύονται τόν δέ νά ἀπορρίπτουν: «ἀλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ φεύξονται ἀπ᾿ αὐτοῦ, ὅτι οὐκ οἴδασι τῶν ἀλλοτρίων τὴν φωνήν (Ἰω.ι΄5).
Κι ὄχι μόνο τή φωνή του δέν ἀναγνωρίζουν ἀλλά οὔτε τήν σκιά του, οὔτε τήν ὀσμή του καί φυσικά οὔτε βλέπουν σημάδια ὁμοιότητας κι αὐτό ἀρκεῖ ὡς σῆμα κινδύνου, ὡς σῆμα ἀποστροφῆς, ὡς σῆμα ἀπέχθειας πρός αὐτόν.
Τί πλέον τούτων;
Ὅσο δέ, γιά αὐτούς τούς ἐλαχίστους ποιμένες (ἀριθμητικά καί ποιοτικά) πού «κατανοούν τους ποιμαινόμενους σαν τα σκυλάκια του Παβλόφ», τό πρόβλημα ἐδράζεται μᾶλλον στή δική τους συμπεριφορά παρά στά λογικά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ τά ὁποία καί τούς ἀποβάλλουν.
Τί πιό χειρότερο μπορεῖ νά ἐπισυμβεῖ σέ ἕνα τέτοιο ἀνάξιο ποιμένα ἀπό τό νά μήν τόν ἀκολουθεῖ, νά μήν τόν ἐμπιστεύεται τό ποίμνιό του;
Καί ποιά χειρότερη τιμωρία μπορεῖ νά τοῦ καταλογισθεῖ ἀπό αὐτή τῆς ἀποδόμησής του ἀπό τό ἴδιο του τό ποίμνιο;
Ἀναρωτιέμαι.
Μέ ἐκτίμηση,
Θεόδωρος Σ.
Δημοσίευση σχολίου