Η Κυριακή του Σπορέως και η Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδος - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Η Κυριακή του Σπορέως και η Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδος

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Την Τετάρτη Κυριακή του Λουκά, η Εκκλησία μας αναγιγνώσκει την παραβολή του Σπορέως (Λουκάς 8:5-15). Η περικοπή αυτή αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές παραβολές του Χριστού, καθώς αποκαλύπτει με απλότητα και βάθος το μυστήριο της θείας παιδαγωγίας και της συνεργασίας του Θεού με τον άνθρωπο. Την ίδια ημέρα, η Εκκλησία τιμά την Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο (787 μ.Χ.), γεγονός που προσδίδει στη συγκεκριμένη Κυριακή έναν ιδιαίτερο θεολογικό χαρακτήρα, καθώς συνδέει το λόγο του Θεού που "σπείρεται" στις καρδιές των πιστών με την αποκατάσταση της ορθής πίστης και της αληθινής λατρείας.

Ο Χριστός, χρησιμοποιώντας εικόνες από την καθημερινή ζωή, περιγράφει έναν σπορέα που βγήκε “τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ”. Ο σπόρος είναι ο λόγος του Θεού, ενώ τα διαφορετικά εδάφη συμβολίζουν τις καρδιές των ανθρώπων και τις πνευματικές τους διαθέσεις.

Ένα μέρος του σπόρου πέφτει “παρὰ τὴν ὁδόν”, όπου καταπατείται και τρώγεται από τα πουλιά — δηλαδή, ο λόγος δεν ριζώνει καθόλου, καθώς η καρδιά μένει κλειστή στις θεϊκές δωρεές. Άλλος σπόρος πέφτει “ἐπὶ τὴν πέτραν”, όπου φυτρώνει αλλά ξεραίνεται γρήγορα, παραπέμποντας σε εκείνους που δέχονται τον λόγο με προσωρινό ενθουσιασμό αλλά δεν έχουν πνευματικό βάθος. Άλλος σπόρος πέφτει “ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν”, όπου ασφυκτιά από τα πάθη και τις μέριμνες του κόσμου. Τέλος, ο σπόρος που πέφτει “ἐπὶ τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν” αποφέρει καρπό εκατονταπλάσιο.

Η παραβολή υπογραμμίζει τη συνεργασία μεταξύ της θείας χάριτος και της ανθρώπινης ελευθερίας. Ο Θεός σπέρνει παντού· η καρποφορία, όμως, εξαρτάται από την προετοιμασία του ανθρώπινου εδάφους — τη δεκτικότητα της καρδιάς, την καθαρότητα της ψυχής, τη σταθερότητα στην πίστη. Ο σπόρος είναι πάντοτε καρποφόρος· η γη όμως μπορεί να μην είναι δεκτική. Το μήνυμα της παραβολής επομένως είναι κάλεσμα αυτοεξέτασης: ποιο είδος γης είναι η δική μου ψυχή;

Η παραβολή αυτή ειπώθηκε σε μια περίοδο όπου ο Χριστός είχε ήδη ξεκινήσει τη δημόσια δράση Του και πλήθη λαού συγκεντρώνονταν για να Τον ακούσουν (βλ. Λκ 8:4). Ωστόσο, δεν ήταν όλοι έτοιμοι να δεχθούν τον λόγο Του. Οι Φαρισαίοι και οι νομικοί παρέμεναν σκληρόκαρδοι. Ο Χριστός, βλέποντας αυτή τη διαφοροποίηση των ανθρώπινων αντιδράσεων, διδάσκει με τρόπο παραβολικό, ώστε ο λόγος Του να είναι ανοιχτός μεν σε όλους, αλλά να γίνεται κατανοητός μονάχα σε εκείνους που διαθέτουν “ὦτα ἀκούειν”. Έτσι, η παραβολή του Σπορέως αποτελεί όχι απλώς διδαχή, αλλά κρίση· φανερώνει ποιος πράγματι “ἔχει καρδίαν ἀγαθήν καὶ καλήν”.

Η Εκκλησία τοποθέτησε τη μνήμη της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου την Κυριακή του Σπορέως όχι τυχαία. Η Σύνοδος αυτή, που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας το 787 μ.Χ., αποκατέστησε την τιμή των ιερών εικόνων μετά την περίοδο της Εικονομαχίας. Οι Πατέρες της Συνόδου, φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα, διακήρυξαν ότι η τιμητική προσκύνηση των εικόνων δεν αποτελεί ειδωλολατρία, αλλά ομολογία της ενανθρώπησης του Θεού — ότι δηλαδή ο σπόρος του λόγου έγινε σάρκα μέσα στην ιστορία για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Η θεολογική σύνδεση της παραβολής με τη Σύνοδο είναι εντυπωσιακή: όπως ο σπόρος του λόγου καρποφορεί μόνο μέσα σε γη αγαθή, έτσι και η αλήθεια της πίστης διατηρείται και καρποφορεί μόνο σε Εκκλησία ζωντανή, που φυλάττει ανόθευτη την παράδοση. Οι Πατέρες της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου έγιναν “γῆ ἀγαθή” του εκκλησιαστικού σώματος, δεχόμενοι και διαφυλάσσοντας τον θεολογικό σπόρο της αληθείας μέσα από αγώνα και προσευχή.

Ο Χριστός ολοκληρώνει την παραβολή λέγοντας πως ο σπόρος που πέφτει στη γη την αγαθή καρποφορεί “ἐν ὑπομονῇ”. Η υπομονή εδώ δεν είναι παθητική ανεκτικότητα, αλλά ενεργητική δύναμη της ψυχής. Είναι η σταθερότητα που αντέχει τους πειρασμούς, η πίστη που παραμένει ακλόνητη μέσα στις δυσκολίες, η επιμονή στο καλό ακόμη και όταν οι καρποί καθυστερούν να φανούν. Πρόκειται για αρετή βαθιά εκκλησιαστική: όπως ο γεωργός περιμένει τον καιρό της συγκομιδής, έτσι και ο πιστός παραμένει προσηλωμένος στον λόγο του Θεού, γνωρίζοντας ότι η θεία ενέργεια καρποφορεί στον δικό της χρόνο. Αυτή η υπομονή συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη και ελπίδα∙ δεν είναι πείσμα, αλλά εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια. Γι’ αυτό ο καρπός της δεν είναι ένας στιγμιαίος ενθουσιασμός, αλλά ένας βαθύς, αθόρυβος και σταθερός βλαστός ζωής πνευματικής – ο καρπός της αληθινής πίστης.