Ορθόδοξη Εκκλησία: Ο απολογισμός του 2025 - Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

 

 Ορθόδοξη Εκκλησία: Ο απολογισμός του 2025

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Αγιορείτης Γέροντας που ρωτήθηκε για το πώς βλέπει την κατάσταση στην Ορθοδοξία απάντησε με μια παραβολή. Κάποτε ένας αλλόθρησκος, απογοητευμένος από τη θρησκεία του, κατέληξε ότι θα γίνει Χριστιανός. Όμως ανακάλυψε ότι ο Χριστιανισμός ήταν χωρισμένος στα τρία. Για να καταλήξει ποιο από τα τρία μέρη θα ακολουθήσει πήρε μαζί του ένα συνεργάτη και επισκέφθηκε πρώτα το Βατικανό.

Φυσικά είδε τον Πάπα, ηγεμόνα και απόλυτο ηγέτη του κράτους του Βατικανού. Εντυπωσιάστηκε από την τάξη και την πειθαρχία στον κλήρο, τη μεγαλοπρέπεια των γοτθικών ναών, τις χιλιάδες των πιστών από όλο τον κόσμο, που συνωστίζονται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, για να ακούσουν και να ευλογηθούν από τον Πάπα, την οργάνωση και την τάξη, τα μοναστικά τάγματα με μορφωμένους μοναχούς. Στη συνέχεια  επισκέφθηκε τους Προτεστάντες. Εκεί βρήκε επίσης τάξη, εξαιρετικές χορωδίες, φαντασμαγορικές εκδηλώσεις, αποδοχή της νεωτερικής λογικής και των μεθόδων της, ελαστικότητα στα ζητήματα του δόγματος, της Παράδοσης  και της ηθικής.

Ήρθε και η σειρά της Ορθοδοξίας. Εκεί διαπίστωσε διχασμούς, ανταγωνισμούς μεταξύ των τοπικών Εκκλησιών και των ηγετών Τους, μη κοινή αντίληψη σε διάφορα εκκλησιολογικά θέματα και σε θέματα ιεραποστολής. Όταν τελείωσε τις επισκέψεις είπε στον συνεργάτη του, ότι επί μια εβδομάδα θα μελετήσει τα όσα είδε και θα του πει τί αποφάσισε. Πράγματι μέσα στον προκαθορισμένο χρόνο  συναντήθηκε με τον συνεργάτη του και του δήλωσε ότι θα ενταχθεί στην Ορθοδοξία.

Στον λογικό εντυπωσιασμό και στην απορία του συνεργάτη του απάντησε ότι αφού διαπίστωσε πως τα περισσότερα  προβλήματα αντιμετωπίζει η Ορθοδοξία, κατέληξε πως αυτή είναι η πραγματική Εκκλησία του Θεού, αφού εναντίον της κυρίως εξαπολύει τα βέλη του ο Σατανάς και ο Θεός την ενισχύει ώστε, παρά τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει, να εξακολουθεί να είναι ζωντανή και να φέρνει κοντά στον Χριστό πολλά εκατομμύρια ανθρώπων. Ο Γέροντας κατέληξε πως πράγματι η ιστορία οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο Ιησούς Χριστός μεριμνά για την Εκκλησία Του και ότι οι Ορθόδοξοι χριστιανοί δεν πρέπει να χάσουν την πίστη και την ελπίδα τους, διότι η Εκκλησία μπορεί να κλυδωνίζεται, αλλά επ’ ουδενί βυθίζεται και μένει στον αιώνα.

Ο απολογισμός του 2025 για την Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αρνητικό αποτέλεσμα. Εξακολουθεί να υπάρχει ο διχασμός και η διακοπή της εκκλησιαστικής επικοινωνίας μεταξύ του Πατριαρχείου της Μόσχας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τριών τοπικών ελληνικών Εκκλησιών, που το ακολούθησαν στην αναγνώριση του σχισματικού κρατικού αρχιεπισκόπου Ουκρανίας Επιφανίου, ήτοι του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και των Εκκλησιών της Κύπρου και της Ελλάδος. Ως αντίδραση μάλιστα προς το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το οποίο αρχικά συνέπλεε με το Πατριαρχείο της Μόσχας στη μη αναγνώριση του Επιφανίου, αυτό επεξέτεινε την παρουσία του στην Αφρική, με τη δημιουργία Πατριαρχικής Ρωσικής Εξαρχίας.

Η κρίση μεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας κατά το 2025 μεγάλωσε, αφού αναφανδόν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως υποστήριξε τις ενέργειες της Κυβερνήσεως της Ουκρανίας σε βάρος των Ορθοδόξων Χριστιανών, που παραμένουν πιστοί στην υπό το Πατριαρχείο της Μόσχας αυτόνομη Εκκλησία της Ουκρανίας, που έχει προκαθήμενο τον Μητροπολίτη Ονούφριο. Το Οικ. Πατριαρχείο πρόβλεψε λανθασμένα, ότι σε μικρό χρονικό διάστημα όλοι οι Ουκρανοί θα είχαν προσχωρήσει στη σχισματική κρατική Ορθόδοξη Εκκλησία, θεωρώντας, από εθνικιστική άποψη, ότι δεν μπορούν να είναι μαζί με την  προσαρτημένη στο Πατριαρχείο της εχθρικής Μόσχας κανονική Εκκλησία της Ουκρανίας. Οι Ορθόδοξοι όμως Ουκρανοί, παρά τις πιέσεις που δέχονται και τους διωγμούς που υφίστανται από την Ουκρανική κυβέρνηση, θεωρούμενοι από αυτήν και τα Ουκρανικά ΜΜΕ «προδότες», παραμένουν πιστοί στην παραδοσιακή κανονική Εκκλησία τους. 

Το Φανάρι έχει και εσωτερικά προβλήματα. Ο ρωμέϊκος πληθυσμός στην Κωνσταντινούπολη έχει μειωθεί πολύ και είναι κατ’ άνθρωπο σωτήριο ότι ενισχύεται αριθμητικά από τους Ορθοδόξους Σύριους και Σλάβους που ζουν σε αυτήν. Εξάλλου, σε συνεργασία με την Κυβέρνηση Μητσοτάκη,  προκάλεσε σοβαρό πρόβλημα στην υπό την δικαιοδοσία του ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης, το οποίο είναι άγνωστο πού θα καταλήξει. Ουδέν επίσης εκ των χρονιζόντων προβλημάτων του  Πατριαρχείου έχει προχωρήσει προς την επίλυσή του από την κυβέρνηση Ερντογάν. Μεταξύ αυτών το νομικό καθεστώς του Πατριαρχείου εντός της Τουρκίας, η ρύθμιση των ιδιοκτησιακών και άλλων θεμάτων  της ομογένειας και το άνοιγμα της Σχολής της Χάλκης, παρά την πρόσφατη  «φιλική συμβουλή» του Προέδρου Τραμπ προς τον Ερντογάν.

Είναι λυπηρό ότι επί των ημερών του σημερινού Πατριάρχου ο πάνσεπτος Καθεδρικός Ναός της Αγίας Σοφίας, το ιερό αυτό Σύμβολο του Βυζαντίου και όλης της Χριστιανοσύνης και η Μονή της Χώρας με τα μοναδικά ψηφιδωτά και τις υπέροχες τοιχογραφίες παραμένουν τζαμιά. Με τις ΗΠΑ και τις χώρες της ΕΕ οι σχέσεις του Φαναρίου είναι άριστες, αφού στο Ουκρανικό εξυπηρέτησε τα σχέδιά τους. Όμως ο Οικ. Πατριάρχης δέχεται από αυτές φιλοφρονήσεις, επαίνους και βραβεία, αλλά καμία ουσιαστική και πρακτική παρέμβαση και πίεση στην κυβέρνηση Ερντογάν υπέρ των δικαίων του Πατριαρχείου.    

Το Φανάρι δεν έχει καλές σχέσεις και με τα πρεσβυγενή Ελληνορθόδοξα Πατριαρχεία Αντιοχείας και Ιεροσολύμων. Οι Προκαθήμενοι των δύο αυτών Πατριαρχείων Ιωάννης και Θεόφιλος απέσχον από την τελετή που έγινε στη Νίκαια της Βιθυνίας για τα 1700 χρόνια από τη σύγκληση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου. Σε αυτήν παρόντες ήσαν ο Οικ. Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄. Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει σχεδόν παγωμένες τις σχέσεις του με το Φανάρι. Δεν μετέσχε στην Πανορθόδοξη Σύνοδο της Κρήτης και δεν έχει αναγνωρίσει τον σχισματικό Αρχιεπίσκοπο Ουκρανίας Επιφάνιο.

Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων επίσης δεν έχει αναγνωρίσει τον Επιφάνιο, αλλά το περισσότερο σοβαρό είναι  ότι τον περασμένο Σεπτέμβριο ο Προκαθήμενός του Θεόφιλος επισκέφθηκε τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη και συζήτησε μαζί του για θέματα του Πατριαρχείου και των όσων συμβαίνουν στα Ιεροσόλυμα, στη Βηθλεέμ και γενικότερα στη Δυτική όχθη και στη Γάζα χωρίς να επισκεφθεί και να ενημερώσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη, στην έδρα του οποίου βρέθηκε. Παλαιότερη προσπάθεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να συγκληθεί σύσκεψη στην έδρα του των Προκαθημένων των Ορθοδόξων τοπικών Εκκλησιών, με  θέμα την αποκατάσταση της ενότητας των Ορθοδόξων, ματαιώθηκε εν τη γενέσει της.

 Οι Ρώσοι της Διασποράς στη Δυτική Ευρώπη εξακολουθούν να είναι διχασμένοι, μετά την απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου να τους θέσει υπό την εκκλησιαστική δικαιοδοσία υπ’ αυτό Μητροπολίτου. Μέρος αυτών δεν το δέχθηκε και υποχρεώθηκε από τα πράγματα να τεθεί υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου της Μόσχας.

Το γεγονός του διχασμού των Ορθοδόξων, που συνεχίστηκε και το 2025 είναι πως τον σχισματικό Αρχιεπίσκοπο Ουκρανίας δεν έχουν αναγνωρίσει οι δέκα από τις δεκατέσσερις τοπικές Εκκλησίες, ήτοι τα  Πατριαρχεία Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Μόσχας, Σερβίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Γεωργίας  και οι Αρχιεπισκοπές Πολωνίας, Αλβανίας, Τσεχίας – Σλοβακίας. Ο Οικ. Πατριάρχης έκαμε προσπάθεια να μεταπείσει τους ηγέτες των τοπικών Εκκλησιών Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Πολωνίας και Τσεχίας – Σλοβακίας επισκεπτόμενος με διάφορες αιτίες τις χώρες τους, αλλά η προσπάθεια δεν είχε αποτέλεσμα. Επίσης αποτέλεσμα δεν είχαν οι εκ μέρους των φιλοδυτικών κυβερνήσεων πιέσεις, που ασκήθηκαν στις εν λόγω Εκκλησίες.

            Η εμπλοκή του θέματος της Ορθόδοξης Εκκλησίας των Σκοπίων συνεχίστηκε και για το έτος 2025. Όπως είναι γνωστό το Φανάρι έδωσε το αυτοκέφαλο στην Εκκλησία των Σκοπίων υπό όρους, ένας από τους οποίους ήταν ο Προκαθήμενός της να μην έχει το όνομα «Αρχιεπίσκοπος Μακεδονίας». Πραξικοπηματικά όμως αυτός έτσι αυτοονομάστηκε και το πρόβλημα περιεπλάκη ακόμη περισσότερο όταν το Πατριαρχείο της Σερβίας, που είχε την Εκκλησία των Σκοπίων υπό την δικαιοδοσία του, αναγνώρισε την αυτοκεφαλία της, με το όνομα «Αρχιεπισκοπή Μακεδονίας»… Το Πατριαρχείο της Σερβίας ήταν φιλικό προς αυτό της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά μετά την ονομασθείσα «Πανορθόδοξη Σύνοδο» και την αναγνώριση του σχισματικού Επιφανίου στην Ουκρανία οι σχέσεις τους έχουν ψυχρανθεί.

            Ο εσωτερικός διχασμός των Ορθοδόξων έχει αποδυναμώσει και τους διαχριστιανικούς διαλόγους, αφού σε αυτούς δεν συμμετέχουν οι τοπικές Εκκλησίες που έχουν κακές σχέσεις με το Φανάρι. Η προσπάθειά του να υποβαθμιστούν τα προβλήματα της Ορθοδοξίας με τα ανοίγματά του προς τον Πάπα ουδεμία πιθανότητα επιτυχίας έχουν, διότι ουδεμία εκ των άλλων Εκκλησιών θα το ακολουθήσει. Ούτε και οι Εκκλησίες Κύπρου και Ελλάδος,  που το ακολούθησαν στην αναγνώριση του Επιφανίου. Γιατί αυτές – κλήρος και λαός – θα αντιδράσουν, όπως αντέδρασαν παλαιότερα οι πιστοί στους ενωτικούς αυτοκράτορες και Πατριάρχες μετά τις Συνόδους της Λιόν (1274) και της Φεράρας – Φλωρεντίας (1438/1439).-