Περί του Μάρτυρος Βαλεντίνου του Πρεσβυτέρου της Ρώμης - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Περί του Μάρτυρος Βαλεντίνου του Πρεσβυτέρου της Ρώμης

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Στο Λατινικό κείμενο που περιέχεται στον τόμο του Φεβρουαρίου (Februarii) των Acta Sanctorum, (Πράξεις των Αγίων), μια εκτενή συλλογή βίων Αγίων και μαρτυρολογίων που συντάχθηκε από τους Βολανδιστές (Bollandists), μια ομάδα Ιησουιτών μελετητών, με πρώτη έκδοση τον 17ο αιώνα, και συγκεκριμένα από το λήμμα της 14ης Φεβρουαρίου (XIV Februarii) υπάρχει η εξής αναγραφή: De S. Valentino Presbytero Martyro Romae, Via Flaminia (Περί του Αγίου Βαλεντίνου Πρεσβυτέρου και Μάρτυρος της Ρώμης, στην Οδό Φλαμινία). Περιέχει:

* Έναν προκαταρκτικό σχολιασμό (Commentarius Praevius), ο οποίος συζητά πηγές όπως παλιά μαρτυρολόγια (π.χ. Martyrologium Hieronymianum, χειρόγραφα από μοναστήρια όπως το St. Gallen και το Corbie), και αναφέρει σύγχυση με άλλους ομώνυμους αγίους.

* Τον βίο (Vita) του αγίου, βασισμένο σε αρχαίες παραδόσεις, που περιγράφει τη ζωή, τα θαύματα και το μαρτύριό του.

* Σχόλια και παραπομπές, όπου οι εκδότες αναλύουν την αυθεντικότητα, συγκρίνουν με άλλες πηγές και επισημαίνουν ιστορικές ή αγιολογικές λεπτομέρειες.

Το κείμενο βασίζεται σε παλαιά χειρόγραφα και μαρτυρολόγια, αλλά οι εκδότες σημειώνουν ότι πολλά στοιχεία κινούνται στην σφαίρα του θρύλου και δεν είναι πλήρως επαληθευμένα ιστορικά.

Ο Βίος του Αγίου Βαλεντίνου

Ο Άγιος Βαλεντίνος ήταν Πρεσβύτερος στη Ρώμη κατά την εποχή του αυτοκράτορα Κλαυδίου. Συνελήφθη κατά τον διωγμό των Χριστιανών, επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στους ειδωλολατρικούς θεούς και κήρυττε την πίστη στον Χριστό. Φυλακίστηκε και παραδόθηκε στον έπαρχο Αστέριο (Asterius), ο οποίος είχε μια τυφλή κόρη.

Ο Βαλεντίνος, ενώ βρισκόταν στη φυλακή, προσευχήθηκε για την κόρη του Αστερίου. Έθεσε τα χέρια του πάνω στα μάτια της και είπε: "Κύριε Ιησού Χριστέ, φώτισε την δούλη σου, γιατί εσύ είσαι το αληθινό φως." Αμέσως, η κόρη θεραπεύτηκε και ανέκτησε την όρασή της. Αυτό το θαύμα οδήγησε στη μεταστροφή του Αστερίου και ολόκληρης της οικογένειάς του στον Χριστιανισμό – βαπτίστηκαν και απελευθέρωσαν όλους τους Χριστιανούς κρατούμενους.

Όταν ο αυτοκράτορας Κλαύδιος έμαθε για αυτά τα γεγονότα, διέταξε να μαστιγώσουν τον Βαλεντίνο με ραβδιά και στη συνέχεια να τον αποκεφαλίσουν. Πριν από την εκτέλεσή του, ο Βαλεντίνος έγραψε ένα σημείωμα στην κόρη του Αστερίου, υπογράφοντας "Από τον δικό σου Βαλεντίνο" (A Valentino tuo).

Το μαρτύριό του συνέβη στις 14 Φεβρουαρίου, στην οδό Φλαμινία, κοντά στη γέφυρα Μίλβια (ad pontem Milvium). Μετά τον θάνατό του, Χριστιανοί τον έθαψαν κρυφά στο ίδιο μέρος, και αργότερα χτίστηκε εκεί μια βασιλική προς τιμήν του.

Τα Σχόλια

Οι εκδότες των Acta Sanctorum σημειώνουν ότι ο βίος του Αγίου Βαλεντίνου βασίζεται σε παλαιά μαρτυρολόγια, όπως το Martyrologium Hieronymianum και χειρόγραφα από μοναστήρια όπως το St. Gallen, το Corbie και το Moissac. Αναφέρεται ότι υπάρχει σύγχυση μεταξύ αυτού του Βαλεντίνου της Ρώμης και άλλων ομώνυμων αγίων, όπως ο Βαλεντίνος της Τέρνι (Interamna), ο οποίος μαρτύρησε με παρόμοιο τρόπο.

Στα σχόλια επισημαίνεται η ημερομηνία του μαρτυρίου (14 Φεβρουαρίου) και η τοποθεσία στην οδό Φλαμινία, με παραπομπές σε αρχαίες πηγές όπως ο Βέδας και ο Αδαμνάν. Οι εκδότες κρίνουν ότι ο βίος περιέχει μυθικά στοιχεία, όπως το θαύμα της θεραπείας, τα οποία προέρχονται από προφορικές παραδόσεις και δεν είναι πλήρως επαληθευμένα ιστορικά. Αναφέρεται επίσης η ύπαρξη λειψάνων και εκκλησιών αφιερωμένων στον άγιο, όπως η βασιλική κοντά στη γέφυρα Μίλβια, και συγκρίσεις με άλλους μάρτυρες της ίδιας εποχής.

Επιπλέον, τα σχόλια συζητούν παραλλαγές του βίου σε διαφορετικά χειρόγραφα, όπου ορισμένα προσθέτουν λεπτομέρειες για τα βασανιστήρια ή τη μεταστροφή περισσότερων ατόμων, αλλά τονίζουν ότι η βασική αφήγηση παραμένει συνεπής ως προς την πίστη και το μαρτύριο του αγίου. Οι εκδότες καταλήγουν ότι ο Άγιος Βαλεντίνος τιμάται ως μάρτυρας της Ρωμαϊκής Εκκλησίας, με γιορτή στις 14 Φεβρουαρίου.

Παραλλαγές του Βίου

Βάσει των σχολίων και των παραπομπών που εμφανίζονται απευθείας στα Acta Sanctorum (ιδίως στο Commentarius Praevius και τα συνοδευτικά τμήματα), οι εκδότες (Βολανδιστές) αναφέρουν αρκετές παραλλαγές του βίου του Αγίου Βαλεντίνου, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικά παλαιά μαρτυρολόγια και χειρόγραφα. Αυτές οι παραλλαγές αποδίδονται σε μυθικές προσθήκες, αντιγραφικά λάθη ή συγχύσεις μεταξύ ομωνύμων αγίων. Οι εκδότες τις συγκρίνουν για να διακρίνουν τον Βαλεντίνο της Ρώμης από άλλους, τονίζοντας ότι η βασική αφήγηση παραμένει παρόμοια, αλλά με διαφορές σε λεπτομέρειες. Συγκεκριμένα: (1) Σύγχυση με τον Βαλεντίνο της Τέρνι (Interamna), όπου εμφανίζεται ως επίσκοπος (όχι πρεσβύτερος) με παρόμοιο θαύμα θεραπείας, αλλά σε διαφορετική τοποθεσία και με πρόσθετες μεταστροφές νέων – ορισμένα χειρόγραφα (π.χ. από το Moissac) ενώνουν τους δύο βίους σε έναν. (2) Παραλλαγές σε παλαιά μαρτυρολόγια όπως το Martyrologium Hieronymianum, όπου προστίθενται άλλοι μάρτυρες (π.χ. Μάριος, Μάρθα και τα παιδιά τους), διαφορετικά βασανιστήρια (π.χ. μαστίγωμα με μαστίγια αντί ραβδιών) ή αλλαγές στην ημερομηνία του μαρτυρίου. (3) Διαφορές σε χειρόγραφα από μοναστήρια όπως το St. Gallen (πρόσθετες θεραπείες και μαζικές μεταστροφές), το Corbie (συζητήσεις με τον αυτοκράτορα) και το Moissac (έμφαση σε διδακτική δράση ως ομολογητή). (4) Συγκρίσεις με πηγές όπως ο Βέδας (λιγότερα θαύματα, εστίαση στο μαρτύριο) και ο Αδαμνάν (μεταφορά λειψάνων σε άλλες περιοχές). Οι εκδότες καταλήγουν ότι αυτές οι παραλλαγές οφείλονται σε "varias lectiones" (διάφορες αναγνώσεις) των χειρογράφων και προτρέπουν σε προσοχή, καθώς πολλά στοιχεία είναι "legendaria" (μυθικά) και όχι ιστορικά.

***

On the Martyr Valentine the Presbyter of Rome

In the Latin text contained in the February volume (Februarii) of the Acta Sanctorum (Acts of the Saints), an extensive collection of saints' lives and martyrologies compiled by the Bollandists, a group of Jesuit scholars, with the first edition in the 17th century, and specifically in the entry for February 14 (XIV Februarii), there is the following inscription: De S. Valentino Presbytero Martyro Romae, Via Flaminia (On Saint Valentine the Presbyter and Martyr of Rome, on the Flaminian Way). It contains:

* A preliminary commentary (Commentarius Praevius), which discusses sources such as ancient martyrologies (e.g., Martyrologium Hieronymianum, manuscripts from monasteries like St. Gallen and Corbie), and mentions confusion with other saints of the same name.

* The life (Vita) of the saint, based on ancient traditions, which describes his life, miracles, and martyrdom.

* Comments and references, where the editors analyze authenticity, compare with other sources, and highlight historical or hagiographical details.

The text is based on ancient manuscripts and martyrologies, but the editors note that many elements fall into the realm of legend and are not fully historically verified.

The Life of Saint Valentine

Saint Valentine was a Presbyter in Rome during the time of Emperor Claudius. He was arrested during the persecution of Christians because he refused to sacrifice to the pagan gods and preached faith in Christ. He was imprisoned and handed over to the prefect Asterius, who had a blind daughter.

While in prison, Valentine prayed for Asterius's daughter. He placed his hands on her eyes and said: "Lord Jesus Christ, enlighten your servant, for you are the true light." Immediately, the daughter was healed and regained her sight. This miracle led to the conversion of Asterius and his entire family to Christianity—they were baptized and released all the Christian prisoners.

When Emperor Claudius learned of these events, he ordered that Valentine be beaten with rods and then beheaded. Before his execution, Valentine wrote a note to Asterius's daughter, signing it "From your Valentine" (A Valentino tuo).

His martyrdom occurred on February 14, on the Flaminian Way, near the Milvian Bridge (ad pontem Milvium). After his death, Christians buried him secretly in the same place, and later a basilica was built there in his honor.

The Comments

The editors of the Acta Sanctorum note that the life of Saint Valentine is based on ancient martyrologies, such as the Martyrologium Hieronymianum and manuscripts from monasteries like St. Gallen, Corbie, and Moissac. It is mentioned that there is confusion between this Valentine of Rome and other saints of the same name, such as Valentine of Terni (Interamna), who was martyred in a similar way.

In the comments, the date of the martyrdom (February 14) and the location on the Flaminian Way are highlighted, with references to ancient sources such as Bede and Adomnan. The editors judge that the life contains mythical elements, such as the miracle of healing, which come from oral traditions and are not fully historically verified. The existence of relics and churches dedicated to the saint is also mentioned, such as the basilica near the Milvian Bridge, and comparisons with other martyrs of the same era.

Additionally, the comments discuss variations of the life in different manuscripts, where some add details about tortures or the conversion of more people, but emphasize that the basic narrative remains consistent regarding the saint's faith and martyrdom. The editors conclude that Saint Valentine is honored as a martyr of the Roman Church, with a feast day on February 14.

Variations of the Life

Based on the comments and references that appear directly in the Acta Sanctorum (particularly in the Commentarius Praevius and the accompanying sections), the editors (Bollandists) mention several variations of the life of Saint Valentine, which come from different ancient martyrologies and manuscripts. These variations are attributed to mythical additions, copying errors, or confusions between saints of the same name. The editors compare them to distinguish the Valentine of Rome from others, emphasizing that the basic narrative remains similar, but with differences in details. Specifically: (1) Confusion with Valentine of Terni (Interamna), where he appears as a bishop (not a presbyter) with a similar miracle of healing, but in a different location and with additional conversions of young people—some manuscripts (e.g., from Moissac) merge the two lives into one. (2) Variations in ancient martyrologies such as the Martyrologium Hieronymianum, where other martyrs are added (e.g., Marius, Martha, and their children), different tortures (e.g., whipping with scourges instead of rods), or changes in the date of martyrdom. (3) Differences in manuscripts from monasteries such as St. Gallen (additional healings and mass conversions), Corbie (discussions with the emperor), and Moissac (emphasis on didactic activity as a confessor). (4) Comparisons with sources such as Bede (fewer miracles, focus on martyrdom) and Adomnan (transfer of relics to other areas). The editors conclude that these variations are due to "varias lectiones" (various readings) of the manuscripts and urge caution, as many elements are "legendaria" (mythical) and not historical.