Οι ευκαιρίες προσευχής για τους μαθητές δεν είναι ούτε γραφικές ούτε «μαγικές λύσεις». - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

 Οι ευκαιρίες προσευχής για τους μαθητές δεν είναι ούτε γραφικές ούτε «μαγικές λύσεις».

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Καθώς πλησιάζει η περίοδος των Πανελληνίων εξετάσεων, σε πολλές Μητροπόλεις και ενορίες στην Ελλάδα (και όχι μόνο) διοργανώνονται ευκαιρίες προσευχής για τους υποψηφίους μαθητές. Παρακλήσεις και Θείες Λειτουργίες τελούνται με σκοπό να στηριχθούν πνευματικά οι νέοι που ετοιμάζονται να δώσουν έναν σημαντικό αγώνα.

Κάθε χρόνο, ωστόσο, δεν λείπουν και εκείνοι που σπεύδουν να ειρωνευτούν αυτές τις πρωτοβουλίες. Προσπαθούν να τις παρουσιάσουν ως κάτι σκοταδιστικό, αφελές ή ακόμη και ως εξαπάτηση (φθάνουν και στην extreme αντίδραση να ζητούν να παρέμβει κάποιος εισαγγελέας…). Στην πραγματικότητα, είτε αγνοούν είτε παραβλέπουν σκόπιμα ότι η πρόσκληση αυτή απευθύνεται από τις εκκλησιαστικές κοινότητες στα νεότερα μέλη τους και ότι, πέρα από το καθαρά θρησκευτικό της περιεχόμενο, προσφέρει ουσιαστική ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη.

Οι Πανελλήνιες εξετάσεις αποτελούν για πολλούς εφήβους μία από τις πιο φορτισμένες περιόδους της μαθητικής τους ζωής. Η αγωνία για την επίδοση, οι προσδοκίες της οικογένειας, η πίεση του χρόνου και η κόπωση από τη μακρά προετοιμασία δημιουργούν ένα βάρος που δεν είναι εύκολο να διαχειριστεί ένας νέος άνθρωπος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία της Εκκλησίας και η πρόσκληση σε κοινή προσευχή μπορούν να λειτουργήσουν ως αληθινή ανάσα.

Η προσευχή δεν είναι απλώς μία θρησκευτική συνήθεια. Είναι μια στιγμή εσωτερικής ηρεμίας, εμπιστοσύνης και ελπίδας. Είναι πνευματικό στήριγμα σε μια κρίσιμη φάση. Όταν οι μαθητές βρίσκονται στον ναό μαζί με τις οικογένειές τους, με φίλους, καθηγητές ή άλλα μέλη της κοινότητας, λαμβάνουν ένα σαφές μήνυμα: δεν είναι μόνοι τους. Η ευχή του ιερέα, ο καλός λόγος, η ανθρώπινη παρουσία και η κοινή συμπαράσταση δημιουργούν ένα περιβάλλον που ενισχύει την αγχωμένη εφηβική ψυχή.

Για τους πιστούς, η προσευχή είναι συγχρόνως και πράξη εμπιστοσύνης στον Θεό. Δεν καταργεί την προσπάθεια, ούτε υποκαθιστά το διάβασμα, την επιμέλεια και την προσωπική ευθύνη. Δίνει όμως νόημα, ελπίδα και εσωτερική ισορροπία. Υπενθυμίζει ότι η αξία του ανθρώπου δεν εξαντλείται σε έναν βαθμό ή σε ένα αποτέλεσμα και ότι, ακόμη και μέσα στην αγωνία, υπάρχει χώρος για εσωτερική γαλήνη και ελπίδα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η αξία της προσευχής στη διαχείριση του άγχους δεν αναγνωρίζεται μόνο μέσα από τη θρησκευτική εμπειρία, αλλά έχει απασχολήσει και τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Πρακτικές προσευχής, περισυλλογής και πνευματικής συγκέντρωσης έχουν συνδεθεί σε αρκετές μελέτες με μείωση του άγχους, ενίσχυση της συναισθηματικής σταθερότητας και καλύτερη αντιμετώπιση πιεστικών καταστάσεων. Η προσευχή, ιδίως όταν συνοδεύεται από αίσθημα εμπιστοσύνης και αποδοχής, μπορεί να λειτουργήσει ως εσωτερικός μηχανισμός αποφόρτισης, βοηθώντας τον μαθητή να απομακρυνθεί από τον πανικό και να ξαναβρεί την ψυχραιμία του.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, πολλοί μαθητές που συμμετέχουν σε τέτοιες ευκαιρίες προσευχής δηλώνουν ότι νιώθουν πιο ήρεμοι, πιο δυνατοί και πιο έτοιμοι να αντιμετωπίσουν την εξεταστική δοκιμασία. Ακόμη και για κάποιον που δεν έχει έντονη θρησκευτική ζωή, το στοιχείο του τελετουργικού, της σιωπής, της συγκέντρωσης και της συλλογικότητας μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και αίσθημα ασφάλειας.

Ιδιαίτερα άστοχη είναι και η γνωστή ειρωνεία περί δήθεν «ευλογημένων στυλό». Μερικοί μιλούν σαν να πρόκειται για ξόρκια, μαγικά αντικείμενα ή θρησκευτικά τεχνάσματα. Αυτό, όμως, είναι απλώς ψευδές. Στην πράξη, όταν προσφέρεται ένα στυλό ή κάποιο μικρό δωράκι σε έναν μαθητή, δίνεται ως συμβολικό δώρο και ενθύμιο. Θυμίζει στο παιδί ότι η ενορία, η Μητρόπολη, η Εκκλησία προσεύχονται γι’ αυτό, το σκέφτονται, το στηρίζουν και στέκονται δίπλα του. Είναι μια κίνηση αγάπης και ενθάρρυνσης, όχι μία υπόσχεση «μαγικής επιτυχίας».

Κανένας κληρικός δεν ισχυρίζεται ότι ένα (δήθεν ευλογημένο) στυλό «γράφει μόνο του», ούτε ότι αρκεί ένα συμβολικό δώρο για να πετύχει κάποιος στις εξετάσεις. Κανείς δεν αντικαθιστά τον κόπο, τη μελέτη και την ευθύνη του μαθητή με κάποιο υποτιθέμενο μαγικό αντικείμενο. Όποιος παρουσιάζει έτσι τα πράγματα, είτε δεν γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει είτε επιλέγει συνειδητά να διαστρεβλώσει την αλήθεια για να χλευάσει την Εκκλησία.

Και τελικά, αυτός ο χλευασμός δεν φανερώνει κάποια δήθεν ανώτερη κριτική σκέψη. Φανερώνει έλλειψη σεβασμού προς τον κόπο και το άγχος των παιδιών. Όταν ένας νέος άνθρωπος δίνει έναν δύσκολο αγώνα, το να του προσφέρεις μία λέξη ενθάρρυνσης, μία προσευχή, ένα συμβολικό δώρο ή ένα σημάδι συμπαράστασης είναι πράξη ανθρωπιάς. Το να το γελοιοποιείς, είναι μάλλον ένδειξη αδυναμίας να κατανοήσεις τις πραγματικές ανάγκες της στιγμής.

Παράλληλα, αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύουν τη σχέση μαθητή και κοινότητας. Οι ενορίες δείχνουν έμπρακτα ότι νοιάζονται για τα παιδιά τους, ότι παρακολουθούν τον αγώνα τους και ότι θέλουν να τα στηρίξουν. Είναι μια στιγμή ενότητας, όπου η Εκκλησία λειτουργεί όχι απλώς ως θρησκευτικός θεσμός, αλλά ως πνευματική οικογένεια.

Καλή δύναμη και καλή επιτυχία σε όλα τα παιδιά