Μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Πολυκάρπου Επισκόπου Σμύρνης (23 Φεβρουαρίου) - Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

Ούτος ο Άγιος εμαθητεύθη κοντά εις τον Θεολόγον και Ευαγγελιστήν Ιωάννην, ομού με τον Θεοφόρον Ιγνάτιον. Έγινε δε Σμύρνης Επίσκοπος ύστερα από τον Άγιον Βουκόλον, ο οποίος επροφήτευσε δια την αρχιερωσύνην οπού έμελλεν ούτος να λάβη. Όταν δε εκίνησε διωγμόν εναντίον των Χριστιανών ο ασεβής Δέκιος (1) εν έτει ρμγ’ [143], τότε επιάσθη και ο θείος ούτος Πολύκαρπος, και επροσφέρθη εις τον ανθύπατον, ήτοι τον δεύτερον όντα του υπάτου, ο οποίος είναι ο νυν τουρκιστί λεγόμενος καϊμακάμης. Και ομολογήσας παρρησία τον Χριστόν, ετελείωσε με φωτίαν το μαρτύριον, και ούτως έλαβεν ο μακάριος παρά Κυρίου τον αμαράντινον στέφανον.

Ούτος ο Άγιος έλαβε και την χάριν των θαυμάτων παρά Κυρίου. Όθεν προ του μεν να γένη Αρχιερεύς, δια προσευχής του εγέμωσεν από σιτάρι τα αμπάρια της γυναικός εκείνης, οπού τον ανέθρεψε, τα οποία αμπάρια είχεν ευκερώσει προτίτερα εις τας χρείας των πτωχών αδελφών. Αφ’ ου δε έγινεν Αρχιερεύς, εκράτησε την ορμήν μιας πυρκαϊάς, και δια προσευχής του έφερε βροχήν εις την γην εν καιρώ αβροχίας, και πάλιν εμπόδισε την αμετρίαν και υπερβολήν της βροχής. Τελείται δε η αυτού Σύναξις εν τη αγιωτάτη Μεγάλη Εκκλησία.

(1) Ουχί ο Δέκιος, αλλ’ ο Αντωνίνος ούτος εστίν, όστις και Πίος, ήτοι ευσεβής ωνομάζετο, καθώς και εν τω Ωρολογίω Αντωνίνος γράφεται και ουχί Δέκιος. Ο μεν γαρ Αντωνίνος εβασίλευσεν εν έτει 139, ο δε Δέκιος εν έτει 250, επί της αρχιερατείας δε, του επί του αυτού Αντωνίνου, όντος Ανικήτου Πάπα Ρώμης, επήγεν ο Πολύκαρπος ούτος εις την Ρώμην, και εδιαλέχθη περί της εορτής του Πάσχα, ως ιστορεί ο Ειρηναίος (βιβλίω γ’, κεφ. γ’, Κατά αιρέσεων), μη συμφωνήσας δε τω Ρώμης δια το ζήτημα αυτό, ανεχώρησεν από την Ρώμην, ως λέγει ο Βαρώνιος και άλλοι ιστορικοί. (Όρα σελ. 199 του α’ τομ. του Μελετίου.)

Ο αποστολικός ούτος ανήρ Πολύκαρπος, δεινοπαθών και λυπούμενος δια τους επί του καιρού του ασεβείς και ειδωλολάτρας, έλεγε το αξιομνημόνευτον τούτο λόγιον· «Ω Θεέ μου, εις τίνα με καιρόν διετήρησας!» Περί τούτου του Αγίου Πολυκάρπου, εβόων τα πλήθη των Ιουδαίων και των εθνών· «Ούτος εστίν ο της Ασίας διδάσκαλος, ο πατήρ των Χριστιανών». Τούτον ο Ευσέβιος καλεί αποστολικόν και προφητικόν άνδρα, και χαρακτήρα της πίστεως και της αληθείας (Βιβλίω δ’, κεφ. ιδ’, ιε’). Σημείωσαι, ότι εις το βιβλίον το καλούμενον Νέον Άνθος χαρίτων, και ταύτα τα αξιόλογα γράφονται περί της σταθερότητος του Αγίου τούτου Πολυκάρπου. Ήγουν ότι ούτος επαραστάθη έμπροσθεν του ανθυπάτου. Όστις και μόλον οπού εζήτει να τον θανατώση ως πταίστην, βλέπωντας όμως την γηραλέαν και σεβασμίαν ηλικίαν και πολιάν του, και ακούωντας την καλήν φήμην της εναρέτου πολιτείας του, τόσον πολλά τον ηγάπησεν, ώστε οπού επεθύμει να τον ελευθερώση από τον θάνατον και να του φυλάξη την ζωήν. Όθεν εις όλον το ύστερον είπεν εις αυτόν, ότι να βλασφημήση το όνομα του Χριστού μίαν μόνην φοράν, όχι με την καρδίαν, αλλά καν μόνον με την γλώσσαν. Και αν τούτο κάμη, ευθύς έχει να τον στείλη εις την επισκοπήν του, όχι μόνον ελεύθερον από κάθε ύβριν, αλλά και γεμάτον από πολλά χαρίσματα. Εις τούτον δε τον διαβολικόν λόγον εφοβήθη και ετρόμαξεν ο σεβάσμιος γέρων. Έπειτα σηκόνωντας τα ομμάτιά του εις τον Ουρανόν, είναι, απεκρίθη, ογδοηκονταέξι χρόνοι, κατά τους οποίους, εγώ δουλεύω τούτον τον καλόν αυθέντην μου τον Ιησούν Χριστόν, ο οποίος δεν μοι επροξένησε καμμίαν λύπην εις το τόσον διάστημα της ζωής μου, μάλιστα δε μοι εχάρισε μυρίας ευεργεσίας. Και λοιπόν, πώς εσύ θέλεις τώρα να υβρίσω εγώ τοιούτον αγαθόν και ευεργετικώτατόν μου αυθέντην; μη μοι γένοιτο τούτο πώποτε! Ου μόνον δε τα λόγιά του εστάθησαν τοιαύτα σταθερά και γενναία, αλλά και τα έργα του εστάθησαν σύμφωνα με τα λόγια. Διατί όταν ανάφθη η πυρκαϊά, και απεφασίσθη δια να βαλθή εις αυτήν, τότε ο γενναίος της ευσεβείας αγωνιστής, όλος χαίρων και αγαλλόμενος, μόνος έλυσε τα υποδήματά του, μόνος εκδύθη το επανωφόρι του, και μόνος αναβαίνοντας επάνω εις την πυρκαϊάν, εξαπλώθη ήσυχα, όχι ωσάν πταίστης δια να αφήση την ζωήν, αλλά ωσάν ο θρυλλούμενος φοίνιξ, δια να αλλάξη τα πτερά, και να πετάξη εις τα Ουράνια. Τα αυτά γράφονται και εις τον ρηθέντα Βίον του με ολίγην παραλλαγήν.

Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

***

February 23: Polycarpos the Holy Martyr & Bishop of Smyrna

This apostolic and prophetic man, and model of faith and truth, was a disciple of John the Evangelist, successor of Bucolus (Feb. 6), and teacher of Irenaeus (Aug. 23). He was an old man and full of days when the fifth persecution was raised against the Christians under Marcus Aurelius. When his pursuers, sent by the ruler, found Polycarp, he commanded that they be given something to eat and drink, then asked them to give him an hour to pray; he stood and prayed, full of grace, for two hours, so that his captors repented that they had come against so venerable a man. He was brought by the Proconsul of Smyrna into the stadium and was commanded, "Swear by the fortune of Caesar; repent, and say, 'Away with the atheists.'" By atheists, the Proconsul meant the Christians. But Polycarp, gazing at the heathen in the stadium, waved his hand towards them and said, "Away with the atheists." When the Proconsul urged him to blaspheme against Christ, he said: "I have been serving Christ for eighty-six years, and He has wronged me in nothing; how can I blaspheme my King Who has saved me?" But the tyrant became enraged at these words and commanded that he be cast into the fire, and thus he gloriously expired about the year 163. As Eusebius says, "Polycarp everywhere taught what he had also learned from the Apostles, which also the Church has handed down; and this alone is true" (Eccl. Hist., Book IV, ch. 14,15).

A story has been preserved about Saint Polycarp by his disciple, Saint Irenaeus of Lyons, which Eusebius cites in his ECCLESIASTICAL HISTORY (V, 20):

“I was still very young when I saw you in Asia Minor at Polycarp’s,” writes Saint Irenaeus to his friend Florinus, “but I would still be able to point out the place where Blessed Polycarp sat and conversed, and be able to depict his walk, his mannerisms in life, his outward appearance, his speaking to people, his companionable wandering with John, and how he himself related, together with other eyewitnesses of the Lord, those things that he remembered from the words of others. He also told what he heard from them about the Lord, His teachings and miracles.

“Through the mercy of God to me, I then already listened attentively to Polycarp and wrote down his words, not on tablets, but in the depths of my heart. Therefore, I am able to bear witness before God, that if this blessed and apostolic Elder heard something similar to your fallacy, he would immediately stop up his ears and express his indignation with his usual phrase: ‘Good God! That Thou hast permitted me to be alive at such a time!’”

During his life the holy bishop wrote several Epistles to the flock and letters to various individuals. The only one that has survived to the present day is his Epistle to the Philippians which, Saint Jerome testifies, was read in the churches of Asia Minor at divine services. It was written by the saint in response to the request of the Philippians to send them some letters of the hieromartyr Ignatius (December 20) which Saint Polycarp had in his possession.

Apolytikion of Hieromartyr Polycarp

Fourth Tone

As a sharer of the ways and a successor to the throne of the Apostles, O inspired of God, thou foundest discipline to be a means of ascent to divine vision. Wherefore, having rightly divided the word of truth, thou didst also contest for the Faith even unto blood, O Hieromartyr Polycarp. Intercede with Christ our God that our souls be saved.

Kontakion of Hieromartyr Polycarp

First Tone

Through godly virtues, thou broughtest forth for the Lord God much spiritual fruit, O thou most blessed Hierarch, and so didst prove worthy of God thy Lord, O wise Polycarp. Wherefore, on this day we who have all been enlightened through thy holy words extol thy praiseworthy mem'ry and glorify Christ the Lord.