Η πρώτη και δευτέρα εύρεσις της τιμίας κεφαλής του Αγίου ενδόξου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου (24 Φεβρουαρίου) - Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

 Η τιμία αύτη και Αγγέλοις αιδέσιμος του Προδρόμου κεφαλή, πρώτον μεν ευρέθη από δύω Μοναχούς εις τον οίκον του Ηρώδου, δια της επιφανείας και αποκαλύψεως του ιδίου Προδρόμου, οι οποίοι Μοναχοί επήγαιναν εις προσκύνησιν του ζωοδόχου Τάφου του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Από τους Μοναχούς δε εκείνους επήρεν αυτήν ένας κεραμεύς, ήτοι τζουκαλάς, και την επήγεν εις την πόλιν Έμεσαν, η οποία κοινώς Εμς λέγεται. Και επειδή ο τζουκαλάς εκείνος εγνώρισεν, ότι δια μέσου της αγίας κάρας έλαβεν ευτυχίαν, δια τούτο ετίμα αυτήν με υπερβολήν. Όταν δε αυτός έμελλε να αποθάνη, αφήκε την αγίαν κάραν εις την αδελφήν του, παραγγείλας αυτή να μη την σηκώση από τον τόπον της, μήτε να την δείξη εις άλλον, αλλά να την τιμά και να την προσκυνή.

Αφ’ ου δε και η αδελφή εκείνου απέθανεν, επήραν την αγίαν κάραν πολλοί, ένας από τον άλλον κατά διαδοχήν. Εις όλον δε το ύστερον, κατήντησεν ο πολύτιμος αυτός θησαυρός εις ένα ιερομόναχον Αρειανόν, Ευστάθιον ονομαζόμενον, ο οποίος εδιώχθη παρά των Ορθοδόξων από το σπήλαιον, όπου εκατοίκει. Διατί επέγραφεν εις την κακοδοξίαν και αίρεσίν του τας ιατρείας, οπού ενήργει η αγία κάρα, ήγουν έλεγεν, ότι δια τούτο ενεργεί εκείνη τας ιατρείας, διατί αυτός οπού την έχει, είναι Αρειανός. Αφ’ ου λέγω εκείνος ο κακόδοξος εδιώχθη από εκεί, αφήκεν εις το σπήλαιον την τιμίαν κεφαλήν κατά θείαν οικονομίαν, και εκεί ευρίσκετο αυτή κεκρυμμένη, έως εις τους χρόνους Μαρκέλλου του Αρχιμανδρίτου, και του Επισκόπου Εμέσης Ουρανίου λεγομένου, κατά τους χρόνους του νέου Ουαλεντιανού εν έτει υλα’ [431]. Τότε λοιπόν πολλοί έλαβον θείας αποκαλύψεις δια την προδρομικήν ταύτην κεφαλήν. Όθεν ευρέθη αύτη δεύτερον μέσα εις μίαν στάμναν, ήτις φερθείσα εις την Εκκλησίαν από τον ανωτέρω ρηθέντα Ουράνιον, τον Επίσκοπον Εμέσης, ενήργει διαφόρους ιατρείας, και παράδοξα θαύματα. Τελείται δε η της αυτής ευρέσεως Σύναξις και εορτή εις τον αγιώτατον και προφητικόν Ναόν του τιμίου Προδρόμου, τον ευρισκόμενον εις τόπον ονομαζόμενον Φωρακίου (1).

(1) Ο δε Δοσίθεος λέγει, ότι η κάρα του Βαπτιστού εφυλάχθη σώα. Όθεν Γεώργιος ο Κωδινός ιστορεί, ότι τινές από της Μακεδονίου αιρέσεως, (καίπερ ο Μεταφραστής δεν λέγει ότι ήτον αιρετικοί), ευρόντες αυτήν εις την Παλαιστίνην, έφερον εις Κιλικίαν. Ο βασιλεύς δε Ουάλης εμήνυσε τω αρχιευνούχω αυτού Μιρδονίω όντι εις Κιλικίαν, να αποστείλη την κάραν εις Κωνσταντινούπολιν. Ελθούσα δε αύτη εις το Παντείχιον, εστάθη. Και επειδή δεν εδύνοντο να φέρουν αυτήν παρέμπροσθεν, την αφήκαν εις χωρίον Κολάου λεγόμενον. Όθεν ο Μέγας Θεοδόσιος πηγαίνωντας εκεί, έβαλεν αυτήν εις την βασιλικήν αλουργίδα του, και την έφερεν εις την Κωνσταντινούπολιν, εις τόπον καλούμενον Έβδομον, όπου και Ναόν εγείρας περιβόητον του Βαπτιστού, έβαλεν αυτήν εκεί. Ταύτης της τιμίας κάρας μέρος μεν ην εις το ιερόν Μοναστήριον του Αγίου Διονυσίου κατά το όρος του Άθω. Αλλά σκλαβωθέν, ηφανίσθη, και πού ήδη ευρίσκεται, εστίν άδηλον. Μέρος δε ήτον εις την Ουγγροβλαχίαν, εις Μοναστήριον επιλεγόμενον Καλούτι, όπερ έγινεν αφιέρωμα του Αγίου Τάφου. Δια δε τας εκεί περιστάσεις, έλαβε το μέρος εκείνο ο αοίδιμος Δοσίθεος, και έφερεν αυτό εις Ιερουσαλήμ. Όθεν ευρίσκετο ένδον εν τω Ναώ του Αγίου Τάφου. Εκείνο δε οπού γράφει ο Θεοφάνης, ότι η κάρα του Βαπτιστού μετετέθη εκ του σπηλαίου εις τον Ναόν αυτού εις την Έμεσαν, ίσως ήτον η ημίσεια (σελ. 267 της Δωδεκαβίβλου.)

Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης