Από τη Ναζαρέτ στην Καπερναούμ ή Όταν η τάξη δεν χωρά πια τη ζωή - γ.χ.γ.

 

Από τη Ναζαρέτ στην Καπερναούμ

ή

Όταν η τάξη δεν χωρά πια τη ζωή

γ.χ.γ.

            Υπάρχουν στιγμές στα Ευαγγέλια όπου μια φαινομενικά απλή πληροφορία κρύβει μέσα της έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. Μια τέτοια στιγμή είναι η αναφορά του Ματθαίου ότι ο Ιησούς άφησε τη Ναζαρέτ και εγκαταστάθηκε στην Καπερναούμ. Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή τόπου. Είναι μια κίνηση με νόημα, μια σιωπηλή δήλωση για το πού μπορεί να γεννηθεί κάτι καινούργιο.

            Η Ναζαρέτ ήταν ο τόπος της οικειότητας. Ένα μικρό χωριό, απομονωμένο, μακριά από τους μεγάλους δρόμους. Δεν περνούσε κανείς τυχαία από εκεί. Ήταν ένας κλειστός κόσμος, με ισχυρή αίσθηση ταυτότητας και ελέγχου. Όλοι γνώριζαν όλους. Όλα είχαν μια θέση και έναν ορισμό. Ακόμη και ο Ιησούς είχε ήδη τοποθετηθεί σε ένα πλαίσιο: «ο γιος του ξυλουργού» (Λουκ. 4:22). Η οικειτητα δεν άφηνε χώρο για έκπληξη.

            Αυτή η Ναζαρέτ δεν είναι απλώς ένας τόπος του χάρτη. Είναι μια στάση ζωής που όλοι, λίγο ή πολύ, γνωρίζουμε. Είναι εκείνη η εσωτερική κατάσταση όπου νιώθουμε πλήρεις, αυτάρκεις, τακτοποιημένοι. Όπου πιστεύουμε ότι έχουμε καταλάβει πώς λειτουργεί ο κόσμος, οι άνθρωποι, ακόμη και ο Θεός. Μια κατάσταση που προσφέρει ασφάλεια, αλλά συχνά στερεί την εγρήγορση. Δεν έχει κακό σκοπό· απλώς δεν αντέχει το καινούργιο.

            Η Καπερναούμ, αντίθετα, ήταν κάτι εντελώς άλλο. Βρισκόταν πάνω στη Via Maris, τον μεγάλο εμπορικό δρόμο που ένωνε ηπείρους. Από εκεί περνούσαν άνθρωποι διαφορετικοί, με άλλες γλώσσες, άλλες ιστορίες, άλλες πληγές. Ψαράδες, έμποροι, Ρωμαίοι στρατιώτες, τελώνες, ξένοι. Ήταν ένας τόπος κίνησης, σύγκρουσης, αβεβαιότητας. Όχι καθαρός, όχι τακτοποιημένος, αλλά ζωντανός.

            Σε αυτήν την πόλη ο Ιησούς επιλέγει να ξεκινήσει το δημόσιο έργο του. Και εκεί ακούγεται το πρώτο κάλεσμα: «Μετανοεῖτε». Όχι ως απειλή, αλλά ως πρόσκληση αλλαγής κατεύθυνσης. Όχι «γίνετε καλύτεροι», αλλά «αλλάξτε τρόπο θέασης».

            Ο Ματθαίος συνδέει αυτή την επιλογή με την προφητεία του Ησαΐα: «Ο λαός που καθόταν στο σκοτάδι είδε φως μεγάλο». Και στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, η ίδια προφητεία μιλά για ανθρώπους φτωχούς, αιχμαλώτους, τυφλούς, συντετριμμένους. Όχι ανθρώπους αυτάρκεις, αλλά ανθρώπους που κάτι τους λείπει και το ξέρουν.

            Ίσως εκεί βρίσκεται το κλειδί. Το φως δεν συναντά εκείνους που πιστεύουν ότι βλέπουν ήδη καθαρά. Συναντά εκείνους που έχουν επίγνωση της σκοτεινής τους πλευράς. Όχι τους τέλειους, αλλά τους ειλικρινείς.

            Η «Γαλιλαία των Εθνών» δεν ήταν πνευματικό κέντρο. Δεν ήταν τα Ιεροσόλυμα. Απείχε πολύ. Ήταν περιφέρεια. Και όμως, εκεί ξεκινά κάτι παγκόσμιο. Γιατί η περιφέρεια έχει ένα πλεονέκτημα: δεν έχει ψευδαισθήσεις μεγαλείου. Έχει μόνο ανάγκη.

            Αν προσπαθήσει κανείς να μεταφέρει αυτή τη διαδρομή στη δική του ζωή, ίσως δει τον εαυτό του να κινείται συνεχώς ανάμεσα σε δύο πόλεις. Από τη μία, τη Ναζαρέτ της βολικής σιγουριάς, των έτοιμων απαντήσεων, των κλειστών ορίων. Από την άλλη, την Καπερναούμ της έκθεσης, της συνάντησης με τον άλλον, της διαφορετικότητας που αποσταθεροποιεί αλλά και γονιμοποιεί.

            Δεν είναι εύκολο να φύγει κανείς από τη Ναζαρέτ του. Εκεί νιώθει ασφαλής. Αλλά εκεί σπάνια αλλάζει. Η Καπερναούμ, με την πολυφωνία και την ασάφειά της, μπορεί να κουράζει, να φοβίζει, να πληγώνει. Όμως εκεί γεννιούνται οι ερωτήσεις που αξίζει να απαντηθούν.

            Η μετάβαση του Ιησού δεν μοιάζει με καταγγελία της Ναζαρέτ, αλλά με αναγνώριση των ορίων της. Όταν κάτι δεν μπορεί πια να χωρέσει τη ζωή, χρειάζεται να ανοιχτεί. Όχι από απόρριψη, αλλά από αγάπη προς την αλήθεια.        

            Ίσως, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να διαλέξουμε μια πόλη και να μείνουμε εκεί. Αλλά να μάθουμε να κινούμαστε. Να εγκαταλείπουμε, κάθε φορά που χρειάζεται, την ψευδαίσθηση της αυτάρκειας και να τολμούμε την έκθεση στη σχέση. Να μη φοβόμαστε τον άλλον άνθρωπο ως απειλή, αλλά να τον δεχόμαστε ως καθρέφτη και δώρο.

            Η Εκκλησία δεν είναι καταφύγιο ομοιομορφίας. Είναι χώρος κοινωνίας.
Όχι Via Mortis, αλλά Via Maris· δρόμος ζωής, όπου οι άνθρωποι διασταυρώνονται, συνομιλούν, μεταμορφώνονται.

            Η Καπερναούμ δεν υπόσχεται τάξη. Υπόσχεται όμως ζωή. Και ίσως αυτό να είναι, τελικά, το μόνο πέρασμα που αξίζει να επιχειρεί κανείς ξανά και ξανά.

            Ας κλείσουμε με μια αποστροφή από λόγια βγαλμένα από στόμα τροβαδούρου, του Λουδοβίκου των Ανωγείων:

“ Μόνο αυτός που περπατεί

αφήνει ίχνη πίσω”.

γ.χ.γ