Μπορεί να εορτασθεί το Πάσχα χωρίς το Άγιο Φως από τα Ιεροσόλυμα; - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Μπορεί να εορτασθεί το Πάσχα χωρίς το Άγιο Φως από τα Ιεροσόλυμα;

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Καθώς πλησιάζει το Πάσχα, οι ειδήσεις για ανασφάλεια στα Ιεροσόλυμα και το ενδεχόμενο να μη πραγματοποιηθεί η τελετή ή να μη μεταφερθεί το Άγιο Φως στην Ελλάδα προκαλούν ανησυχία αλλά και κακόβουλα σχόλια. Όμως το γεγονός αυτό μπορεί να γίνει αφορμή να θυμηθούμε τι ακριβώς εορτάζουμε. Το Χριστιανικό Πάσχα δεν είναι πρωτίστως μια συγκινητική τελετή ή ένα θαυμαστό σημείο, αλλά η ίδια η Ανάσταση του Χριστού, το γεγονός που θεμελιώνει την πίστη και την ύπαρξη της Εκκλησίας. Ο απόστολος Παύλος το θέτει με απόλυτη σαφήνεια: αν δεν αναστήθηκε ο Χριστός, τότε το κήρυγμα και η πίστη μας είναι κενά (πρβλ. Α΄ Κορ. 15:14).

Το ερώτημα λοιπόν είναι: Ποιό είναι το κεντρικό στοιχείο του εορτασμού του Πάσχα; Η αφή και η μεταφορά του Αγίου Φωτός ή η τέλεση της θείας Ευχαριστίας;

Η Ορθόδοξη Παράδοση δεν αφήνει περιθώριο σύγχυσης: στο κέντρο του Πάσχα βρίσκεται ο ίδιος ο Αναστημένος Χριστός, και η κατεξοχήν συνάντηση μαζί Του γίνεται στη θεία Λειτουργία. Η θεία Ευχαριστία δεν είναι ένα εθιμικό «καθήκον» των ημερών ούτε μια συγκινησιακή κορύφωση του εορταστικού κλίματος. Είναι η σύναξη της Εκκλησίας «ἐπὶ τὸ αὐτό», όπου ο Χριστός προσφέρει τον εαυτό Του και μεταδίδεται στους πιστούς ως Σώμα και Αίμα, «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον». Έτσι, η Ανάσταση δεν τιμάται μόνο με φωταψίες, ύμνους και αναστάσιμες ευχές, αλλά βιώνεται ως κοινωνία με τη Ζωή που νίκησε τον θάνατο και ως ένταξη του ανθρώπου στο αναστάσιμο ήθος της Εκκλησίας.

Το Άγιο Φως έχει τη δική του θέση ως θαυμαστό σημείο και ως χαρά για τους πιστούς. Κανείς δεν πρέπει να το υποτιμήσει. Δεν αποτελεί όμως Μυστήριο της Εκκλησίας, ούτε είναι αναγκαία προϋπόθεση για να τελεστεί το Πάσχα. Η Εκκλησία δεν εξαρτά την ύπαρξή της από μια συγκεκριμένη τελετή σε έναν τόπο, όσο ιερός κι αν είναι. Η Ανάσταση «δεν μεταφέρεται» με πτήση· είναι ήδη παρούσα όπου τελείται η θεία Ευχαριστία.

Αξίζει επίσης να γνωρίζουμε και το εξής: η μεταφορά του Αγίου Φωτός με ειδικές πτήσεις και κρατικές τιμές είναι σχετικά πρόσφατη πρακτική και αφορά λίγες Ορθόδοξες χώρες. Εκατοντάδες Ορθόδοξες κοινότητες ανά τον κόσμο—στην Αφρική, στην Ασία, στην Ευρώπη της διασποράς, στην Αμερική, στην Ωκεανία—είναι πρακτικά αδύνατον να λαμβάνουν το Φως από τα Ιεροσόλυμα. Κι όμως, αυτοί οι πιστοί δεν κάνουν «μισό Πάσχα». Τελούν κανονικά την Αναστάσιμη Ακολουθία και τη θεία Λειτουργία, και ευλογούν το φως από την ακοίμητη κανδήλα του Ιερού Βήματος, ως σημείο της αναστάσιμης χαράς. Η ουσία δεν βρίσκεται στην προέλευση του Φωτός, αλλά στο ότι η Εκκλησία ομολογεί και ζει τον Αναστάντα Χριστό.

Αν, λοιπόν, φέτος υπάρξουν εμπόδια στην τελετή ή τη μεταφορά του Αγίου Φωτός, αυτό δεν θα είναι θεολογική καταστροφή. Το Πάσχα δεν κινδυνεύει, διότι το Πάσχα είναι ο ίδιος ο Χριστός, και η Εκκλησία Τον συναντά με τον πιο πραγματικό τρόπο στη θεία Ευχαριστία. Εκεί η Ανάσταση γίνεται τροφή, ελπίδα, συγχώρηση, δύναμη για μετάνοια και ανακαίνιση. Και από εκεί ξεκινά η αληθινή «μετάδοση» του φωτός: να γίνει η ζωή μας αναστάσιμη, φωτισμένη από την πίστη, με περισσότερη ειρήνη, πραότητα και έλεος—ιδιαίτερα σε εποχές πολέμου και φόβου.

Γι’ αυτό, το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι αν θα φτάσει στην Ελλάδα το Άγιο Φως από τα Ιεροσόλυμα, αλλά αν θα φτάσει στην καρδιά μας το φως του Αναστάντος Χριστού μέσα από τη ζωή της Εκκλησίας: την μετάνοια, τη συγχώρηση, τη συμμετοχή στη θεία Λειτουργία και, κυρίως, τη θεία Κοινωνία. Εκεί βρίσκεται η καρδιά του Πάσχα.

***

Can Pascha be celebrated without the Holy Light from Jerusalem?

As Pascha draws near, reports of insecurity in Jerusalem—and the possibility that the ceremony may not take place or that the Holy Light may not be brought to Greece—have caused anxiety as well as malicious comments. Yet this situation can also become an occasion to remember what, precisely, we celebrate. Christian Pascha is not primarily an emotionally moving rite or a wondrous sign, but the Resurrection of Christ itself—the event that grounds the faith and very existence of the Church. The Apostle Paul states it with absolute clarity: if Christ has not been raised, then our preaching and our faith are in vain (cf. 1 Cor. 15:14).

The question, then, is this: What is the central element of the celebration of Pascha—the lighting and transport of the Holy Light, or the celebration of the Divine Eucharist?

Orthodox Tradition leaves no room for confusion: at the center of Pascha stands the Risen Christ Himself, and our foremost encounter with Him takes place in the Divine Liturgy. The Divine Eucharist is not a customary “duty” of the days, nor an emotional climax of the festive atmosphere. It is the gathering of the Church “in one place,” where Christ offers Himself and is given to the faithful as the Body and Blood of Christ, “for the remission of sins and for life everlasting.” Thus, the Resurrection is not honored only with illuminations, hymns, and Paschal greetings, but is lived as communion with the Life that conquered death and as the person’s incorporation into the Church’s paschal ethos.

The Holy Light has its own place as a wondrous sign and as a joy for the faithful. No one should belittle it. Yet it is not a Mystery (Sacrament) of the Church, nor is it a necessary condition for Pascha to be celebrated. The Church does not base her existence on a particular ceremony in one location, however holy it may be. The Resurrection is not “transported” by flight; it is already present wherever the Divine Eucharist is celebrated.

It is also worth knowing the following: the transport of the Holy Light by special flights and with state honors is a relatively recent practice and concerns only a few Orthodox countries. Hundreds of Orthodox communities around the world—in Africa, Asia, the European diaspora, the Americas, and Oceania—are, in practical terms, unable to receive the Light from Jerusalem. And yet these faithful do not celebrate a “half Pascha.” They celebrate the Paschal Vigil and the Divine Liturgy in full, and they bless the light from the unwaning sanctuary lamp of the Holy Altar, as a sign of paschal joy. The essence does not lie in the Light’s point of origin, but in the fact that the Church confesses and lives the Risen Christ.

If, therefore, obstacles arise this year in the ceremony or the transport of the Holy Light, this will not be a theological catastrophe. Pascha is not in danger, because Pascha is Christ Himself, and the Church encounters Him in the most real way in the Divine Eucharist. There the Resurrection becomes nourishment, hope, forgiveness, and strength for repentance and renewal. And from there begins the true “transmission” of the light: for our life to become paschal—illumined by faith, marked by greater peace, gentleness, and mercy—especially in times of war and fear.

For this reason, the most important question is not whether the Holy Light from Jerusalem will reach Greece, but whether the light of the Risen Christ will reach our hearts through the life of the Church: repentance, forgiveness, participation in the Divine Liturgy, and above all, Holy Communion. There lies the heart of Pascha.