ΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΩΔΙΚΗ - ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ

ΛΑΤΡΕΙΑ  ΣΤΗΝ  ΟΡΘΟΔΟΞΗ  ΕΚΚΛΗΣΙΑ   

  ΘΕΟΛΟΓΙΑ  ΜΕΛΩΔΙΚΗ  

 

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ

       Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η καίρια διαφορά και η ουσιαστική, όχι στο … «δίλημμα», άνδρας ή γυναίκα, όπως παγιδευμένο δυστυχώς στο διαβόητο, «εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα», ανακινήθηκε πάλι πρόσφατα το σπουδαίο θέμα.

     Λες και δε σαρκώθηκε από γυναίκα ο Χριστός ! Λες και συνομιλώντας με γυναίκα, και τι γυναίκα, δεν αποκάλυψε τη μια από τις δυο ορίζουσες, «Πνεύμα ο Θεός», των βαθέων του Θεού ! Λες και δεν παρουσιάστηκε πρώτα στις γυναίκες «αναστάς ο Κύριος», και «μη μου άπτου», και «εν ετέρα μορφή»  ! Λες και αιώνες τώρα στην Εκκλησία του Χριστού δεν ισχύει και δεν κρατεί ο λόγος του Αποστόλου των Εθνών. «Ουκ ένι άρσεν και θήλυ, πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού»-«Δεν υπάρχει άνδρας και γυναίκα, όλοι σας είστε ένας, χάρη στον Ιησού Χριστό»-Γαλ. 3,28. Στίχο με τον οποίο αρχίζει το ειδικό κεφάλαιο ο πολύς Πανεπιστημιακός Καθηγητής μας αοίδιμος Π.Ν. Τρεμπέλας σε θαυμάσιο πρώιμο πόνημα αυτού,** και πριν έξι χρόνια ο γράφων σε σχετική ανάρτηση*. Και, να αφήσουμε ότι το … «δίλημμα», «άνδρας ή γυναίκα», σε γραμμή «αφέντης-υποταχτικός» έχει εξοβελιστεί Δημοκρατικά-Συνταγματικά, και τη θέση του έχει πάρει ο ορισμός ότι «Άνδρας ή Γυναίκα είναι δυο πρόσωπα ισότιμα» !

******   ***   ******

    Κατά ταύτα η εκκλησιαστική Υμνωδία-ποίημα/ύμνος σε ωδή/άσμα-είναι και λογίζεται θεολογία μέλπουσα, μελωδούσα, θεολογία μελωδική  ! Καθώς στέλνει-οφείλει να στέλνει- ποίημα/ύμνο περιέχοντα την Αλήθεια Ιησούς Χριστός, και όχι μόνο, ευάκουστα, μελωδικά, συν στρογγυλά, καθαρά μια- μια συλλαβή και λέξη στο αυτί-την ψυχή-την καρδιά του εκκλησιαζόμενου ! Και, μαζί την άνωθεν ειρήνη και γαλήνη Αυτού !-Ενδεικτικά, βρείτε-Διαδίκτυο- και ακούστε Πατρών Νικόδημο ψάλλοντα Δοξαστικό Εσπερινού Αποκαθηλώσεως,

«Σε τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον …», και θα καταλάβετε.

Και, δεν την καπελώνει με, ο Θεός να τα κάνει … «βυζαντινά», με ογκανίσματα, μεράκια-μερακλώματα, άλλα ενδιάθετα του ψάλλοντος ! Όπου με συμπαρομαρτούσα και κάποια ατυχή μεγαφωνική ρύθμιση, έτι δε την όλη Ακολουθία στην ευθεία του πομπώδους, επιφανειακού, και αργόσυρτου, ατελεύτητου, «θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου» για το … παραγόμενο, μάλιστα σε εποχή που τα πάντα κινούνται σε χρόνο αστραπή. Με όλα αυτά είναι να απορεί κανείς πως ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός δε σηκώνεται να μας πετάξει έξω, όπως ο Χριστός τους εμπόρους από το Ναό. 

     Η εκκλησιαστική υμνωδία, λοιπόν, είναι θεολογία σε μέλος ιερό, και οφείλει κανείς  να κατέχει και τα δυο, και την ουσία αυτού που μελωδεί, και την τέχνη να το στέλνει στην ακοή-ψυχή-καρδιά του πιστού, έτσι που να νιώθει πως δέχτηκε τη δροσιά, την ειρήνη του ουρανού. Του Χριστού «με το χρηστό ζυγό και το φορτίο το ελαφρύ»-Μτ.11,30. Και όχι να είσαι χρόνια Πρωτοψάλτης και να σε ρωτούν. «Ποια είναι αυτή η νέα Ιερουσαλήμ», που μόλις πριν ψάλλατε- «Φωτίζου, φωτίζου η Νέα Ιερουσαλήμ». Και να απαντάς, «Δεν ξέρω ! Αγνοώ !»

******   ***   ******

      Το θέμα είναι τεράστιο και δεν πάω πιο κει. Και δεν ακουμπώ το ζήτημα της γλώσσας, γρίφου για τους πολλούς. Αποδίδω τον οφειλόμενο σεβασμό σε όλη την Ιερατική/ Ιεραρχική  κλίμακα και τους Ιεροψάλτες για όλα όσα προσπαθούν. Απλώς στις πιο πάνω σκέψεις ή κρίσεις προσθέτω μερικά βασικά που οφείλουμε να έχουμε όλοι στο νου : Ο Χριστός αντιτίθεται ρητά.  1. Στα επιφανειακά, τα πομπώδη, τα μακρόσυρτα, τα χίλιες φορές τα ίδια και τα αυτά, συν τα αναγιγνωσκόμενα κάτω από τη μύτη, περίπου ιδιωτικά. «Μη βαττολογείτε ώσπερ οι εθνικοί» ! 2. Στον κάθε μορφής ατομισμό αντί της αδελφικής κοινωνίας στην προσευχή. «Πάτερ ημών» ! Όχι. «Πάτερ μου». Και στη λατρεία-στο Ναό. Όπου επαίνεσε όχι την επηρμένη στάση του Φαρισαίου, αλλά του τελώνη που έτυπτε τα  στήθη, και δεν τολμούσε να υψώσει βλέμμα στον ουρανό.

     Από Απ. Παύλο να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το εποχιακό-π.χ. σιωπή των γυναικών στο ναό, κάλυμμα της κεφαλής, «κόσμια καταστολή». Σήμερα βλέπουμε de facto επέκταση/επιβολή της ανδρικής στη γυναικεία περιβολή. Και ποιος ή τι να πει εδώ ! Έτι δε ότι έχει περισσέψει ο λαϊκισμός γύρω από το περιβόητο. «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα», που απλώς σημαίνει να σέβεται. Αλλά και ποιον άνδρα; «Αυτόν-γράφει πρώτα πιο πάνω και ρητά εξηγεί, αλλά ποιος το εξήγησε ποτέ στον απλό πιστό-που την αγαπάει μέχρι θυσίας, όπως τη νύμφη του Εκκλησία ο Χριστός !

      Και ευκαιρίας δοθείσης θα πρότεινα να προσεχθεί-και έχει σημασία αυτό για παρεπόμενα συμβαίνοντα και νυν-πώς αντιμετωπίζει «το χάρισμα της γλωσσολαλίας», που έκανε θραύση στις λατρευτικές συνάξεις τότε. 

     «Όταν λαλείς, «γλώσσες», γράφει, που εσύ λες πως σου λάλησε ο Θεός, κανένας δεν καταλαβαίνει γρι, και καθόλου δεν ωφελείται κανείς. Και αφήνω ότι αν σε σύναξη με κάμποσους να γλωσσολαλούν, μπει κάποιος ξένος ξαφνικά, μπορεί να μας πάρει και για μαινόμενους-τρελούς ! Ευχαριστώ το Θεό γιατί περισσότερο από όλους σας έχω το χάρισμα των γλωσσών. Αλλά στην Εκκλησία προτιμώ να λέω πέντε λόγια κατανοητά για να καθοδηγήσω τους άλλους στην πίστη, παρά μύρια λόγια που δε θα τα καταλάβει κανείς»!!***

     Έτσι μόνο έτσι μετριούνται όλα στην Εκκλησία, δηλαδή !

Άθανάσιος Κοτταδάκης

 

• Δες Αναστάσιος 21.6.1919, Αθανάσιος Κοτταδάκης «Γυναίκα Πρωτοψάλτισσα-Λαμπαδάριος- στο Αναλόγιο», και τα εκεί 86 σχόλια.

**  Π. Ν. Τρεμπέλα. «Η Γυνή εν τη Ψαλμωδία,  και ειδικά. «Η Γυνή εν τη Χριστιανική Ψαλμωδία», σελ.21κε.

*** Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου «Ομιλιών Μικρή Φιλοκαλία» Αθ. Κοτταδάκης, εκδόσεις «Ταώς» σελ. 149