Ο Ιωάννης Μεταξάς σε Πύργο και Αμαλιάδα - Γεώργιος Διον. Κουρκούτας

Με αφορμή την επέτειο της 4ης Αυγούστου 1936

Ο Ιωάννης Μεταξάς σε Πύργο και Αμαλιάδα

Στα χρόνια της διακυβέρνησης της Ελλάδος από τον Ιωάννη Μεταξά (1936-1941), ο ίδιος ο παντοδύναμος τότε Πρωθυπουργός επισκεπτόταν συχνά την Ελληνική Επαρχία και συνομιλούσε με τους απλούς Έλληνες. Από αυτούς αντλούσε ιδέες και γνώμες, ενώ εξέθετε και δικαιολογούσε το πρόγραμμα και τις αποφάσεις του.

Σήμερα το να επισκεφτεί ο Πρωθυπουργός μιας ¨δημοκρατικά εκλεγμένης¨(όπως μας λένε) Κυβερνήσεως, σημαίνει την κινητοποίηση εκατοντάδων Αστυνομικών, Ασφαλιτών και λοιπών φρουρών, που αποκλείουν χώρους και ελέγχουν μην τυχόν έλθει… πιο κοντά ο Πρωθυπουργός με τον Λαό. Τότε, προ 80 ετών περίπου, ο Δικτάτωρ Μεταξάς κυκλοφορούσε με το τραίνο ή το αυτοκίνητο, είχε 2-3 χωροφύλακες δίπλα του, πιο πολύ για να ανοίγουν δρόμο και όχι να αποτρέψουν επίθεση εναντίον του (διότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών στάθηκε, όπως αποδεικνύουν πολλά  ντοκουμέντα, κοντά στο έργο του).

Συνέβαιναν τότε αυτά, θα αναρωτηθείτε;  

Αρκεί μία αναδρομή στον τότε Τύπο και στις τότε μαρτυρίες. Οι συγκρίσεις δικές σας…

Στο πλαίσιο μιας τέτοιας επισκέψεως-επικοινωνίας του Ιωάννη Μεταξά με τους πολίτες, ο Μεταξάς επισκέπτεται την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου του 1939 την Πελοπόννησο. Ανάμεσα στα άλλα βγάζει ομιλίες σε διάφορες πόλεις, όπου εκθέτει την σημασία των αποφάσεων της Κυβερνήσεως του και αναλύει τις πολιτικές του θέσεις, απευθυνόμενος στον απλό Έλληνα ακροατή.

Από τις επισκέψεις του σε Πύργο(28 Απριλίου 1939) και Αμαλιάδα(29 Απριλίου 1939), με αφορμή την 78η επέτειο από την κήρυξη της 4ης Αυγούστου, παραθέτουμε μερικά αποσπάσματα(από τα οποία οι αναγνώστες οι καλοπροαίρετοι θα βγάλουν χρήσιμα συμπεράσματα)διατηρώντας την ορθογραφία και το ίδιο το κείμενο :

[Ο ΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ]

«Εις ημάς το κοινοβουλευτικόν πολίτευμα παρουσιάσθη και έδυσε και εβασάνισε τον Ελληνικόν Λαόν υπό την μορφήν του κομματικού καθεστώτος. Κομματικόν δε  καθεστώς ήτο τότε εις την Ελλάδα, και θα ήτο, εάν ίσχυε και τώρα η διακυβέρνησις του τόπου υπό του ισχύοντος εκάστοτε κόμματος. Και εάν εις την Ελλάδα υπήρχεν ένα και μόνον κόμμα, θα ημπορούσε κανείς να το ανεχθή κάπως. Αλλά εις την Ελλάδα, επειδή το πολίτευμα ήτο κοινοβουλευτικόν και φιλελεύθερον, υπήρχον δύο, τρία, τέσσερα, πέντε , δέκα και περισσότερα κόμματα. Κάθε κόμμα είχε την αρχήν δια τους οπαδούς του, την αρχήν την οποίαν ηξεύρετε όλοι και την είδατε όλοι σας και όλοι την υπέστημεν, ότι το κόμμα είναι θρησκεία.

Ενθυμείσθε ότι αυτή ήτο η γενική αρχή των διευθυνόντων τα κόμματα: το κόμμα είναι θρησκεία. Δηλαδή απέναντι του συμφέροντος του κόμματος δεν υπήρχον συμφέροντα της κοινωνίας, την οποίαν πολλάκις τα κομματικά συμφέροντα ηπείλησαν να καταστρέψουν, δεν υπήρχον ούτε συμφέροντα της οικογενείας, διότι ενθυμείσθε πολύ καλά ότι η μισαλλοδοξία των κομμάτων ήτο τοιαύτη, ώστε ούτε γάμοι δεν εγίνοντο μεταξύ οικογενειών διαφόρων κομμάτων.»

[Η ΕΛΛΑΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ! Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΤΩΝ   ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ ]

«Όλαι αι συνταγματικαί θεωρίαι και τα δόγματα τα φιλοσοφικά του φιλελευθερισμού δεν αξίζουν ούτε μία τρίχα από την κεφαλήν της Ελλάδος.

Δια να ιδήτε πού ήμεθα την παραμονήν της 4ης Αυγούστου 1936, αρκεί να ειπώ, ότι δια τους εργάτας τότε είχε αποφασίσει η Κυβέρνησις μου, η προαυγουστιανή, να ληφθούν μερικά μέτρα, τα οποία θα εβελτίωναν την ζωήν των. Το ελάχιστον όριον του ημερομισθίου, η υποχρεωτική διαιτησία, με την περαιτέρω σκέψιν των άλλων μεγάλων εργατικών μέτρων, τα οποία εσκοπεύαμεν να λάβωμεν κατόπιν.

Τι συνέβη τότε; Μου παρουσιάσθη δι΄ επιτροπής του το κομμουνιστικόν κόμμα, το οποίον υπέθεταν όλοι ότι ήτο υπέρ των εργατών, και μού είπαν οι διευθύνοντες αυτό, ότι, αν η Κυβέρνησις μου προβή εις την  ψήφισιν αυτών των ευεργετικών δια τους εργάτας μέτρων, αυτοί ηννόουν να φέρουν το ζήτημα εις τους δρόμους και να αιματοκυλίσουν ολόκληρον την Ελλάδα. Δηλαδή έπρεπε ο εργάτης να μένη διαρκώς έρμαιον της αθλιότητος του, δια να ημπορούν αυτοί να τον εκμεταλλεύωνται»

[ΔΙΚΑΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ]

«Δεν επέβαλα φορολογίας, εζήτησα μόνον να πληρώσουν όλοι εκείνοι που εχρωστούσαν όλα τα ποσά που εχρωστούσαν εις το δημόσιον. Και όχι δια τρόπου απηνούς, αλλά με την μεγαλυτέραν επιείκειαν. Αλλά έπρεπε όσοι είχαν καταφύγει εις κομματικούς παράγοντας, δια να αποφύγουν την πληρωμήν των φόρων των, έπρεπε να τους πληρώσουν τους φόρους των, διότι θα ήτο τελείως άδικον ο πτωχός, ο δυστυχισμένος άνθρωπος, να πληρώνη φόρους  και ο άλλος ο μεγάλος, που είχε τα μέσα και ο καταφερτζής να κατορθώνη να αποφεύγη την πληρωμήν των φόρων».

[Η ΜΟΙΡΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΑΛΛΑΞΕ ]

«Δια δε τους αγρότας τι εγένετο [από την 4ην Αυγούστου];Δια τους αγρότας δεν θα σας τα είπω εγώ. Θα σας τα είπη ένας αγρότης, ένας συνεταιριστής που συνήντησα εις τον δρόμον μου [εις τα Φιλιατρά]: ¨Δέξου λίγο χώμα από τη Μεσσηνιακή γη, που σας ανήκει δικαιωματικά, γιατί εμείς που την κατεχομεν, μέχρι της ημέρας που ήλθες δεν εγνωρίζαμεν την αξίαν της. Την κατείχαμεν και την μισούσαμεν. Δεν βλέπαμεν την ώραν να αφήσουμε το χωριό και να πάμε στην πόλι. Μας άνοιξες τα μάτια και δεν την εγκαταλείπομε για όλες τις χαρές της πολιτείας. Δεν φταίγαμε εμείς για αυτό! Τι θέλατε να κάνουμε σαν μας είχαν ξεχάσει ολότελα; Η γη δεν μας απέδιδε. Γεωπόνον δεν βλέπαμε. Οι τιμές των προϊόντων μας επήγαιναν κατά διαβόλου. Το χωριό δεν μας έδιδε τη χαρά. Είχαμε καταντήσει όλοι μοιρολάτρες και δεν βλέπαμε την ώρα να πάρουμε τα μάτια μας να φύγουμε… Οι συνεταιρισμένοι [αγρότες] μέχρι της ιδρύσεως της εθνικής συνομοσπονδίας δεν έκαμαν τίποτε άλλο παρά να ασχολούνται σε πιστωτικές εργασίες, εχρησίμευαν ως στίβοι πολιτικών αγώνων και φωλιές εξορμήσεως λύκων¨.  Εις αυτό το σημείον έφερε τον τόπον το κομματικόν καθεστώς».

[ ΣΟΦΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΙΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ]

«Ένα πράγμα δεν ημπορεί παρά να σας προτρέπω, να αποφεύγετε την μονοκαλλιέργειαν. Η μονοκαλλιέργεια της σταφίδος ημπορεί αν σας επλούτισεν εις μερικάς εποχάς, στάθηκεν όμως εις άλλας εποχάς πρόξενος πολλών και μεγάλων καταστροφών. Βέβαια, δεν δύνασθε να αφήσετε το προϊόν αυτό, θα ήτο σφάλμα να το αφήσετε, αλλά εγκαταλείψατε την μονοκαλλιέργειαν. Σας εκαλέσαμεν δια νόμου προς τον σκοπόν αυτόν. Σκεφθήτε καλά. Θα προσπαθήσω να παρατείνω ακόμη επί εν έτος, δια να σας δώσω περισσότερον καιρόν και να κοιτάξετε να εγκαταλείψετε την μονοκαλλιέργειαν».

[ΟΧΙ ΥΠΟΤΑΓΗ ΣΕ ΞΕΝΟΥΣ ΤΟΚΟΓΛΥΦΟΥΣ ]

«Εβαδίσαμεν άνευ δανείων εξωτερικών, εδανείσθημεν μόνον εσωτερικώς τας δραχμάς, αι οποίαι είναι κατατεθειμέναι από την λαϊκήν αποταμίευσιν αυτήν καλλιτέρας τοποθετήσεως των χρημάτων και εξασφαλίζοντες δι΄ αυτής της διαθέσεως των χρημάτων αυτής, την ευημερίαν του τόπου. Αυτόν τον δρόμον ηκολουθήσαμεν, ο οποίος ημπορεί να είναι βραδύτερος, αλλά είναι ασφαλέστερος». 

[ΝΑ ΓΙΑΤΙ ΕΓΙΝΕ Η 4Η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ]

«Άνευ της ησυχίας και της τάξεως και της γαλήνης, η οποία επήλθε με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ο αστικός κόσμος σήμερον δεν θα υφίστατο. Και αυτό επίσης σας παρακαλώ να μη το λησμονήσετε ποτέ, το λέγω δε κυρίως εις τους αστούς, διότι αυτοί ήσαν εκείνοι, οι οποίοι είχον δώσει τας χείρας εις τους κομμουνιστάς και εζητούσαν να κάμουν το λεγόμενον λαϊκόν μέτωπον δια του ευκολωτέρου τρόπου εις όλας τας φλέβας και τας αρτηρίας της Ελλάδος. Αστοί είναι εκείνοι που το εσκέφθησαν και το εζήτησαν αυτό, πασχοντες πάντοτε δια την υπερφροσύνην εκείνην, η οποία τυφλώνει πολλούς ανθρώπους και η οποία τους κάμνει να νομίζουν ότι ημπορεί να κινδυνεύση ολόκληρος ο άλλος κόσμος εκτός από τους ιδίους. Αυτό λοιπόν το λάθος έκαμεν ο αστικός κόσμος και εκινδύνευσε να καταστραφή και εσώθη την τελευταίαν στιγμήν »

[ΜΕ ΛΑΒΑΡΟΝ ΜΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΣΗΜΑΙΑΝ ]

«…Συγκεντρωμένοι και συσπειρωμένοι περί τον Βασιλέα, με λάβαρον μας την Ελληνικήν σημαίαν, φωτεινήν και απαστράπτουσαν, θα βαδίσωμεν έτσι μπροστά εις το μέλλον, ούτως ώστε να πραγματοποιήσωμεν εκείνο το οποίον ευρίσκεται μέσα εις την ψυχήν όλων ημών των Ελλήνων.

Με τέτοια αισθήματα, αγαπητοί Πύργιοι και αγαπητοί μου Ηλείοι, σας συναντώ εγώ σήμερον και με συναντάτε και σεις σήμερα και απέναντι των ζητωκραυγών σας των  τόσων ενθουσιωδών, σας ζητωκραυγάζω και εγώ: -Ζήτω ο Λαός του Πύργου και της Ηλείας: Ζήτω ο Ελληνικός Λαός! Ζήτω ο Βασιλεύς!»

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Τα ανωτέρω αποσπάσματα προέρχονται από το δίτομο βιβλίο των εκδόσεων Γκοβόστη «Ιωάννης Μεταξάς: Λόγοι και Σκέψεις 1936-1941», ενώ σύμφωνα με μαρτυρίες παλαιών πολιτών Πύργου και Αμαλιάδος, η ομιλία στον Πύργο έγινε στο κτίριο Γερμανού και Πατρών και στην Αμαλιάδας Ερμού και Καλαβρύτων.

Επιμέλεια παρουσίασης :  Γεώργιος Διον. Κουρκούτας