Πνεῦμα ταπεινοφροσύνης

Ἀπὸ ὅλες τίς προσευχές καὶ τούς ὕμνους τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς μία προσευχὴ μπορεῖ νὰ ὀνομασθῆ ἡ προσευχὴ τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Εἶναι ἡ προσευχὴ τοῦ Ἁγίου Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου:

«Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργίας, φιλαρχίας καὶ ἀργολογίας μὴ μοι δῷς.

Πνεῦμα δὲ σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καὶ ἀγάπης χάρισαί μοι τῷ σῷ δούλῳ.

Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμά πταίσματα, καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου· ὅτι εὐλογητὸς εἶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμὴν».

Παραστατικὴ ἡ ἀξία τῆς ταπεινοφροσύνης, ὅπως µᾶς τὴν παρουσιάζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστοµος: «Θεμέλιο τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς εἶναι ἡ ταπείνωση. Ὅσα κι ἂν κτίσεις καὶ ἐλεημοσύνη καὶ προσευχὲς καὶ νηστεία καὶ ὁποιαδήποτε ἄλλη ἀρετή, ἂν δὲν βάλεις πρῶτα ὡς θεμέλιο αὐτή, ματαιοπονεῖς καὶ ὅλα ὅσα κτίζεις θὰ γκρεμιστοῦν εὔκολα, ὅπως ἔπεσε τὸ σπίτι ἐκεῖνο ποὺ εἶχε οἰκοδομηθεῖ στὴν ἄμμο. Δὲν ὑπάρχει κανένα, μὰ κανένα, ἀπὸ τὰ κατορθώματά μας, ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ταπεινοφροσύνη, γιὰ νὰ μπορέσει νὰ σταθεῖ. Ποιὰ θέλεις νὰ ἀναφέρουμε; Τὴ σωφροσύνη, τὴν παρθενία, τὴν περιφρόνηση τῶν χρημάτων, τὸ καθετί, ὅλα ἀποδεικνύονται ἀκάθαρτα καὶ θεομίσητα καὶ ἀηδῆ χωρὶς τὴν ταπείνωση. Γι᾽ αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητο νὰ τὴν ἔχουμε πάντοτε μαζί μας καὶ στὰ λόγια μας καὶ στὰ ἔργα μας καὶ στὶς σκέψεις μας καὶ πάνω σ᾽ αὐτὴ ὅλη τὴ ζωή μας νὰ χτίζουμε».

Ἑποµένως, ἔστω κι ἂν ἀνεβοῦµε στὴν κορυφὴ τῆς ἀρετῆς, νὰ θεωροῦµε τὸν ἑαυτό µας τελευταῖο. Γιατὶ γνωρίζουµε, ὅτι καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν οὐρανὸ ἡ ὑπερηφάνεια µπορεῖ νὰ γκρεµίσει ἐκεῖνον ποὺ δὲν προσέχει, ὅπως ἀντίθετα ἡ ταπεινοφροσύνη µπορεῖ νὰ ἀνεβάσει καὶ ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἄβυσσο τῶν ἁµαρτηµάτων στὴν κορυφή, αὐτὸν ποὺ εἶναι µετριόφρων.

Μόνον μὲ τὴ ταπεινοφροσύνη ἀδελφοί μου μπορεῖ κανεὶς νὰ δῆ καὶ νὰ δεχθῆ τὰ πράγματα ὅπως εἶναι καὶ ἔτσι νὰ ἰδῆ τὸν Θεόν, τὸ μεγαλεῖον Του, τὴν καλωσύνην Του καὶ τὴν ἀγάπην Του στὸ κάθε τί. Γιατί ὅπως ξέρουμε, ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Οἱ ἅγιοι Πατέρες ἔλεγαν ὅτι ταπεινοφροσύνη εἶναι νὰ θεωρῆ ὁ ἄνθρωπος τὸν ἑαυτὸ του κατώτερο ἀπ’ ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὰ κτήνη, καὶ νὰ ἀποδίδη στὸ Θεὸ ὅλες τὶς καλές του πράξεις.

Καλή Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή 

μέ εἰρήνη καί δύναμη μέχρι τό Ἁγιο Πάσχα!

Ἀναστάσιος Κ. Κωστόπουλος

 
Μεγάλη Τεσσαρακοστή 2025