Μπορεί ο ακτιβισμός να συμβαδίσει με τη βία; - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Στον δημόσιο διάλογο των τελευταίων ετών, η έννοια του ακτιβισμού έχει συνδεθεί με έντονα κινήματα τα οποία επιδιώκουν να προασπίσουν τα δικαιώματα κοινωνικών ομάδων που αισθάνονται περιθωριοποιημένες. Το μαύρο κίνημα που αναδείχθηκε στην Αμερική, η διεκδίκηση ισότητας από την κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ, αλλά και συντηρητικές ή πατριωτικές φωνές που νιώθουν ότι απωθούνται από τον πολιτικό λόγο, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ωστόσο, τα θλιβερά περιστατικά βίας, όπως η δολοφονία μίας νέας γυναίκας σε συρμό τρένου ή η δολοφονική επίθεση εναντίον ενός συντηρητικού ακτιβιστή μέσα σε πανεπιστήμιο, γεννούν ένα δύσκολο και κρίσιμο ερώτημα: μπορεί ο ακτιβισμός να συμβαδίσει με τη βία;

Η Εκκλησία, ως φορέας πνευματικής καθοδήγησης, καλείται να απαντήσει με ευαισθησία, εστιάζοντας στη θεολογική αρχή ότι κάθε άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού και επομένως αξίζει σεβασμό και προστασία. Η βία δεν συνάδει με την αγάπη, ούτε με την αναζήτηση δικαιοσύνης. Στον βαθμό που η κοινωνία αποδέχεται τη βία στο όνομα οποιουδήποτε κινήματος, προδίδει το ίδιο το περιεχόμενο του ακτιβισμού.

Η βία, σε οποιαδήποτε μορφή της, αφαιρεί την ιερότητα της ζωής. Το θύμα μπορεί να είναι γυναίκα, μετανάστης, ακτιβιστής ή συντηρητικός ομιλητής· σε κάθε περίπτωση η απώλεια της ζωής διακόπτει την κοινωνία ενός προσώπου με τον κόσμο και στερεί την ανθρωπότητα από μία ουσιαστική παρουσία. Η Εκκλησία οφείλει να καταδικάσει ανοιχτά τέτοιες πράξεις και να σταθεί πλάι στους οικείους των θυμάτων απαλύνοντας τη θλίψη τους.

Η έννοια του ακτιβισμού έχει να κάνει με τον αγώνα για δικαιοσύνη και κοινωνική αλλαγή. Ο αυθεντικός ακτιβιστής δεν καταφεύγει ποτέ σε βία, διότι γνωρίζει πως η βία ακυρώνει το μήνυμα και οδηγεί σε περαιτέρω αδικία. Το μαύρο κίνημα που ζητά ίση μεταχείριση, όπως και η ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα που διεκδικεί σεβασμό, έχουν ηθικό θεμέλιο μόνο όταν λειτουργούν μέσα από διάλογο και ειρηνική διαμαρτυρία. Όταν ένα κίνημα συνδεθεί με ακραίες ενέργειες, τότε κινδυνεύει να χάσει τον προορισμό του και να στιγματιστεί αρνητικά.

Συχνά τα ΜΜΕ ή ο δημόσιος λόγος χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους με «ταμπέλες»: η κοπέλα παρουσιάζεται ως «Ουκρανή», ο άνδρας ως «ακροδεξιός». Αυτές οι περιγραφές συνήθως δεν υπηρετούν την αλήθεια της ανθρώπινης ζωής αλλά καλλιεργούν τη διχόνοια. Η Εκκλησία, μέσα από την παράδοσή της, μας διδάσκει πως η ταυτότητα του ανθρώπου δεν εξαντλείται στο εθνικό υπόβαθρο ή στην πολιτική του τοποθέτηση. Κάθε πρόσωπο είναι πολύτιμο στα μάτια του Θεού.

Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι πολλές πράξεις βίας πραγματοποιούνται από άτομα με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Η κοινωνία που δεν επενδύει αρκετά στη φροντίδα, την πρόληψη και τις δομές ψυχικής υγείας, επιβαρύνει έμμεσα την τραγική αυτή κατάσταση. Απαιτείται συλλογική εγρήγορση ώστε να μη μετατρέπονται ο δημόσιος διάλογος και οι κοινωνικές εντάσεις σε αφορμές για ακραίες επιθέσεις.

Η Εκκλησία δεν είναι θεσμός πολιτικής διαμάχης, αλλά θεσμός ειρήνης. Η διάκρισή της ανάμεσα στην αγάπη προς τον άνθρωπο και την κριτική προς τις πράξεις, της δίνει τη δυνατότητα να προτρέπει σε διάλογο, σεβασμό και αποδοχή του άλλου. Καλείται να καλλιεργεί την ειρήνη χωρίς να ταυτίζεται με πολιτικά στρατόπεδα, να υπενθυμίζει πως η βία ποτέ δεν είναι λύση, και να ενθαρρύνει τη θεραπεία των πληγών της κοινωνίας με τρόπο πνευματικό αλλά και πρακτικό.

Συνοψίζοντας, ο αυθεντικός ακτιβισμός δεν μπορεί να συμβαδίσει με τη βία. Οποιοσδήποτε αγώνας δικαιωμάτων πρέπει να θεμελιώνεται στην αγάπη, τη δικαιοσύνη και τον διάλογο. Η βία οδηγεί σε περαιτέρω διάσπαση και στιγματίζει ολόκληρες κοινότητες. Η Εκκλησία έχει τη δύναμη να φωτίσει με το παράδειγμα του Χριστού, που καλεί σε αγάπη ακόμη και προς τον εχθρό, μία κοινωνία συχνά διχασμένη. Κάθε άνθρωπος έχει αναφαίρετο δικαίωμα στη ζωή και στην έκφραση της γνώμης του.

Στις μέρες μας είναι περισσότερο από ποτέ ανάγκη να γυρίσουμε τον δημόσιο λόγο από τον φανατισμό στην κατανόηση, από την κατηγορία στον διάλογο και από τη βία στον σεβασμό. Μόνον έτσι τα κοινωνικά κινήματα μπορούν να γίνουν δύναμη ανανέωσης και ελπίδας και όχι αιτία περαιτέρω αίματος.

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος