Η επανάσταση της μεταστροφής: Η συνάντηση του Ζακχαίου με τη σωτηρία - π. Χριστοφόρου Χρόνη

Η επανάσταση της μεταστροφής: 

Η συνάντηση του Ζακχαίου με τη σωτηρία

Πρωτοπρεσβυτέρου Χριστοφόρου Χρόνη

Εφημερίου Ι. Ν. Αγίου Χριστοφόρου Αγρινίου 

(Δρ. Θεολογίας-Μ.Α. Φιλοσοφίας)

Επίκουρου Καθηγητή Θεολογικής Σχολής-

Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ

       Η διήγηση για τον Ζακχαίο δεν αποτελεί απλώς ένα ηθικό δίδαγμα για τη μεταμέλεια ενός αμαρτωλού, αλλά μια αποκαλυπτική σπουδή πάνω στη φύση της χριστιανικής μεταστροφής. Το κεντρικό γεγονός που αναδεικνύεται από την περικοπή είναι ότι ο μόνος τρόπος για να γνωρίσει κανείς πραγματικά τον Ιησού Χριστό είναι να επιτρέψει στην ύπαρξή του να μεταστραφεί. Για τον Ζακχαίο, η συνάντηση αυτή δεν υπήρξε μια απλή συλλογή νέων πληροφοριών ούτε μια πρόσκαιρη συναισθηματική έμπνευση· υπήρξε μια ολοκληρωτική επανάσταση που συγκλόνισε τα θεμέλια της ζωής του.

        Η καινούργια κτίση έναντι της ηθικής βελτίωσης

        Συχνά παρερμηνεύουμε τον σκοπό της έλευσης του Χριστού, θεωρώντας ότι ήρθε για να μας καταστήσει «καλύτερους» ανθρώπους με την ηθική έννοια του όρου. Ωστόσο, ο Ιησούς Χριστός δεν ήρθε για να μας κάνει απλώς «ωραίους», «ηθικούς» ή «αξιοπρεπείς» ανθρώπους του παλαιού είδους. Ήρθε για να μας κάνει καινούργιους. Υπάρχει μια χαοτική διαφορά ανάμεσα στη βελτίωση του χαρακτήρα και στην οντολογική ανακαίνιση της ύπαρξης.

        Ο Θεός έγινε άνθρωπος όχι για να επιδιορθώσει την παλαιά ανθρώπινη φύση, αλλά για να δημιουργήσει ένα νέο είδος ανθρώπου. Όταν ο Χριστός κοιτάζει τον Ζακχαίο και διακηρύσσει ότι «σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο»,^[1] δεν επιβραβεύει μια προσπάθεια αυτοβελτίωσης, αλλά επισφραγίζει μία μεταμόρφωση, μία μεταστροφή. Η σωτηρία δεν είναι το αποτέλεσμα μιας ηθικής ανέλιξης, αλλά το γεγονός της εισόδου του Χριστού στην ανθρώπινη καθημερινότητα.

        Η παγίδα της χρηστικής πίστης

        Στην πνευματική ζωή, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο των ανθρώπων που προσεγγίζουν τον Χριστιανισμό υπό το κράτος ενός προσωπικού πειρασμού. Σε τέτοιες απελπιστικές συνθήκες, ο άνθρωπος τείνει να αρπάζεται από οτιδήποτε μοιάζει με σανίδα σωτηρίας. Όμως, η πίστη που γεννιέται αποκλειστικά μέσα στον πειρασμό κρύβει έναν κίνδυνο: τον εγωκεντρισμό. Όταν κάποιος βρίσκεται σε απόγνωση, συχνά κοιτάζει μόνο τον εαυτό του και τις ανάγκες του. Δεν αναζητά τον «Άλλον» (τον Θεό ή τον πλησίον) για αυτό που είναι, αλλά για αυτό που μπορεί να του προσφέρει.

        Αυτή η απορρόφηση στον εαυτό εξηγεί γιατί τα πλήθη που κυνηγούσαν τον Ιησού για ένα θαύμα, για να θεραπεύσει έναν νέο με επιληψία ή να χορτάσει την πείνα τους, ήταν τα ίδια πλήθη που αργότερα φώναζαν «Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν».^[2] Οι άνθρωποι αυτοί δεν κατάλαβαν ποτέ ποιος είναι ο Χριστός. Έλκονταν από την ωφέλεια, όχι από το Πρόσωπο. Μια μεταστροφή, που βασίζεται μόνο στη χρησιμότητα του Θεού ως θεραπευτή των δυσκολιών μας, είναι εύθραυστη και συχνά οδηγεί στην απομάκρυνση, μόλις ο πειρασμός κοπάσει. Η πραγματική μεταστροφή του Ζακχαίου ξεκινά εκεί που τελειώνει ο ναρκισσισμός της ανάγκης και αρχίζει η αυθεντική επιθυμία για κοινωνία με τον Κύριο.

        Η σωτηρία ως παρουσία

       Το μήνυμα του Ευαγγελιστή Λουκά είναι ριζοσπαστικό: κανείς δεν είναι, ούτε θα είναι ποτέ, «αρκετά καλός» για να κερδίσει τη σωτηρία. Η ουσία της χριστιανικής σωτηρίας δεν βρίσκεται στην προσωπική επάρκεια, αλλά στην παραδοχή ότι «Εκείνος είναι αρκετά καλός και εγώ είμαι μέσα σε Αυτόν». Αυτό είναι το κλειδί για την κατανόηση της χριστιανικής ιδιότητας. Δεν πρόκειται για μια κατορθωμένη αγιότητα, αλλά για μια μετοχή στην αγιότητα του Χριστού.

        Ο Ιησούς λέει στον Ζακχαίο: «Έρχομαι στο σπίτι σου» και αμέσως μετά «Η σωτηρία ήρθε στο σπίτι σου». Η ταύτιση αυτή είναι απόλυτη. Η σωτηρία δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, μια νομική δικαίωση ή μια υπόσχεση για το μέλλον· η σωτηρία είναι η παρουσία του Ιησού. Ο Χριστός δεν υποδεικνύει απλώς τον δρόμο της σωτηρίας, αλλά είναι ο Ίδιος η Σωτηρία. Το κάλεσμα προς τον άνθρωπο είναι να σταματήσει την εναγώνια προσπάθεια να σώσει τον εαυτό του με τις δικές του δυνάμεις και να «ξεκουραστεί» μέσα στην αγκαλιά του Θεού.

        Το πιο ανατρεπτικό στοιχείο του Ευαγγελίου, που αποτυπώνεται ανάγλυφα στην περίπτωση του Ζακχαίου, είναι η σειρά με την οποία ενεργεί ο Θεός. Ο κόσμος και η θρησκευτική τυπολατρία απαιτούν από τον άνθρωπο να «καθαρίσει» πρώτα τη ζωή του για να γίνει αποδεκτός. Ο Ιησούς, όμως, αναστρέφει πλήρως αυτή τη λογική.

        Δεν λέει στον Ζακχαίο: «Αν διορθώσεις την ηθική σου και επιστρέψεις τα κλεμμένα, τότε θα γίνω φίλος σου». Αντιθέτως, του προσφέρει τη φιλία και την αγάπη Του ενώ εκείνος είναι ακόμα διεφθαρμένος και απορριπτέος από την κοινωνία. Η αποδοχή προηγείται της μετάνοιας. Η αγάπη του Χριστού είναι το αίτιο και η κάθαρση της ζωής του Ζακχαίου είναι το αποτέλεσμα. Ο Ζακχαίος δεν αλλάζει για να τον αγαπήσει ο Θεός, αλλά αλλάζει επειδή συνειδητοποίησε ότι ο Θεός τον αγαπά ήδη. Ο Ζακχαίος δεν δίνει την περιουσία του στους ανθρώπους που αδίκησε για να τον αγαπήσει ο Θεός. Δίνει την περιουσία του επειδή τον αγάπησε ο Θεός. Αυτό είναι το Ευαγγέλιο: η πρόσκληση σε μια σχέση που μεταμορφώνει τον άνθρωπο, όχι μέσω του νόμου και του εξαναγκασμού, αλλά μέσω της χάριτος και της ελευθερίας. Όπου Εκείνος εισέρχεται, εκεί αρχίζει η μεταμόρφωση. Αυτό είναι το ευαγγέλιο. Και αυτό είναι το ερώτημα που μένει ανοικτό για τον καθένα μας: όχι αν συγκινηθήκαμε, όχι αν εμπνευστήκαμε, αλλά αν μεταστραφήκαμε.

---

[1] Λκ. 19,9.
[2] Ιωαν. 19,15.