Ούτοι οι Άγιοι τεσσαράκοντα Μάρτυρες εκατάγοντο μεν, από διαφόρους πατρίδας. Όλοι δε ήτον στρατιώται, υποκάτω εις ένα αρχιστράτηγον, κατά τους χρόνους Λικινίου βασιλέως εν έτει τκ’ [320]. Πιασθέντες δε δια την εις Χριστόν πίστιν και εξετασθέντες, πρώτον μεν φορούν αλυσίδας και δεσμά και παραδίδονται εις την φυλακήν, έπειτα δε κτυπώνται με πέτρας εις τα πρόσωπα και εις τα στόματα. Αι δε πέτραι ριπτόμεναι, δεν εκτύπουν τους Μάρτυρας, αλλά γυρίζουσαι οπίσω, εκτύπουν εκείνους, οπού τας έρριπτον. Έπειτα εις ένα καιρόν, οπού έγινε ψύχρα και πάγος πολύς, και μάλιστα εις την χώραν της Σεβαστείας, ήτις έχει ξεχωριστήν ψύχραν από λόγου της, εις ένα λέγω τοιούτον ψυχρότατον καιρόν, εκαταδικάσθησαν οι μακάριοι ούτοι Μάρτυρες, να βαλθούν γυμνοί μέσα εις την λίμνην της πόλεως. Επειδή δε ένας από τους τεσσαράκοντα μικροψυχήσας, επήγεν εις το λουτρόν, το οποίον ήτον εκεί κοντά αναμμένον, και παρευθύς οπού του εκτύπησεν η θέρμη του λουτρού διελύθη, δια τούτο ο φύλαξ, οπού εφύλαττεν έξω, βλέπωντας τούτο, εμβήκε μόνος του εις την λίμνην, και αντί εκείνου του λειποτάκτου, κατέστησε τον εαυτόν του μετά των Αγίων Μαρτύρων.
Παρεκινήθη δε εις τούτο εξ αιτίας τοιαύτης. Προ του να υπάγη εις το λουτρόν ο ολιγόψυχος εκείνος, είδεν ο φύλαξ ένα ουράνιον φως, οπού επερικύκλονε τους Αγίους Μάρτυρας. Ομοίως είδε και στεφάνους λαμπρούς οπού ήτον επάνω εις τας κεφαλάς του καθ’ ενός. Ένας δε μόνον από αυτούς, έμεινεν αστεφάνωτος.Όταν δε εξημέρωσεν, επειδή οι Άγιοι, ήτον μεν
λειποθυμισμένοι, ακόμη δε ήτον ζωντανοί, δια τούτο ετζακίσθησαν εις τα σκέλη,
και ούτω παρέδωκαν τας ψυχάς των εις χείρας Θεού, και έλαβον τους αμαράντους
στεφάνους του μαρτυρίου. Πολλά δε επιθυμητός ήτον εις τους τότε Χριστιανούς ο
υπέρ Χριστού θάνατος, και δήλον εκ τούτου. Ένας γαρ Μάρτυς από τους
τεσσαράκοντα, νέος κατά την ηλικίαν, Μελίτων κατά το όνομα, δεν είχεν αποθάνη.
Όθεν ο τύραννος επρόσταξε να μη τζακίσουν τα σκέλη του, αλλά να τον αφήσουν
απείρακτον, νομίζωντας, ότι με το να ήτον νέος και δυνατός εις το σώμα, έχει να
ζήση, ίσως δε και να μεταστραφή από την πίστιν του Χριστού. Όθεν βλέπουσα αυτόν
η μήτηρ του ακόμη ζωντανόν, και φοβουμένη, μήπως δια το νεαρόν και φιλόζωον
δειλιάση, και ευρεθή ανάξιος της τιμής και τάξεως των συστρατιωτών του, δια
τούτο έστεκε κοντά εις τον υιόν της και εκτείνουσα τας χείρας της εις αυτόν, με
σχήμα, και με βλέμμα, και με κάθε λογής τρόπον εσπούδαζε να εμβάση θάρρος και
ανδρίαν εις την καρδίαν του. Τέκνον εμοί γλυκύτατον, λέγουσα, τέκνον ήδη του
Ουρανίου Πατρός. Ολίγον ακόμη υπόμεινον, δια να γένης τέλειος Μάρτυς Χριστού,
μη φοβηθής τας βασάνους, ιδού αοράτως παραστέκεται ο Χριστός βοηθός. Ακόμη
ολίγον τέκνον μου, και πλέον δεν θέλεις λάβης κανένα λυπηρόν, ούτε κανένα επίπονον.
Όλα τα βάσανα επέρασαν, όλα τα δεινά ενίκησας με την ανδρίαν σου. Χαρά θέλει σε
δεχθή μετά ταύτα, ηδονή, άνεσις, ευφροσύνη, άλλα αγαθά, τα οποία θέλεις
απολαύσεις, συμβασιλεύωντας με τον Χριστόν, και πρεσβευτής γενόμενος εις αυτόν
δια εμέ την μητέρα σου.
Επειδή δε είδεν η φιλόθεος μήτηρ, ότι οι
στρατιώται έβαλαν τα λείψανα των Αγίων επάνω εις τας αμάξας, τον δε υιόν της
αφήκαν, με ελπίδα ίσως και ζήση, τούτου χάριν η καλή και ανδρεία μήτηρ,
νομίσασα την ζωήν ταύτην του υιού της, ότι είναι περισσότερον θάνατος, παρά
ζωή, εκαταφρόνησε μεν την ασθένειαν της γυναικός, αλησμόνησε δε και τα σπλάγχνα
τα μητρικά, και σηκώσασα τον υιόν της επάνω εις τους ώμους της, ηκολούθει οπίσω
εις τας αμάξας μεγαλοψύχως. Επληροφορείτο γαρ η μακαρία, ότι τότε θέλει ιδή
ζωντανόν τον υιόν της, όταν τον ιδή δια τον Χριστόν αποθαμμένον. Όταν δε είδε,
πως παρέδωκε την ψυχήν του, φερόμενος επάνω εις τους ώμους της, τότε
ελευθερωθείσα από κάθε φροντίδα, εχόρευε και εσκίρτα δια το τοιούτον χαροποιόν
τέλος του υιού της. Όθεν φέρουσα το λείψανόν του έως εις τον τόπον, οπού ήτον
τα άλλα λείψανα των Αγίων, εκεί απέθεσε το φίλτατον τέκνον της, και με τους
άλλους συστρατιώτας τούτο εσυναρίθμησεν, ίνα μηδέ το σώμα του χωρισθή από τα
σώματα των Αγίων, με τας ψυχάς των οποίων εσπούδαζε να συναριθμήση και την
ψυχήν του υιού της.
Ανάψαντες δε οι στρατιώται μεγάλην πυρκαϊάν,
κατέκαυσαν τα σώματα των Αγίων. Έπειτα ει τι έμειναν, τα έρριψαν εις τον
ποταμόν, φθονούντες να μη λάβουν αυτά οι Χριστιανοί. Αλλ’ όμως κατά θείαν
οικονομίαν, εσυνάχθησαν τα άγια λείψανα εις ένα κρημνόν του ποταμού, τα οποία
πέρνοντές τινες Χριστιανοί, εχάρισαν αυτά εις τους Ορθοδόξους πλούτον ασύλητον.
Τελείται δε των τεσσαράκοντα τούτων η Σύναξις και εορτή, εις τον αγιώτατον και
μαρτυρικώτατον αυτών Ναόν, τον ευρισκόμενον κοντά εις το Χάλκινον τετράπυλον.
Όρα και τον Μέγαν Βασίλειον εν τω εις τους
τεσσαράκοντα τούτους Μάρτυρας εγκωμίω λέγοντα, ότι προ του να εύγη ο ολιγόψυχος
εκείνος από την λίμνην, είδεν ο φύλαξ τα ανωτέρω. Ούτω γάρ φησιν· «Ως δε, οι
μεν, ηγωνίζοντο, ο δε, επετήρει το εκβησόμενον, είδε θέαμα ξένον, δυνάμεις
τινάς εξ Ουρανού κατιούσας, και οίον παρά βασιλέως δωρεάς μεγάλας διανεμούσας
τοις στρατιώταις. Αι, τοις μεν άλλοις πάσι, διήρουν τα δώρα. Ένα δε μόνον,
αφήκαν αγέραστον, ανάξιον κρίνασαι των Ουρανίων τιμών. Ος ευθύς προς τους
πόνους απαγορεύσας, προς τους εναντίους απηυτομόλησε». Σημείωσαι, ότι εκ του
εγκωμίου τούτου του προς τους τεσσαράκοντα του Μεγάλου Βασιλείου, αυτολεξεί
είναι ερανισμένα και τα τρία σχεδόν τροπάρια του εσπερινού των Αγίων: ήγουν το
«Φέροντες τα παρόντα γενναίως» και τα λοιπά. Και τούτο δε σημείωσαι, ότι εν τω
δοξαστικώ των αποστίχων, τω περιέχοντι τα ονόματα των Αγίων τεσσαράκοντα,
αριθμούνται ονόματα τριάντα εννέα, και ουχί τεσσαράκοντα. Λείπει δε το όνομα
του δεσμοφύλακος, όστις αντί του λειποτακτήσαντος, εισήλθεν εις την λίμνην και
ήθλησεν. Ωνομάζετο δε, Αγλάϊος, ως εν τω κατά πλάτος Βίω των Αγίων αναφέρεται.
Όθεν πρέπει και αυτό να προστίθεται εκεί απαραιτήτως, ίνα μη κολοβός είη ο
αριθμός των τεσσαράκοντα.
Άγιος Νικόδημος
Αγιορείτης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου