Ἡ πρωτοκαθεδρία - Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου

Ἡ πρωτοκαθεδρία

Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου

«Δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς ἐκ δεξιῶν σου και εἷς ἐξ εὐωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου» (Μάρκ. 10,37)

Ἄκουσαν οἱ μαθηταὶ τὸν Κύριο νὰ ὑπόσχεται ὅτι, ἐὰν μείνουν πιστοί, θὰ καθίσουν σὲ δώ­δεκα θρόνους κρίνοντας τὶς δώδεκα φυλὲς τοῦ Ἰσραήλ (βλ. Ματθ. 19,28). Ἀλλὰ δὲν εἶχαν ἀκόμη φωτιστῆ ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, ὥστε νὰ καταλάβουν σωστὰ τὸ νόημα τῶν λό­γων του. Ἡ φαντασία τους φούντωσε. Πίστεψαν ὅτι πλησιάζει ὁ καιρὸς τῆς ἐθνικῆς πα­λιγγενεσίας, ὅτι θὰ φύγουν οἱ ῾Ρωμαῖοι, ἡ Ἰερουσαλὴμ νὰ καθαριστῇ ἀ­πὸ τὰ εἰδωλολατρικὰ μιάσματα καὶ θὰ ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ νέος βασιλιᾶς, βασιλιᾶς δικός τους. Καὶ ποιός ἄλλος θά ᾽νε αὐτὸς ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Διδάσκαλό τους, ποὺ κά­νει τόσα θαύματα!
Ὁ Κύριος ὅμως κατ᾽ ἐπανάληψιν προεῖπε, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου θὰ ὑποστῇ τὰ πάνδεινα καὶ τέλος θὰ σταυρωθῇ. Πῶς δὲν κατά­λαβαν ὅτι ἡ βασιλεία του δὲν θά ᾽νε ἔτσι ὅ­πως τὴ φαντάζον­ται τώρα; Βαυκαλίζονταν μὲ τὴν πίστι ὅτι νά, πάλι κάποιο θαῦμα θὰ κάνῃ καὶ στὸ τέλος θ᾽ ἀ­ποφύ­γῃ αὐτὰ τὰ δυσάρεστα.

Ὅλων τῶν μαθητῶν ἡ φαντασία εἶχε ἐξαφθῆ· ἡ κενοδοξία εἶνε βλέπετε κοινὸ ἀνθρώπινο πάθος. Μὰ πιὸ πολὺ οἱ δύο γυιοὶ τοῦ Ζεβεδαίου, ὁ Ἰωάννης καὶ ὁ Ἰάκωβος, εἶχαν ἠλεκτρισθῆ ἀ­­­πὸ τὸ ὅραμα τῆς δόξης τοῦ Ἰησοῦ· ὁ νοῦς τους πῆ­γε σ᾽ ἐκείνους ποὺ θὰ περιστοι­χίσουν τὸν αὐρι­ανὸ βασιλέα. Ἐπιθύμησαν λοιπὸν νὰ ἐξασφαλίσουν ἀπὸ τώρα τὶς πρῶτες θέσεις.

Ἀπὸ σεβασμὸ στὸν Διδάσκαλο δὲν τολμοῦν νὰ ὑποβάλουν τὸ αἴτημά τους. Γι᾽ αὐτὸ μαζὶ μὲ τὴ μητέρα τους, τὴ Σαλώμη, ποὺ συμμεριζόταν ἢ καὶ ὑπέθαλπε τὴν ἐπιθυμία τους, πλησιάζουν τὸν Ἰησοῦ. Ἐκεῖνος τὴν ἐρωτᾷ· –Τί θέλεις; –Κύριε, λέει ἡ Σαλώμη, τώρα ποὺ πλησι­άζει ἡ ὥρα τοῦ θριάμβου σου, σὲ παρακαλῶ νὰ δώσῃς στὰ παιδιά μου τὰ πρῶτα ἀξι­ώματα· πὲς νὰ καθήσουν ὁ ἕνας στὰ δεξιὰ κι ὁ ἄλλος στ᾽ ἀριστερά σου. –Δὲν ξέρετε τί ζη­τᾶ­τε, ἀ­παντᾷ ὁ Χριστός. Μπορεῖτε νὰ πιῆτε τὸ ποτήρι ποὺ θὰ πιῶ καὶ νὰ βαπτισθῆτε τὸ βάπτισμα ποὺ θὰ βαπτισθῶ; (ποτήρι ὠνόμασε τὴν πικρία τῶν θλίψεων ποὺ σὲ λίγο θὰ δοκιμάσῃ καὶ βάπτισμα τὴ θυσία, τὸ αἷμα στὸ ὁ­ποῖο θὰ λουσθῇ). Οἱ δύο μαθηταί, χωρὶς νὰ καταλάβουν τὰ λόγια αὐτὰ καὶ πάνω στὸν πόθο τους νὰ πε­τύχουν αὐτὸ ποὺ ζητοῦν, ἀπαν­τοῦν ἀ­φε­λῶς· –Μποροῦμε. –Τὸ μὲν ποτήρι ποὺ πίνω θὰ τὸ πιῆτε καὶ τὸ βάπτισμά μου θὰ τὸ περάσετε, ἀλ­λὰ τὸ νὰ καθήσετε δίπλα μου δὲν ἐξαρτᾶ­ται ἀπὸ ἐμένα· αὐτὸ ἀνήκει σ᾽ ἐ­κείνους γιὰ τοὺς ὁποίους τό ᾽χει ἑτοιμάσει ὁ Πατέρας μου.
Οἱ ἄλλοι δέκα μαθηταὶ ἀκούγοντας αὐτὸ τὸν δι­άλογο ἀγανακτοῦν. Ἡ κενοδοξία τοὺς κεντᾷ, ἡ ἀγάπη τους κλονίζεται, τὰ κατώτερα αἰσθήματα τῆς ζηλοτυπίας καὶ τοῦ φθόνου ἀ­νάβουν. Ὁ Κύριος, βλέποντας ὅτι ἡ φιλοδοξία ἔχει προσ­βάλει καὶ τοὺς δώδεκα, τοὺς καλεῖ ὅλους, γιὰ νὰ τοὺς δώσῃ τὸ φάρμακο ποὺ χρειάζονται. Ξέρετε, τοὺς λέει, στὰ κοσμικὰ βασίλεια πῶς οἱ ἄρχον­­τες ἀνεβαίνουν στοὺς θρόνους καὶ κρατοῦν τὴν ἐξουσία· μὲ τὴ βία, τὴν κατάπνιξι τῆς ἐλευθερί­ας καὶ θεωρώντας τοὺς ἀνθρώπους σὰν κοπάδι ζῴων. Στὸ δικό μου ὅμως βασίλειο, ποὺ ἱδρύεται σὲ λίγο μὲ τὴ σταυρικὴ θυσία μου, δὲν ἰσχύουν αὐτά. Ἐ­κεῖ τυραννία, ἐδῶ ἐλευθερία· ἐκεῖ ἐγωισμός, ἐδῶ ἀγάπη· ἐκεῖ ἰδιοτέλεια, ἐδῶ αὐταπάρ­νησις· ἐκεῖ ὁ θάνατός σου ζωή μου, ἐδῶ θυσία καὶ προσφορὰ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου. Ἐδῶ ὅποιος θέλει νά ᾽νε πρῶτος θὰ γίνῃ δοῦλος σας, ὅ­ποιος θέ­λει νὰ γίνῃ μεγάλος θά ᾽νε ὑπηρέτης σας. Γι᾽ αὐτὸ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἦρθε ὄχι γιὰ νὰ τὸν ὑπηρετήσουν ἀλλὰ γιὰ νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ νὰ δώ­σῃ τὴ ζωή του νὰ λυτρω­θοῦν ὅλοι.
Τί θέλει ὁ Χριστός, καὶ τί σκέπτονταν οἱ μαθηταί! Ἄβυσσος τοὺς χωρίζει. Θὰ ἔρθῃ ὅ­μως ἡ ὥρα ποὺ θὰ φωτιστοῦν ἀπὸ τὸ πανάγιο Πνεῦμα καὶ τότε θ᾽ ἀποκτήσουν «νοῦν Χριστοῦ» (Α΄ Κορ. 2,16). Ὅταν ἀργότερα, ἐκεῖ ποὺ θὰ κηρύττουν, θὰ θυμοῦνται τὸ ἐπεισόδιο αὐτό, θὰ ντρέπωνται ποὺ ζητοῦσαν θρόνους.
Ναί, δίνει θρόνους ὁ Χριστός, ἀλλὰ τί θρόνους! Ὁ ἴδιος ἐδῶ στὴ γῆ τὴ Μεγάλη Παρασκευὴ κάθισε σὲ θρόνο ὑψηλὸ καὶ ὁρατὸ ἀπὸ ὅ­λους· ὁ θρόνος του ἦταν ὁ σταυρός, καὶ τότε δεξιὰ καὶ ἀριστε­ρά του εἶχε τοὺς δύο λῃ­στάς. Στὸν οὐρα­νὸ ὅμως κάθεται στὸ θρόνο τῆς Θεότητος, τὸν ἀ­πρόσιτο καὶ ἄβατο. Ἐκεῖ δεξιὰ καὶ ἀριστερά του θὰ μποροῦν νὰ σταθοῦν μόνο ἅγιοι, ποὺ γιὰ τοὺς κόπους καὶ τὰ μαρτύριά των θὰ λάμπουν ὡς ἀστέ­ρες πρώτου μεγέθους. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει εὐ­νοιο­κρατία καὶ προσωποληψία· ἐπικρατεῖ ἀπόλυτη δικαιοσύνη, οἱ διακεκριμένες θέσεις ἀνήκουν στοὺς ἐκλεκτούς· ἐκεῖ ὁ θρόνος, κατὰ τοὺς ἁγίου πατέρας, εἶνε ἔ­παθλο τῶν κόπων, ὄχι δῶ­ρο (ἁ­πλῆς) ἐ­πιθυμίας· εἶνε βραβεῖο δικαιοσύνης, ὄχι χάρισμα (ἀνέξοδης) αἰτήσεως (πρβλ. Θεοφυλ. Βουλγ.· P.G. 123,605D-608A).
Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, πρὸς κατανόησιν τοῦ ὅτι ὁ θρόνος εἶνε ἔπαθλο πόνων, φέρει τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὑποθέστε ὅτι κάπου πρόκειται νὰ γίνουν ἀθλητικοὶ ἀγῶνες, τὰ βραβεῖα εἶνε γνωστὰ καὶ ὁ ἀγωνοθέτης ἔχει ὁριστῆ. Μποροῦν δύο ἀθληταὶ φίλοι καὶ συγγενεῖς τοῦ ἀγωνοθέτου, προτοῦ ν᾽ ἀνοίξῃ τὸ στάδιο, νὰ τοῦ ποῦν, Σὲ παρα­κα­λοῦμε νὰ δώ­σῃς σ᾽ ἐμᾶς τὰ πρῶτα βραβεῖα; Ὄχι βεβαίως. Ὁ ἀγωνοθέτης θὰ τοὺς πῇ· Δὲν ἐξ­αρτᾶται ἀ­πὸ μένα τὸ ποιός θὰ πάρῃ τὰ βραβεῖα· αὐτὰ θὰ δοθοῦν στοὺς ἀθλητὰς ποὺ θὰ πρωτεύσουν. Θέλετε βραβεῖα; Νά τὸ στάδιο, ἀγωνισθῆ­τε, νικῆστε, καὶ τότε ἐπαξίως θὰ πάρετε τὰ βραβεῖα. Ἐὰν ἔτσι θὰ μιλοῦσε ἕνας ἀ­γωνοθέτης κοι­νῶν ἀνθρωπίνων ἀγώνων, ὁ Χριστὸς θὰ δώσῃ τὰ ἔπαθλα χαριστικὰ σὲ ὁ­ποιουσδήποτε; Ἀδύνατον. Δὲν ἀκοῦς τί λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος· «Τὸν ἀ­γῶνα τὸν καλὸν ἠ­γώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τε­τήρηκα· λοιπὸν ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής, οὐ μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ» (Β΄ Τιμ. 4,7-8). Κ᾽ ἐ­πειδὴ εἶνε γεγο­νὸς ὅτι ὁ Παῦλος, μολονότι ἐ­κλήθη τελευταῖος στὸ ἀποστολικὸ ἔργο, κοπίασε περισσότερο ἀπ᾽ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀποστόλους, γι᾽ αὐτὸ ἡ πρώτη θέσις ἀποστόλου στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν θὰ δοθῇ σ᾽ αὐτόν. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος εἶνε βέβαιος· «Ὅτι οὐ­δεὶς Παύλου πρῶτος στήσεται παν­τὶ δῆλόν ἐστιν» (P.G. 58,621).
Ὁ Χριστὸς ὡς Θεὸς ἐγνώριζε σὲ ποιούς στὸν οὐρανὸ θὰ δοθοῦν οἱ πρῶτες θέσεις, ἀλλὰ γιὰ νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ ν᾽ ἀνάψῃ τὸ καταραμένο πῦρ τῶν πρωτείων, καλύπτει μὲ ἀ­σάφεια τὴν ἀπάντησί του.
Καὶ δυστυχῶς τὸ καταραμένο αὐτὸ πῦρ καὶ ἡ φιλονεικία περὶ πρωτείων ἄναψε στὴν Ἐκ­κλησία τοῦ Χριστοῦ. Ἀνοῖξτε τὴν Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία καὶ θὰ φρίξετε. Καὶ στὴν Ὀρθοδοξία βλέπουμε τί σκληρὴ πάλη διεξάγεται γύρω ἀπὸ ἐπισκοπικοὺς θρόνους καὶ πόσα ἄ­νομα μέσα χρησιμοποιοῦνται γιὰ τὴν κατάκτη­σί τους. Ἀλλ᾽ ἐκεῖ ποὺ βλέπει κανεὶς ὅλη τὴ φρικαλεότητα ποὺ προξενεῖ ἡ μανία γιὰ πρωτεῖα εἶνε τὸ Βατικανό· ἐκεῖ ἕνας ἄνθρωπος, ὁ πάπας, θέλησε ν᾽ ἀναγνωρισθῇ –καὶ στὴ Δύσι ἀ­να­­κηρύχθηκε– ἀνώτερος ἀπὸ ὅ­λους τοὺς ἐπισκόπους, πατριάρχες καὶ Συνόδους, κριτὴς τῆς οἰκουμένης! [ἐπὶ τὰ ἴχνη του δὲ βα­δίζει δυσ­τυχῶς τώρα ἐκεῖνος ποὺ φιλοδοξεῖ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς «πάπας στὴν Ἀνατολή».] Τὸ πρωτεῖο τοῦ πάπα, τὸ ὁ­ποῖο δὲν στηρίζεται οὔτε στὴ Γραφὴ οὔτε στὴ γνήσια Παράδοσι οὔτε στὴν ἱ­στορία οὔτε στὴ νομοθεσία τῆς Ἐκκλησιας, ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ μεγάλα ἐμπόδια γιὰ τὴν ἐπιδιωκόμενη ἕνωσι, ἀφοῦ καὶ ἡ ἐν Βατικανῷ σύνοδος (τὸ 1965), ἀντὶ νὰ τὸ καταδικά­σῃ, μᾶλλον τὸ ἐκ­συγχρόνισε καὶ τὸ διατήρησε ὡς δόγμα.

* * *

Δυστυχῶς, ἐνῷ στὰ χρόνια τῶν διωγμῶν ἡ ἀρ­χιερωσύνη ἦταν διακονία ψυχῶν, ὑπέρτατη θυσία καὶ καθημερινὸς σταυρός, στοὺς μετέπειτα αἰῶνες εἰσώρμησε στὴν Ἐκκλησία τὸ κοσμικὸ φρό­νημα· καὶ ἡ ἐξουσία τῶν ἐπισκόπων ἀπὸ πνευ­ματικὴ ἔγινε κοσμικὴ μὲ ὅλα τὰ γνωρίσματα τῶν ἀρχόντων τῶν ἐθνῶν ποὺ τό­σο ἤλεγξε καὶ καταδίκασε ὁ Χριστός. Βλέποντας κανεὶς τὴ σημερινὴ κατάστασι, τὶς ἔ­ριδες καὶ μάχες τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ναζωραίου γύρω ἀπὸ τοὺς ἐπισκοπικοὺς θρόνους, ἀναστενάζει καὶ κράζει· Ποῦ εἶνε, Κύριε, οἱ ἔνδοξες ἐκεῖνες ἡμέρες τῆς ἀρ­χαί­ας Ἐκκλησίας σου, τότε ποὺ οἱ κληρικοὶ ἀπὸ βαθειὰ συναίσθησι τῶν εὐθυνῶν ἀπέφευγαν τὰ ὑψηλὰ ἀξιώματα, ἔφευγαν στὶς ἐρήμους κι ὅταν τοὺς ἀνακάλυπταν τοὺς ὡδηγοῦσαν διὰ τῆς βίας καὶ μὲ κλάματα ἐμπρὸς στὸ θυσιαστήριο γιὰ χειροτονία, κι ὅταν διὰ βοῆς κλήρου καὶ λαοῦ γίνον­ταν ἐπίσκοποι καὶ μητροπολῖται ζοῦσαν μὲ τὴ συν­αίσθησι ὅτι εἶνε οἱ πρῶτοι ὑπηρέτες καὶ διάκονοι τοῦ λαοῦ τους; Αἰτία ποὺ σήμερα δὲν ἔχουμε οὔ­τε θεόκλητους οὔτε δημόκλητους ἐπισκόπους εἶ­νε ἡ λήθη τῶν νόμων τῆς Ἐκκλησίας, τῶν λόγων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἔλειψε πιὰ ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ βασιλεύει τὸ δαιμόνιο τῆς ὑπερηφανείας καὶ κενοδοξίας.

* * *

Ἀγαπητοί μου, ὁ οὐρανὸς ἔχει μία πύλη, ἀπὸ τὴν ὁποία περνοῦν ὑποχρεωτικὰ ὅλα τὰ γνήσια παιδιὰ τοῦ Ἰησοῦ. Καὶ αὐτὴ εἶνε ἡ πύλη τῆς ταπει­­νώσεως, ὅπως τὴν δίδαξε καὶ τὴν ἔζησε στὴν ἐπίγεια ζωή του ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς.