Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν είναι απλώς μέρες στο ημερολόγιο. Είναι πληγές
και ταυτόχρονα φλόγες. Είναι εκείνες οι Κυριακές που δεν μοιάζουν με καμία άλλη
Κυριακή. Μια τέτοια ήταν και θα είναι για πάντα μια Κυριακή των Βαΐων σαν τη σημερινή, πριν 200 χρόνια τον Απρίλιο του 1826.
Τότε που η Ιερά Πόλη Μεσολογγίου δεν γιόρταζε την είσοδο του Χριστού στα
Ιεροσόλυμα, αλλά βάδιζε τη δική της πορεία προς το μαρτύριο.
Για έναν ολόκληρο χρόνο σχεδόν, η πόλη πολιορκούνταν ασφυκτικά από τις δυνάμεις του Ιμπραήμ Πασάς και του Κιουταχή. Η πείνα είχε φτάσει σε αδιανόητα επίπεδα. Οι πολιορκημένοι έτρωγαν χόρτα, ζώα, ακόμα και ποντίκια και ανθρώπινα κουφάρια. Οι αρρώστιες θέριζαν. Τα πυρομαχικά λιγόστευαν. Καμία βοήθεια δεν ερχόταν.
Και τότε, μέσα σε αυτή την απόλυτη απόγνωση, γεννήθηκε η πιο εμβληματική
απόφαση της Ελληνικής Επανάστασης, η Έξοδος του Μεσολογγίου. Ορίστηκε για τη
νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου προς την Κυριακή των Βαΐων, 10 προς 11 Απριλίου
1826. Περίπου 10.000 ψυχές μαχητές, γυναίκες, παιδιά χωρίστηκαν σε τρεις
φάλαγγες. Το σχέδιο ήταν τολμηρό να σπάσουν τον κλοιό και να περάσουν μέσα από
τις εχθρικές γραμμές. Μα η προδοσία και η κακοτυχία μετέτρεψαν το σχέδιο σε
σφαγή.
Μέσα στο σκοτάδι, με το σύνθημα «Εμπρός για την ελευθερία», οι Μεσολογγίτες
όρμησαν. Τα εχθρικά πυρά άνοιξαν. Ο πανικός απλώθηκε. Πολλοί σκοτώθηκαν
επιτόπου. Άλλοι γύρισαν πίσω στην πόλη, όπου τους περίμενε νέα καταστροφή. Από
χιλιάδες, μόλις περίπου 1.500 κατάφεραν να σωθούν.
Και ανάμεσα σε όλους αυτούς μια μορφή που ξεπερνά τα όρια του ανθρώπινου.
Η Ελένη Στάϊκου.
Νεαρή κοπέλα, που αρνήθηκε να μείνει πίσω. Τη νύχτα της Εξόδου ντύθηκε με ανδρικά ρούχα, για να πολεμήσει δίπλα στον πατέρα της,
Ζαχαράκη Στάϊκο. Δεν ζήτησε προστασία. Ζήτησε να σταθεί ισότιμα στον
αγώνα.Προχώρησε μαζί του μέσα στη φωτιά και το αίμα. Και κατάφερε να επιζήσει
από την Έξοδο.Όμως η δοκιμασία της δεν τελείωσε εκεί. Συνελήφθη από τους
Τουρκοαιγύπτιους μέσα στο Μεσολόγγι. Και τότε βρέθηκε μπροστά σε μια μοίρα που
περίμενε πολλές γυναίκες αιχμάλωτες το σκλαβοπάζαρο, η ταπείνωση, η απώλεια της
ελευθερίας και της τιμής. Εκεί, η Ελένη Στάϊκου πήρε μια απόφαση που πάγωσε τον
χρόνο. Για να μην πουληθεί ως σκλάβα, για να μην παραδοθεί στην ατίμωση, πήρε ένα πιρούνι και έβγαλε η ίδια το δεξί
της μάτι.
Μια πράξη ωμή. Σκληρή. Αδιανόητη.
Αλλά ταυτόχρονα μια πράξη απόλυτης ελευθερίας. Με αυτή την πράξη, αρνήθηκε
να γίνει λάφυρο. Αρνήθηκε να γίνει αντικείμενο. Προτίμησε τον πόνο από την
υποδούλωση. Προτίμησε
να χάσει ένα μέρος του εαυτού της, παρά την ίδια της την αξιοπρέπεια.
Και έτσι σώθηκε όχι μόνο ως σώμα, αλλά ως σύμβολο. Έζησε μέχρι τα τέλη του
19ου αιώνα, κουβαλώντας στο πρόσωπό της το σημάδι μιας απόφασης που λίγοι
άνθρωποι στην ιστορία θα μπορούσαν να πάρουν.
Σήμερα, σε μια Κυριακή των Βαΐων σαν εκείνη, δεν θυμόμαστε μόνο μια καταστροφή. Θυμόμαστε τι σημαίνει να είσαι
ελεύθερος. Σε μια εποχή όπου τα πρότυπα συχνά είναι εύθραυστα, επιφανειακά και
χωρίς βάθος, μορφές σαν την Ελένη Στάϊκου στέκονται ακλόνητες μέσα στον χρόνο.
Δεν ζητούν θαυμασμό,τον επιβάλλουν. Δεν προκαλούν απλώς συγκίνηση,προκαλούν
συνείδηση.
Γιατί μας υπενθυμίζουν πως η ελευθερία δεν είναι δεδομένη.
Η αξιοπρέπεια δεν είναι διακοσμητική έννοια και η δύναμη δεν μετριέται με
λόγια, αλλά με πράξεις.
Αν υπάρχει ένα πρότυπο που αξίζει να προβάλλεται σήμερα, δεν είναι αυτό που
φαίνεται ισχυρό αλλά αυτό που άντεξε όταν όλα κατέρρεαν.
Και εκείνη, εκείνη τη νύχτα της Εξόδου, δεν λύγισε. Η Ελένη Στάϊκου δεν
ήταν απλώς μια επιζήσασα.
Ήταν και παραμένει μια νίκη της ανθρώπινης ψυχής απέναντι στον φόβο.
Στη φωτογραφία απεικονίζεται σε μεγάλη ηλικία, καθώς απεβίωσε το 1887,στο
Αγρίνιο.
Αιωνία της η μνήμη.
Στυλ. Καβάζης
Αντί για υστερόγραφο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου