Εὐχές τῆς Θ.Λειτουργίας καί Θ. Κοινωνία - π. Βασιλείου Μπακογιάννη

Εὐχές τῆς Θ.Λειτουργίας καί Θ. Κοινωνία

       ὑπό Ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη

     Μέ ἀφορμή τό ἐνδιαφέρον ἄρθρο τοῦ κ. Παν. Δ. Παπαδημητρίου «τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν…» (Μυστικές εὐχές)  (anastasios 29.4.26)  καί ἄλλα  σχετικά, δημοσιεύουμε τό παρόν,  πρός προβληματισμό.

        Ὅσο καί νά μᾶς παραξενεύει, ὁ τρόπος ἀναγνώσεως τῶν εὐχῶν τῆς Θ. Λειτουργίας (μυστικῶς ἤ ἐκφώνως), ἔχει σχέση μέ τή συμμετοχή τοῦ ἐκκλησιάσματος στή Θ. Κοινωνία. Περιληπτικά.

Μέχρι καί τόν 4^ον αἰ., ὅσοι   δέν κοινωνοῦσαν,  ἔφευγαν ἀπό τή Λειτουργία· δέν  τούς ἐπιτρέπονταν οὔτε νά βλέπουν τό Μυστήριο, οὔτε νά  ἀκοῦνε τίς εὐχές του. Τίς ἄκουγαν ὅσοι ἦταν ἄξιοι πρός Θ. Κοινωνία, ἀλλά καί ὅσοι  βρίσκονταν στό τελευταῖο,  δίχρονο  στάδιο τῆς μετανοίας(ΙΑ΄τῆς Α)

           Καί κάποιος  εἶχε  ὡς κανόνα  νά  κοινωνήσει  στό τέλος τῆς ζωῆς του· ἀρρώσταινε·  ἔφθανε στό θάνατο, καί  ἐξ ἀνάγκης  κοινωνοῦσε· στή συνέχεια γινόταν καλά. Τί γινόταν; Συνέχιζε νά κοινωνεῖ;

  Ἐξεταζόταν ἀπό τόν Ἐπίσκοπο  ὁ   βαθμός  τῆς μετανοίας του. Ἄν ὁ Ἐπίσκοπος ἔβλεπε πρόοδο στή μετάνοια του,   τοῦ ἐπέτρεπε νά παραμένει στή Λειτουργεία· ἀλλά μόνο  νά ἀκούει τίς εὐχές· χωρίς δηλαδή  νά κοινωνεῖ (ΙΓ΄τῆς Α΄).

      Μέ ἄλλα λόγια, ἡ ἀκρόαση τῶν εὐχῶν τῆς Θ. Λειτουργίας προϋπέθετε καθαρή ζωή· ἄξια γιά συμμετοχή στό Μυστήριο. Χρυσόστομος: «ἄν δέν εἶσαι ἄξιος νά κοινωνήσεις, δέν εἶσαι ἄξιος οὔτε νά ἀκούσεις τίς εὐχές». (Ὁμιλία  Γ΄ στήν πρός Ἐφεσίους.  P.G. 62: 29).

    Καί  ἐπειδή  μέχρι καί τόν 4^ον αἰώνα, παρέμειναν στή Λειτουργία μόνο ὅσοι  ἦταν ἄξιοι πρός Θ. Κοινωνία, γι΄αὐτό μέχρι τότε οἱ εὐχές της λέγονταν ἐκφώνως.

        Ἀπό τόν 5^ον περίπου  αἰώνα  καί μετά  ἐπικράτησε ἡ   μυστική Ἐξομολόγηση. Ἔτσι, ὅσοι ἁμάρταναν, ἐνῶ ἦταν  ἀνάξιοι νά ἀκοῦνε τίς εὐχές, καί νά κοινωνοῦν, παρέμειναν μέχρι τέλος στή Λειτουργία· παραλλήλως, εἶχε ἤδη ἐπικρατήσει καί ἡ νηστεία ὡς προετοιμασία στή Θ. Κοινωνία. Μέ ἀποτέλεσμα  μιά κατηγορία χριστιανῶν, ἐνῶ παρευρισκόταν στή Λειτουργία, δέν κοινωνοῦσε. .

      Αὐτό (ἡ ἀποχή τοῦ ἐκκλησιάσματος ἀπό τή  Θ. Κοινωνία),  «ἀνάγκασε» τήν Ἐκκλησία νά λέει τίς εὐχές  μυστικῶς καί ἐκφώνως τόν ἐπίλογό τους.  Παρόλο αὐτό,  ἐμεῖς ἐπιλέγουμε νά τίς λέμε ἐκφώνως. Γιατί; Μήπως θεωροῦμε τό δικό μας  σκεπτικό ἀνώτερο ἀπό τό σκεπτικό τῆς Ἐκκλησίας;