«Θέρος 2026»
Το νέο τεύχος της “Σύναξής” μας (αρ. 178).
Παραθέτω το ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ και στη συνέχεια τα
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ.
[Το εξώφυλλο: έργο Χριστίνας Παπαθέου Χριστίνα Παπαθέου].
……………………
Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο
Θέρος
Όταν λέμε Καλοκαίρι το Καλοκαίρι, ονοματίζουμε
μιαν εποχή απ’ αφορμής του τι αίσθηση μας κάνουν οι καιρικές συνθήκες της. Όταν
όμως την εποχή την λέμε Θέρος; Τότε χρωματίζουμε την εποχή με την ανθρώπινη
πράξη: με την κοινωνική ανθρώπινη πράξη, σε ανταπόκριση προς τις καιρικές
συνθήκες της εποχής...
Ο θερισμός είναι εμπειρία αμέτρητων γενεών και πάμπολλων τόπων. Τα πολλά του συμφραζόμενα τον έχουν ανυψώσει σε περιεκτική εικόνα και σε σύμβολο ετοιμότητας (να αδράξεις τη στιγμή), ευθύνης (να κοπιάσεις φιλόπονα) και συνεπειών (θα βρεις μπροστά σου την ποιότητα της σποράς σου). «Να σπέρνετε», λέει ο Θεός μέσω του προφητικού λόγου, «δικαιοσύνη, ώστε να θερίσετε καρπούς ανάλογους της αγάπης σας. Κάντε καινούργια αρχή, όπως ο αγρότης το καινούργιο του χωράφι ετοιμάζει. […] Αλλά εσείς σπείρατε αδικία κι έτσι τη συμφορά θερίσατε· φάγατε της κακίας σας τον καρπό. Κάνατε του κεφαλιού σας και στηριζόσασταν στο πλήθος των πολεμιστών σας» [1].
Εδώ ανοίγει η βεντάλια της διαφορετικής ευθύνης
–πάντως ευθύνης– όλων: ηγεσίας, λαού, ελίτ. Ο βασιλιάς σας, είπε ο προφήτης,
«θα παίρνει άλλους για να οργώνουν τα χωράφια του,
να θερίζουν τα σπαρτά του. [...] Θ’ αρχίσετε τότε να παραπονιέστε στον Κύριο
για το βασιλιά σας, που εσείς τον εκλέξατε να σας κυβερνάει, αλλά ο Κύριος δε
θα σας απαντάει» [2].
Και οι ελίτ ψέγονται με γλώσσα αποκαλυπτική,
καθηκόντως οξεία, για να ‘ναι διαυγής η διάκριση στραβού και ίσιου:
«Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που
όπου να ’ναι έρχονται. [...] Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα
χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε· και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως
στ’ αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου» [3].
Συχνά άλλος σπέρνει κι άλλος θερίζει [4],
ταυτόχρονα ωστόσο ο κορυφαίος γεννήτορας των εκπλήξεων, ο ζωντανός Θεός,
παραμένει ο ίδιος και σπορέας και θεριστής [5]. Στην δε Αποκάλυψη μία από τις
δυνατότερες σκηνές εσχατολογικής κρίσης είναι η αλληγορική σκηνή του αγγέλου με
το κοφτερό δρεπάνι την ώρα του θερισμού όλης της γης [6], σκηνή που εκτρέφει το
ανθρώπινο χρέος για επίγνωση της κρισιμότητας και της ευθύνης των επιλογών –
μακριά από ερμηνείες που την εργαλειοποιούν (την εν λόγω σκηνή) σταυροφορικά. Πλέον,
κρίσιμη ώρα είναι κάθε ώρα: «Σηκώστε τα μάτια σας και κοιτάξτε τα χωράφια.
Ασπροκοπούν από τα στάχυα τα ώριμα, έτοιμα κιόλας για το θερισμό» [7].
Ο θερισμός (πάντα σε ανάδραση με την σπορά)
διαπνέει το τεύχος μας. Είναι το πνεύμα που διαπνέει το τεύχος, μέσα στην
κρισιμότητα των ημερών και στην πάγια ένταση των αξιώσεων της πίστης. Τα
κείμενα διαβαίνουν σε ποικίλους αγρούς του κόσμου μας:
Ξεκινούν με γραπτά του μακαριστού Νίκου Νησιώτη
(για την κεντρικότητα κι ευρύτητα που έχει η μεταστροφή, δηλαδή η δυνατότητα
του ανθρώπου να προσανατολίζει πνευματικά τον εαυτό του) και του π. Βασίλειου
Αργυριάδη (για τις εκπλήξεις που εισηγείται η αναστάσιμη Κυριακή των
Μυροφόρων).
Κατόπιν μια θημωνιά κειμένων κινείται στα πεδία
της συνδιάλεξης πίστης, λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Γράφουν οι Μάνος
Καβίδας (για τον Όσκαρ Ουάιλντ), Ανδρέας Βιτούλας (για τον Ντοστογιέφσκι και
τον Ταρκόφσκι), Μιχάλης Ντόμενος (για τους κινηματογραφικούς Ιησού) και Γιάννης
Βογιατζής (για το Ισλάμ στον κινηματογράφο).
Στη συνέχεια οκτώ σταχομαζώχτρες κοπιάζουν σε
καίρια χωράφια θεολογίας και εκκλησιαστικής παρουσίας –ή εκκλησιαστικών
ελλειμμάτων– στο σήμερα: Ο Μιχαήλ Σταύρου εξετάζει την μακρά πορεία πρόσληψης
της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου από την εκκλησιαστική συνείδηση. Ο π. Παύλος
Κουμαριανός ψηλαφεί το μυστήριο του αδελφού ως συστατικό (και όχι ως
παρεπόμενο) της εκκλησιολογίας. Ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής παρουσιάζει το κριτικό
κοινωνικό εκκλησιαστικό ήθος ως βασικό ζητούμενο. Ο Σωτήρης Γουνελάς
προσεγγίζει δυστοπικές πλευρές του σημερινού κόσμου. Η Ελένη Ζιώγα καταθέτει
κραυγή για την μείωση της γυναίκας σε εκκλησιαστικούς χώρους. Ο Ιωάννης Ξυδάκης
αποκαλύπτει θρησκευτικές εμπνεύσεις και ενδοχώρες στα ψηφιακά παιχνίδια και
βιντεοπαιχνίδια. Ο Θανάσης Παπαθανασίου σκιαγραφεί το πρόσωπο και τα κριτήρια
του Αλέξανδρου, μητροπολίτη Νιγηρίας, ο οποίος θερίστηκε πρόωρα κατ’ άνθρωπον
πριν από τρία χρόνια. Τέλος ο Νίκος Κουραμπής θυμίζει την αδιάκοπη ταλάντωση
οικουμενικού και τοπικού, και γράφει για την οικολογική ευθύνη των χριστιανών,
με αφορμή μία από τις πολλές πληγές της Αττικής γης.
Όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν μόνο με διαπιστώσεις.
Έχουν οπωσδήποτε να κάνουν και με μια θεμελιώδη ευχή: Μακάρι οι κόποι μας να
είναι κόποι με νόημα (κάθε κόπος γαρ δεν σημαίνει αυτόματα κόπο της προκοπής).
Αν είναι όντως με νόημα, τότε «όσοι με δάκρυα σπέρνουνε, θα χαίρονται στο
θερισμό» [8].
Θ.Ν.Π.
[2] 1 Σαμουήλ 8:12-18.
[3] Ιακ. 5: 1-4.
[4] Ιω. 4: 37.
[5] Μάρκ. 4:3-20, 26-29. Λουκ. 8:5 εξ.
[6] Αποκ. 14:14-19.
[7] Ιω. 4:35, Ματθ. 9:38.
[8] Ψαλμ. 165: 5.
- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ, Ὅταν ξεθωριάζει ἡ ἐλπίδα.
- ΜΑΝΟΣ ΚΑΒΙΔΑΣ, Τὸ μυστήριο τῆς αὐτοθυσίας.
- ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΙΤΟΥΛΑΣ, Θερμομετρώντας τὴ ζωή.
- ΜΙΧΑΗΛ ΝΤΟΜΕΝΟΣ, Χριστὸς καὶ κινηματογράφος στὴ σύγχρονη Ἑλλάδα.
- ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ, Τὸ Ἰσλὰμ στὸν κινηματογράφο.
- ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΑΥΡΟΥ, Ἡ πρόσληψη τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου τῆς Νικαίας (325).
- π. ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ Ἐκκλησιολογία μὲ ἀφορμὴ τὴ θεία Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου καὶ τὴ ζωὴ τῆς ὁσίας Μαρίας Σκομπτσόβα.
- π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΑΥΓΗΣ, Ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.
- ΣΩΤΗΡΗΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ, Ποῦ βρισκόμαστε σήμερα.
- ΕΛΕΝΗ ΖΙΩΓΑ, Ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ εἰσέρχεσαι στὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ καὶ εἶσαι γυναίκα...
- ΙΩΑΝΝΗΣ ΞΥΔΑΚΗΣ, Διάχυτη θρησκευτικότητα καὶ νεομυθολογία.
- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Ἕνας κόκκος σίτου πέθανε.
- ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΑΜΠΗΣ, Ἕνας διάλογος θεολογίας - οἰκολογίας γιὰ τὸ Ρέμα τῆς Πικροδάφνης.
ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ:
Διονύσιος Σκλήρης (για το βιβλίο: π. Βασίλειος Θερμός, ΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ. ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ), Διονύσιος Σκλήρης (για το βιβλίο: Martin Luther, ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΛΗΣΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΟΡΔΩΝ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ), Στυλιανός Χαραλαμπίδης (για το βιβλίο: Ἀνδρέας Χ. Αργυρόπουλος, ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου