Μνήμη του εν Αγίοις πατρός ημών Μητροφάνους Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως (4 Ιουνίου) - Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

Ούτος ο Άγιος ήτον κατά τους χρόνους Κωνσταντίνου του Μεγάλου εν έτει τκ’ [320], υιός υπάρχων Δομετίου. Ο δε Δομέτιος ήτον αδελφός Πρόβου του βασιλέως, του βασιλεύσαντος εν τη Ρώμη, εν έτει σος’ [276], ο οποίος εγέννησε δύω υιούς τον Πρόβον και τον Μητροφάνη τούτον. Ούτος λοιπόν μεταχειρισθείς λογισμόν σώφρονα και ορθόν, εστοχάσθη την θρησκείαν των ειδώλων, πως είναι ψευδής και πεπλανημένη, όθεν προσήλθεν εις την αληθή πίστιν του Χριστού. Πηγαίνωντας δε εις το Βυζάντιον, συνανεστρέφετο με τον Τίτον, τον Επίσκοπον του Βυζαντίου, ο οποίος ήτον άνθρωπος άγιος και θεοφόρος. Βλέπων δε τον Μητροφάνη, ότι ήτον στολισμένος με αρετάς, τον εσυναρίθμησε με τους κληρικούς, ήτοι εποίησεν αυτόν αναγνώστην. Αφ’ ου δε απέθανεν ο Άγιος Τίτος, έγινεν Επίσκοπος του Βυζαντίου, Δομέτιος ο πατήρ του Αγίου Μητροφάνους. Αποθανόντος δε του Δομετίου, έγινεν Επίσκοπος ο υιός αυτού Πρόβος, και αφ’ ου εκείνος εκυβέρνησε την Εκκλησίαν χρόνους δέκα, απήλθε προς Κύριον.

Και ευθύς ο Άγιος ούτος Μητροφάνης, ο του Πρόβου μεν αδελφός, του δε Δομετίου υιός, ανέβη εις τον θρόνον του Βυζαντίου. Τούτον τον θείον Μητροφάνη ευρών ο Μέγας Κωνσταντίνος Επίσκοπον εις το Βυζάντιον, εστοχάσθη την αρετήν του, της γνώμης του την ισότητα, και την αγιότητα, οπού είχεν. Όθεν λέγεται, ότι όχι μόνον ηγάπησε τον τόπον εκείνον του Βυζαντίου, δια την καλήν θέσιν οπού έχει, δια την ευκρασίαν των τεσσάρων ωρών του χρόνου, ανοίξεως λέγω, θέρους, φθινοπώρου, και χειμώνος. Διατί ο τόπος αυτός προβάλλει πλουσίους καρπούς, διατί δεξιούται και υπηρετείται ωσάν από δύω χέρια, από την στερεάν, και από την θάλασσαν, και διατί αυτός προκαθέζεται των δύω μερών της οικουμένης, της Ευρώπης, λέγω, και της Ασίας. Ου μόνον, λέγω, δια αυτά ηγάπησεν ο Μέγας Κωνσταντίνος το Βυζάντιον, αλλά όχι ολιγώτερον ηγάπησεν αυτό και δια την αρετήν και αγιότητα του θείου τούτου Μητροφάνους, του εις αυτό επισκοπεύοντος. Όθεν εφάνη φιλότιμος εις τον τόπον αυτόν, και χωρίς να ακριβευθή έξοδα, έκτισε την θαυμαστήν και μεγαλόπολιν Κωνσταντινούπολιν, η οποία υπερνικά και υπερέχει όλας τας πόλεις της οικουμένης, και εις αυτήν έστησε την βασιλείαν, μετακομίσας ταύτην από την παλαιάν Ρώμην.

Όταν δε εσυνάχθη εν Νικαία η αγία και Οικουμενική Πρώτη Σύνοδος εν έτει τκε’ [325], ο μεν μακάριος ούτος Μητροφάνης, δια το γηρατείον και την ασθένειάν του, δεν εδυνήθη να υπάγη αυτοπροσώπως εις την Σύνοδον, ευρίσκετο γαρ τότε κλινήρης, επειδή η φυσική δύναμις του σώματός του απεμαράνθη. Αντί δε αυτού απέστειλε τοποτηρητήν εις την Σύνοδον, τον πρώτον αυτού Πρεσβύτερον Αλέξανδρον, άνδρα τίμιον, τον οποίον αφήκε και διάδοχον του θρόνου εν έτει τλ’ [330]. Αφ’ ου δε διελύθη η Σύνοδος, και εγύρισεν εις την Κωνσταντινούπολιν ο Μέγας Κωνσταντίνος μαζί με τους θεοφόρους πατέρας, τότε έλεγεν ο θείος Μητροφάνης, ότι απεκάλυψεν εις αυτόν ο Θεός, να γένουν διάδοχοι του θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως ο ρηθείς πρωτοπρεσβύτερος Αλέξανδρος, και ο μετ’ αυτόν Παύλος, ως αρέσκοντες τω Θεώ, και ως άξιοι του πατριαρχικού αξιώματος. Ούτω λοιπόν κοιμηθείς ο μακάριος Μητροφάνης, απήλθε προς Κύριον. Τελείται δε η αυτού Σύναξις και εορτή εν τη αγιωτάτη Μεγάλη Εκκλησία, και εις τον σεβάσμιον αυτού Ναόν, ο οποίος είναι κοντά εις τον Άγιον Μάρτυρα Ακάκιον εν τω Επτασκάλω, όπου και το τίμιον αυτού και άγιον ευρίσκεται λείψανον.

Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης