Ο Άγιος και Δίκαιος Ευδόκιμος - Β. Χαραλάμπους

Ο Άγιος και Δίκαιος Ευδόκιμος 

Του Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

____________________

Στις 31 Ιουλίου η Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του Αγίου και Δικαίου Ευδοκίμου. Ο Άγιος Ευδόκιμος δικαίως έχει επικληθεί και Δίκαιος.  Ο Άγιος Ευδόκιμος καταγόταν από την Καππαδοκία και έζησε τον 8ο αιώνα, όταν στην Κωνσταντινούπολη αυτοκράτορας ήταν ο Θεόφιλος (829-842), ο οποίος ως γνωστό ήταν εικονομάχος. Το πλήθος των αρετών του οδήγησε τον αυτοκράτορα Θεόφιλο να τον τιμήσει με το αξίωμα του ‘’κανδιδάτου’’. 

Παρόλο που ο εικονομάχος αυτοκράτορας Θεόφιλος τον τίμησε με το υψηλό στρατιωτικό αξίωμα του στρατοπεδάρχη, ο Άγιος Ευδόκιμος δεν συγκατένευσε στην πλάνη της εικονομαχίας, αλλά παρέμεινε Ορθόδοξος.

Για τούτο στον α΄ Κανόνα, στην ορθρινή Ακολουθία του Αγίου ψάλλουμε «Τα δόγματα των Πατέρων φυλάττων αλώβητα, ορθόδοξον φρόνημα, συ εκ νεότητος έσχηκας, βίον ακηλίδωτον, και ευσυμπάθητον γνώμην αξιάγαστε. Ου σύγχυσις κοσμική ουκ αρχής επικράτεια, ου δόξα επίκηρος, σου τον προς Κύριον έρωτα, ήμβλυνε Ευδόκιμε, αλλ’ ευδοκιμήσας όντως θείαις πράξεσιν. Υψούμενος ταις ενθέοις μελέταις εκάστοτε, εχθρόν εταπείνωσας, και ιαμάτων ενέργειαν, είληφας Ευδόκιμε, κρίει δικαία του τα πάντα διευθύνοντος. Σταλάζουσα γλυκασμόν η σορός των λειψάνων σου, πλουσίων ιάσεων, πάθη καθαίρει Ευδόκιμε, πίστει των τιμώντων σε, και καταφλέγει δαιμόνων πάσας φάλαγγας». 

Οι γονείς του Αγίου, ο Βασίλειος και η Ευδοκία, ήταν πλούσιοι και ευσεβείς. Ο Άγιος Ευδόκιμος ήταν πολύ ελεήμων και πολύ φιλάνθρωπος.  Παρόλο το μεγάλο στρατιωτικό αξίωμα του στρατοπεδάρχη, ο Άγιος Ευδόκιμος παρέμεινε ταπεινός.

Στα Στιχηρά του Αγίου ψάλλουμε το ακόλουθο :  «Η ελεήμων καρδία και ευσυμπάθητος, ο της αγάπης λύχνος, ορφανών ο προστάτης, γυμνών και πενομένων ο σκεπαστής, σωφροσύνης το άγαλμα, των εντολών του Κυρίου ο πληρωτής, ευφημείσθω νυν Ευδόκιμος», γιατί όντως ήταν «ελεήμων καρδία και ευσυμπάθητος», «της αγάπης λύχνος» και «ορφανών ο προστάτης, γυμνών και πενομένων ο σκεπαστής». 

Και όπως αναφέρεται και στην Ακολουθία του, το Άγιο λείψανό του επιτέλεσε θαύματα πολλά. «Σταλάζουσα γλυκασμόν η σορός των λειψάνων σου, πλουσίων ιάσεων», ψάλλουμε στην Ακολουθία του Αγίου.

Μέρος των λειψάνων του Αγίου Ευδοκίμου βρίσκεται στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους. Την Αγία Εικόνα του, καθότι ήταν Καππαδόκης ο Άγιος Ευδόκιμος, την οποία έφεραν οι Μικρασιάτες κατά τον ανελέητο διωγμό του 1922, την τοποθέτησαν σε μικρό παρεκκλήσι στη Μυτιλήνη.

«Υψηλόν τον βίον εσχηκώς, και ταις αναβάσεσι, ταις θεϊκαίς ολολαμπής γενόμενος, φωτισμόν μοι αίτησαι, ευφημούντι σου, τα σεπτά προτερήματα, οις ευδόκησας, έτυχες ων ήλπισας Ευδόκιμε» (Κανών του Αγίου, Εις τον όρθρον, Ωδή α΄).

Ο Άγιος ακολούθησε αυτά τα οποία δίδασκε η Εκκλησία μας στο θέμα της προσκύνησης των Αγίων Εικόνων.  Αυτό ομολογούσε η Εκκλησία μας και πριν την εικονομαχική περίοδο. Είναι χαρακτηριστικός ο απολογητικός λόγος του Αγίου Λεοντίου Νεαπόλεως της Κύπρου, ‘’Περί εικόνων των αγίων’’.

Ο Πέμπτος λόγος του Αγίου Λεοντίου  ‘’Υπέρ της Χριστιανών απολογίας και κατά Ιουδαίων και περί εικόνων των αγίων’’*, είχε γραφεί ένα αιώνα περίπου πριν την περίοδο της Εικονομαχίας. 

‘’Οι Χριστιανών λαοί, όσους εάν τύπους σταυρού και εικόνων ασπάζονται, ουκ αυτοίς το σέβας τοις ξύλοις ή τοις λίθοις προσάγουσιν, ή τω χρυσώ ή τη φθαρτή εικόνι ή τη λάρνακι ή τοις λειψάνοις, αλλά δι’ αυτών τω Θεώ τω και αυτών και πάντων Ποιητή την δόξαν και τον ασπασμόν και το σέβας προσφέρουσιν.  Η γαρ εις τους αγίους αυτού τιμή εις αυτόν ανατρέχει’’*, τονίζει ο Άγιος Λεόντιος Νεαπόλεως στον απολογητικό αυτό λόγο του.

Παρατηρούμε στον Άγιο Ευδόκιμο, την Ορθόδοξη ισορροπία της εν Χριστώ ζωής, όπου η πνευματική ζωή συνηγορεί στον της Πίστεως αγώνα. Στις μέρες μας, πολλοί στην προσπάθειά τους να αιτιολογήσουν εκπτώσεις σε θέματα τα οποία δεν συμφωνούν με τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας, προβάλλουν την εν Χριστώ ζωή χωρίς την ομολογία της Πίστης, την εν πολλοίς ταυτίζουν με την εφάμαρτη ιεροκατηγορία. 

Ταυτίζουν την ακρίβεια με την ακρότητα.  Άλλη όμως είναι η ακρότητα και άλλη είναι ακρίβεια η σχετική με τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας.  Εύκολα συγχέουν τον αδόκιμο ζήλο με τον κατά Θεό ζήλο.  Ο Άγιος Ευδόκιμος με το παράδειγμά του έγινε υπόδειγμα, διδάσκοντας ότι η πνευματική ζωή συνηγορεί στον της Πίστεως αγώνα. 

 

*Αγίου Λεοντίου Επισκόπου Νεαπόλεως, Πέμπτος λόγος ‘’Υπέρ της Χριστιανών απολογίας και κατά Ιουδαίων και περί εικόνων των αγίων’’ -  V. Dé roche, ‘’L’Apologie contre les Juifs de Leontios de Néapolis,’’ Travaux et mémoires 12 (1994) 66-71.