Σαν σήμερα, πριν από 40 χρόνια

 Ήταν ένα ήσυχο σαββατόβραδο του Σεπτέμβρη, όταν ο χρόνος σταμάτησε απότομα για την Καλαμάτα. Ο σεισμός των 6,2 Ρίχτερ διήρκεσε αρκετά δευτερόλεπτα, μετατρέποντας μια ζωντανή πόλη 50.000 κατοίκων σε ένα απέραντο σύννεφο σκόνης και συντριμμιών.

Σήμερα, 40 χρόνια μετά, θυμόμαστε τα γεγονότα και αναδεικνύουμε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες και συγκλονιστικές πτυχές εκείνης της περιόδου:

Η διπλή σωτήρια σύμπτωση: Το λιμάνι και ο Εσπερινός του Σταυρού

Παρά το τεράστιο μέγεθος της καταστροφής (4 πολυκατοικίες κατέρρευσαν εντελώς και το 20% των κτιρίων κρίθηκε άμεσα κατεδαφιστέο), ο αριθμός των θυμάτων (20 νεκροί) παρέμεινε αναλογικά μικρός. Αυτό οφείλεται σε μια απίστευτη συγκυρία: εκείνη ακριβώς την ώρα, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού βρισκόταν εκτός σπιτιού. Χιλιάδες άνθρωποι είχαν πλημμυρίσει το λιμάνι για τα εγκαίνια της νέας ακτοπλοϊκής γραμμής Καλαμάτας - Κρήτης, ενώ εκατοντάδες άλλοι πιστοί είχαν συγκεντρωθεί στις εκκλησίες και στα προαύλια των ναών για τον πανηγυρικό εσπερινό, καθώς ήταν παραμονή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού. Αν ο κόσμος βρισκόταν μέσα στα σπίτια του, η τραγωδία θα ήταν ανυπολόγιστη.

 Η «χαριστική βολή» των μετασεισμών

Ο εφιάλτης δεν τελείωσε το βράδυ του Σαββάτου. Δύο ημέρες μετά, στις 15 Σεπτεμβρίου, σημειώθηκε ένας ισχυρότατος μετασεισμός 5,4 Ρίχτερ. Αυτός έδωσε τη χαριστική βολή σε εκατοντάδες κτίρια που είχαν ήδη υποστεί ζημιές, προκαλώντας νέο κύμα πανικού και αναγκάζοντας χιλιάδες κατοίκους να ζήσουν σε σκηνές και πλοία για μήνες. Συνολικά, καταγράφηκαν περίπου 700 μετασεισμοί.

Τα «άνθη του σεισμού»

Η ανοικοδόμηση της Καλαμάτας θεωρείται μέχρι σήμερα ένα διεθνές πρότυπο πολεοδομικής ανασυγκρότησης. Με πρωτοβουλία της τότε Υπουργού Πολιτισμού, Μελίνας Μερκούρη, δόθηκε τεράστια έμφαση στη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης. Ειδικά συνεργεία έδωσαν μάχη για να υποστυλώσουν και να αποκαταστήσουν τα ιστορικά νεοκλασικά κτίρια και τα βυζαντινά μνημεία, όπως ο ιστορικός ναός των Αγίων Αποστόλων. Η προσπάθεια αυτή ονομάστηκε ποιητικά «Τα άνθη του σεισμού».

Από τα μπάζα, στο «μοντέλο» της σύγχρονης πόλης

Η καταστροφή ανάγκασε την τοπική αυτοδιοίκηση να σχεδιάσει μια νέα, σύγχρονη πόλη από το μηδέν. Η Καλαμάτα απέκτησε πρωτοποριακό για την εποχή πολεοδομικό σχέδιο, μεγάλους πεζοδρόμους, πλατείες και, πάνω από όλα, θωρακίστηκε αντισεισμικά, αποτελώντας πλέον μία από τις πιο ασφαλείς και όμορφες πόλεις της Ελλάδας.