Η θεραπεία των δέκα λεπρών. - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

12η Κυριακή του Λουκά,

Η θεραπεία των δέκα λεπρών.

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Η περικοπή Λουκάς 17:12-19 είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα για το πως τα σύμβολα της Παλαιάς Διαθήκης βρίσκουν την ερμηνεία και εκπλήρωσή τους στο πρόσωπο του Χριστού. Κι ακόμα πως υπάρχει μια θαυμαστή ενότητα μεταξύ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης.

Ο Κύριος δίνει την εξής εντολή στους δέκα λεπρούς: «πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσι». Γιατί να πάνε στους ιερείς του Ναού κι όχι σε έναν γιατρό;

Η απάντηση βρίσκεται στα κεφάλαια 13 και 14 του Λευϊτικού. Ο Θεός δίνει στον Μωϋσή με κάθε λεπτομέρεια τα συμπτώματα της λέπρας και αναφέρει σε ποιό στάδιο έπρεπε να εκβάλουν τον λεπρό από το σπιτικό και την τοπική κοινωνία. Ακόμη, περιγράφει ο Θεός και το τελετουργικό που πρέπει να ακολουθήσουν οι ιερείς για να πιστοποιήσουν ότι κάποιος λεπρός καθαρίσθηκε καί έγινε και πάλι υγιής.

Διαβάζοντας τα δύο αυτά κεφάλαια του Λευϊτικού διαπιστώνουμε τα εξής καταπληκτικά.

Η λέπρα είναι σύμβολο της αμαρτίας. Η λέπρα είναι μια επώδυνη ασθένεια που παραμορφώνει τον άνθρωπο και τον οδηγεί στον θάνατο. Η αμαρτία δρα στην ψυχή όπως η λέπρα στο σώμα. Αν θέλουμε λοιπόν να έχουμε μια «εικόνα» της ψυχής που έχει μολυνθεί από την αμαρτία, τότε ας κοιτάξουμε το παραμορφωμένο σώμα ενός λεπρού!

Δεν είναι τυχαίο ότι στην Παλαιά Διαθήκη την πιστοποίηση της μολύνσεως αλλά και του καθαρισμού την κάμουν οι ιερείς. Ας μην ξεχνάμε τον συμβολισμό της λέπρας. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να απαλλαγεί μόνος του από την «λέπρα» της αμαρτίας. Ο Θεός μόνο μπορεί να τον λυτρώσει και να τον θεραπεύσει. Αλλά προσέξτε ότι ο Θεός χρησιμοποιεί τους ιερείς. Ακόμα και ο Χριστός, στην εποχή της χάριτος, δεν απαξιώνει τους ιερείς.

Ο λεπρός έπρεπε να εκδιωχθεί από το σπιτικό του και να πάει να ζήσει σε έρημο τόπο. Πρακτικά για να μην μεταδώσει την νόσο. Συμβολικά για να φανερώσει πως η αμαρτία χωρίζει τον άνθρωπο από τον Θεό αλλά και από την κοινωνία με τους αδελφούς.

Ενδιαφέρον είναι το τελετουργικό της πιστοποιήσεως του καθαρισμού και θεραπείας.

Ο θεραπευμένος λεπρός έπρεπε να προσφέρει στο Ναό δύο πουλιά, ένα κομμάτι ξύλο κέδρου, ένα πλεκτό κόκκινο ύφασμα και λίγο ύσσωπο.

Ο ιερέας θυσίαζε το ένα πουλί επάνω από ένα δοχείο με καθαρό τρεχούμενο νερό ώστε το αίμα να πέσει μέσα στο δοχείο. Στη συνέχεια εμβάπτιζε μέσα στο δοχείο, μέσα στο αίμα και το νερό, το δεύτερο πουλί, το ξύλο, το ύφασμα και τον ύσσωπο. Στο τέλος ελευθέρωνε το πουλί. Συμβολικές πράξεις του χριστιανικού βαπτίσματος και της θείας ευχαριστίας. Το αίμα και το νερό μας θυμίζουν την νύξη της πλευράς του Χριστού από τον Κεντυρίωνα στο Γολγοθά. Θυσιάσθηκε Αυτός, για να ελευθερωθούμε εμείς. Το ξύλο του κέδρου έχει την ιδιότητα να μην σαπίζει. Είναι σύμβολο της θεϊκής φύσεως του Χριστού. Το ύφασμα είναι σύμβολο της ανθρώπινης φύσεώς Του. Και ο ύσσωπος, που είναι αρωματικό φυτό, είναι σύμβολο του Αγίου Πνεύματος.

Ο πρώην λεπρός έπρεπε μετά να επιστρέψει στο σπίτι του και ύστερα από επτά ημέρες να ξαναπάει στο Ναό και να προσφέρει δύο αρνιά και ένα δοχείο λάδι. Ο ιερέας τον έχριε με το λάδι στο δεξιό αυτί, στο δεξί χέρι και στο δεξί πόδι. Στη συνέχεια τον έχριε στο κεφάλι και σε όλο το σώμα με το λάδι και τον ράντιζε με το αίμα των αμνών. Η πράξη της χρίσεως με το λάδι μας θυμίζει την χρίση του κατηχουμένου με το επορκιστό έλαιο. Είναι φανεροί οι συμβολισμοί καθώς και η προέλευση της χρίσεως με το έλαιο στο χριστιανικό βάπτισμα.

Ας θυμηθούμε επίσης και κάποιες ιστορίες από την Παλαιά Διαθήκη που έχουν σχέση με τη λέπρα αλλά και με το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα.

1. Όταν ο Θεός είπε στο Μωϋσή να επιστρέψει στην Αίγυπτο και να ηγηθεί του Ισραηλιτικού λαού, εκείνος έφερε ως εμπόδιο την βραδυγλωσσία του. Ποιά ήταν η απάντηση του Θεού; Του ζήτησε να βάλει το χέρι του στο κόρφο του και να το βγάλει πάλι έξω. Το χέρι του Μωϋσή ήταν λεπρό. Του ζητά να το βάλει δεύτερη φορά στον κόρφο του και να το ξαναβγάλει. Τώρα το χέρι του Μωϋσή είναι καθαρό. Τι ουσιαστικά λέει ο Θεός; Μωϋσή, την «λέπρα» την έχεις μέσα σου, στον κόρφο σου. Δηλαδή, γνωρίζω ότι είσαι άνθρωπος αδύναμος και αμαρτωλός. Αλλά δεν θα ενεργήσεις εσύ αλλά Εγώ. Ταπεινώσου λοιπόν κι ακολούθησε το θέλημα του Θεού με πίστη και εμπιστοσύνη.

2. Ο Νεεμάν ήταν μεγάλος Ασσύριος στρατηγός. Έπασχε όμως από λέπρα. Θεραπεία δεν υπήρχε. Ώσπου μια ημέρα μία Ισραηλίτισσα δούλη του ανέφερε τον μεγάλο Προφήτη Ελισσαίο. Ξεκίνησε ο Νεεμάν με τη συνοδεία του και πολλά δώρα κι έφτασε στις όχθες του Ιορδάνη, όπου σε μία σπηλιά κατοικούσε ο Προφήτης. Ο Ελισσαίος δεν βγήκε έξω αλλά έστειλε έναν μαθητή του, τον Γιεζί. Ο μαθητής μετέφερε στον στρατηγό την εντολή του Προφήτη. Αν θέλεις να καθαρισθείς μπες μέσα στα νερά του Ιορδάνη και πλύσου εκεί επτά φορές. Ο στρατηγός θύμωσε. Νόμισε ότι ο προφήτης τον κοροϊδεύει. Δεν ήθελε να κατέβει από το άρμα του. Ένιωσε προσβεβλημένος από την συμπεριφορά του Ελισσαίου. Τελικά πείσθηκε από τους υπηρέτες του και βαπτίστηκε επτά φορές στον Ιορδάνη. Και θεραπεύθηκε. Και μάλιστα το δέρμα του έγινε όπως του μωρού παιδιού!

Τι συνέβη με τον Νεεμάν; Ο προφήτης δεν βγήκε από το σπήλαιο για να δηλώσει ότι ο Θεός έχει τη δύναμη της θεραπείας. Το βάπτισμα στον Ιορδάνη είναι σύμβολο του χριστιανικού βαπτίσματος. Και το μεγάλο πρόβλημα του Νεεμάν ήταν ο εγωισμός του. Δεν ήθελε να κατέβει από το άρμα του. Πως είναι δυνατόν αυτός ο μεγάλος στρατηγός να κατέβει από τον εγωισμό του, την κενοδοξία του, από την ιδέα που είχε για τον εαυτό του; Όταν ταπεινώθηκε, θεραπεύθηκε…

Επιστρέφουμε στην ευαγγελική ιστορία. Ο Κύριος βλέπει τον ένα θεραπευμένο λεπρό να επιστρέφει για να αποδώσει ευχαριστία και ρωτά: «οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ; οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος;»

Είδαμε ότι η λέπρα είναι σύμβολο της αμαρτίας. Με το αίμα Του μας λύτρωσε ο Χριστός από αυτήν την φοβερή κατάσταση. Αξιωθήκαμε του Αγίου Βαπτίσματος. Αξιωθήκαμε πολλών δωρεών. Ήμασταν «αλλογενείς», γεννήματα της φθοράς και του θανάτου. Μας έδωσε την χάρη της υιοθεσίας. Μας υποδέχθηκε και πάλι στο πατρικό μας σπίτι.

Άραγε, δίνουμε « δόξαν τῷ Θεῷ»; Ή αρνούμαστε όπως ο Νεεμάν να κατεβούμε από το «άρμα μας» και ακολουθούμε τους εννέα αχάριστους θεραπευμένους λεπρούς;

***

12th Sunday of Luke, The Healing of the Ten Lepers.

The passage from Luke 17:12-19 is a wonderful example of how the symbols of the Old Testament find their interpretation and fulfillment in the person of Christ. And furthermore, how there is a marvelous unity between the Old and New Testaments.

The Lord gives the following command to the ten lepers: "Go show yourselves to the priests." Why go to the priests of the Temple and not to a doctor?

The answer is found in chapters 13 and 14 of Leviticus. God gives Moses every detail about the symptoms of leprosy and specifies at what stage the leper should be expelled from the household and the local community. Furthermore, God describes the ritual that the priests must follow to certify that a leper has been cleansed and become healthy again.

Reading these two chapters of Leviticus, we discover the following astonishing things.

Leprosy is a symbol of sin. Leprosy is a painful disease that disfigures a person and leads to death. Sin acts on the soul just as leprosy does on the body. If we want to have an "image" of the soul that has been polluted by sin, then let us look at the disfigured body of a leper!

It is not coincidental that in the Old Testament, the certification of infection as well as cleansing is done by the priests. Let us not forget the symbolism of leprosy. A person cannot rid themselves of the "leprosy" of sin on their own. Only God can redeem and heal them. But notice that God uses the priests. Even Christ, in the age of grace, does not disdain the priests.

The leper had to be expelled from their household and go live in a desolate place. Practically, to avoid spreading the disease. Symbolically, to reveal how sin separates a person from God and also from fellowship with their brothers and sisters.

The ritual for certifying cleansing and healing is interesting.

The healed leper had to offer at the Temple two birds, a piece of cedar wood, a woven red cloth, and some hyssop.

The priest sacrificed one bird over a vessel with clean running water so that the blood would fall into the vessel. Then, he dipped into the vessel—into the blood and water—the second bird, the wood, the cloth, and the hyssop. Finally, he released the bird. Symbolic acts of Christian baptism and the divine Eucharist. The blood and water remind us of the piercing of Christ's side by the centurion on Golgotha. He was sacrificed so that we might be set free. The cedar wood has the property of not rotting. It is a symbol of Christ's divine nature. The cloth is a symbol of His human nature. And hyssop, which is an aromatic plant, is a symbol of the Holy Spirit.

The former leper then had to return to their home and, after seven days, go back to the Temple and offer two lambs and a vessel of oil. The priest anointed them with the oil on the right ear, the right hand, and the right foot. Then, he anointed their head and entire body with the oil and sprinkled them with the blood of the lambs. The act of anointing with oil reminds us of the anointing of the catechumen with exorcised oil. The symbolisms are evident, as is the origin of the anointing with oil in Christian baptism.

Let us also recall some stories from the Old Testament that relate to leprosy and to today's Gospel reading.

When God told Moses to return to Egypt and lead the Israelite people, he raised as an obstacle his slowness of speech. What was God's response? He asked him to put his hand into his bosom and take it out again. Moses' hand was leprous. He asks him to put it back into his bosom a second time and take it out again. Now Moses' hand is clean. What is God essentially saying? Moses, you have the "leprosy" inside you, in your bosom. That is, I know that you are a weak and sinful person. But it will not be you who acts, but I. Therefore, humble yourself and follow God's will with faith and trust.

Naaman was a great Assyrian general. However, he suffered from leprosy. There was no cure. Until one day, an Israelite slave girl mentioned the great Prophet Elisha to him. Naaman set out with his entourage and many gifts and arrived at the banks of the Jordan, where the Prophet lived in a cave. Elisha did not come out but sent one of his disciples, Gehazi. The disciple conveyed the Prophet's command to the general. If you want to be cleansed, enter the waters of the Jordan and wash there seven times. The general became angry. He thought the prophet was mocking him. He did not want to descend from his chariot. He felt insulted by Elisha's behavior. Finally, he was persuaded by his servants and immersed himself seven times in the Jordan. And he was healed. And moreover, his skin became like that of a baby child!

What happened with Naaman? The prophet did not come out of the cave to declare that God has the power of healing. The immersion in the Jordan is a symbol of Christian baptism. And Naaman's great problem was his pride. He did not want to descend from his chariot. How could this great general descend from his pride, his vanity, from the idea he had of himself? When he humbled himself, he was healed...

We return to the Gospel story. The Lord sees one healed leper returning to give thanks and asks: "Were not ten cleansed? But where are the nine? Were none found returning to give glory to God except this foreigner?"

We saw that leprosy is a symbol of sin. With His blood, Christ redeemed us from this terrible condition. We were deemed worthy of Holy Baptism. We were deemed worthy of many gifts. We were "foreigners," offspring of corruption and death. He gave us the grace of adoption. He welcomed us back into our paternal home.

Do we, then, give "glory to God"? Or do we refuse, like Naaman, to descend from our "chariot" and follow the nine ungrateful healed lepers?