Αναστάσιος

 

ΕΥΡΥΧΩΡΟΝ ΣΚΗΝΩΜΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ, ΧΑΙΡΕ, ΑΧΡΑΝΤΕ

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

 «Εὐρύχωρον σκήνωμα τοῦ Λόγου, χαῖρε, Ἄχραντε, κόχλος ἡ τὸν θεῖον μαργαρίτην προαγαγοῦσα. Χαῖρε, Πανθαύμαστε, πάντων πρὸς Θεόν καταλλαγή τῶν μακαριζόντων σε, Θεοτόκε, ἑκάστοτε» (Κανόνας τῶν Χαιρετισμῶν, Ὠδή ε’)

«Χαίρε, ω αγνή Κόρη, συ, που αποτελείς ευρύχωρη κατοικία του Λόγου, συ, που είσαι η κογχύλη (αχιβάδα), η οποία έφερε σε μας το θεϊκό μαργαριτάρι (τον Χριστό). Χαίρε, πανθαύμαστε, συ, που συμφιλιώνεις με τον Θεό όλους εκείνους, οι οποίοι πάντοτε σε μακαρίζουν». 

            Εκτός από την προσευχή στην Υπεραγία Θεοτόκο, η ακολουθία των Χαιρετισμών μάς κάνει να τερπόμαστε με την ομορφιά της γλώσσας μας. Τη δυνατότητα που η ποίηση προσφέρει να έρθουμε κοντά στην Μητέρα του Θεού, να απευθυνθούμε σ’ Αυτήν, να γίνουμε παιδιά της, να δούμε την πορεία της ζωής μας μέσα από τη σχέση μαζί της, που γίνεται μεσιτεία προς τον Χριστό. Και είναι ανθρώπινη η γλώσσα που υμνεί, ανθρώπινα τα συναισθήματα και οι εικόνες που περικλείουν καρδιά που αναζητά το νόημα της δικής μας ζωής μέσα από τη σχέση με τον ουρανό. Πρώτη η Παναγία έζησε αυτή τη σχέση στον απόλυτο βαθμό. Και μας ωθεί ο άγιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος, ο ποιητής του Κανόνα των Χαιρετισμών, να ζήσουμε κι εμείς, με τη σειρά μας, τον τρόπο της Παναγίας, σε καιρούς που ίσα-ίσα ένα μικρό συναίσθημα εξόδου από του εγώ διαφαίνεται και όχι πάντοτε.

             Ευρύχωρον σκήνωμα του Λόγου η Παναγία. Σ’ αυτήν κατοίκησε κάνοντας σκηνή ο Χριστός. Δεν ζήτησε να μείνει μόνιμα ο Ίδιος, διότι και σεβάστηκε και σέβεται την ελευθερία μας. Δεν κατευθύνει τη ζωή μας, δεν εκβιάζει, δεν απαιτεί. Σκηνώνει στο δικό μας ΝΑΙ για κάποιον χρόνο και μας αφήνει α αποφασίσουμε αν Τον ακολουθήσουμε και για όσο το επιθυμούμε. Η Παναγία Τον ακολούθησε για πάντα. Εμείς καλούμαστε να Τον αφήνουμε να σκηνώνει στην ύπαρξή μας διά της Θείας Ευχαριστίας, διά της αγάπης, διά της αλήθειας της Εκκλησίας. Γνωρίζουμε ότι είμαστε αμαρτωλοί, αποτυχημένοι να κρατήσουμε την χάρη Του, διότι το εγώ μας ζητά την αυτονομία. Η βούληση μάς θέλει προσανατολισμένους στο να σκηνώνουμε στα του κόσμου τούτου. Όμως Εκείνος είναι δίπλα μας και περιμένει. Να επαναλαμβάνουμε στις χαρές και στις λύπες της ζωής το ΝΑΙ μας, με τις πρεσβείες της Παναγίας. Και δεν είναι τιμωρός, ούτε εκδικητικός έναντί μας. Δεν με ήθελες, δεν έρχομαι. Είναι Πατέρας και φίλος. Και περιμένει, διότι είναι η Συγχώρεση.

            Κόχλος η τον θείον μαργαρίτην προαγαγούσα η Παναγία. Είναι το κοχύλι, το στρείδι, η αχιβάδα, με την ομορφιά της που περικλείει εντός της το θεϊκό μαργαριτάρι, τον Χριστό. Το στρείδι ανοίγει και κλείνει για να προφυλάξει τον θησαυρό του. Τον δείχνει στη γαλήνη και τη χαρά. Κλείνει το κέλυφός του και τον κρατά εντός του, για να μην τον χάσει. Έτσι και η Παναγία. Σαν το κοχύλι κρατά τον Χριστό, κλείνοντας όταν οι άνθρωποι δεν θέλουν να Τον δούνε, γιατί δεν θέλει με βία να υποταχθούμε στην ομορφιά, αλλά να την αφήσουμε να μας σαγηνεύσει διά της αγάπης. Προστάτευσε τον Χριστό, φεύγοντας για την Αίγυπτο. Τον έκρυψε στους κόλπους της, ανατρέφοντάς Τον, μέχρι να έρθει η ώρα να βγει στον κόσμο για το μήνυμα του Ευαγγελίου. Δεν κράτησε το κέλυφός της όμως κλειστό. Δεν διεκδίκησε την αποκλειστικότητα της ομορφιάς για τον εαυτό της. Άφησε τη χαρά να τη ζήσουν όλοι. Αυτό μας καλεί να κάνουμε η Εκκλησία. Να κρατήσουμε τον Χριστό στο κοχύλι της ύπαρξής μας ως θησαυρό πολύτιμο και μοναδικό. Χωρίς θόρυβο. Χωρίς επίδειξη. Αλλά και να Τον μοιραστούμε με τους άλλους ανθρώπους, με το σιωπηλό άνοιγμα της καρδιάς μας, όχι με θόρυβο και απαίτηση, αλλά με την απλότητα της χαράς που γίνεται παγκόσμια, της μαρτυρίας σε όλους, με αγάπη και υπομονή.

            Πάντων προς Θεόν καταλλαγή η Παναγία. Συμφιλίωση φέρνει η Παναγία σε μία σχέση που είναι διασπασμένη, όχι από τον Θεό, αλλά από εμάς. Μας χωρίζει η αμαρτία, το θέλημά μας, η αίσθηση ότι δεν μας χρειάζεται ο Θεός και ότι μπορούμε και μόνοι μας. Η Παναγία έρχεται να μας συμφιλιώσει με την ταπείνωσή της. Μας δείχνει, με απλότητα και με διάκριση, ότι χωρίς τον Θεό δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, διότι Αυτός μας έδωσε τα χαρίσματα του κατ’ εικόνα, τη δημιουργικότητα, την πορεία προς τον συνάνθρωπο, την ανάγκη να έχουμε καταλλαγή και συμφιλίωση μεταξύ μας, διότι καμία εξουσία δεν ελευθερώνει, αλλά μόνο η αγάπη. Και διά της μετανοίας, για τα πολλά μας λάθη, να μπορούμε να επιστρέφουμε στο πατρικό μας σπίτι, την Εκκλησία, όπου ούτε ο θάνατος δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού.

            Σ’ έναν κόσμο ανελευθερίας, ασκήμιας, εγωτικής απαίτησης, πολέμου και διχασμού η Παναγία δείχνει τον δρόμο προς τον Χριστό. Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι καιρός ευπρόσδεκτός, με τις πρεσβείες της, με το να την μακαρίζουμε στις ιερές ακολουθίες και με την προσπάθειά μας να αγαπούμε, να μετανοούμε, να διαμορφώνουμε τα κριτήρια του Ευαγγελίου ως βίωμα στον χρόνο μας, να βρούμε τον Υιό και Θεό της. Και Εκείνη στέκεται δίπλα μας, ως Μάνα τρυφερή και παρηγορητική, βοηθώντας μας να νικήσουμε τη σκληρότητα και την κακία, που και δείχνουμε και μας καταβάλλει. 

27 Φεβρουαρίου 2026

Α’ Χαιρετισμοί