Λαγνεία - π. Βασίλειος Θερμός

Διάφορες ψυχολογικές καταστάσεις συνδέονται με αυτό το πάθος. Υπάρχει ιδιοσυγκρασιακή έντονη σεξουαλικότητα σε κάποιους, άλλοι ανέπτυξαν τη λαγνεία ως έκφραση του ναρκισσισμού τους, ορισμένοι επειδή συνήθισαν να χρησιμοποιούν το σεξ για να ρυθμίζουν την διάθεσή τους, ενώ σε άλλους δημιουργήθηκε επειδή είχαν την ατυχία να εκτεθούν πρόωρα σε συναφή ερεθίσματα (πχ σχετικές εικόνες ή αποπλανητικές συμπεριφορές άλλων, σε παιδική ή εφηβική ηλικία).

Πολύ συχνά οι σαρκικές αμαρτίες λειτουργούν ως «παρηγοριές» σε τραυματικά γεγονότα, ή ως πρότυπα αντίδρασης απέναντι στην δυσθυμία και την πλήξη – γενικά η σεξουαλικότητα συμπλέκεται έντονα με το ψυχολογικό.

«Θα χρειασθή να θυμόμαστε πως η αυτοϊκανοποίηση δεν γίνεται πάντα για σεξουαλικούς σκοπούς. Πολλές φορές επιζητείται ως διέξοδος από την ανία, ως προσπάθεια να βγει κανείς από την μελαγχολική διάθεση, ή και ως τρόπος αντίδρασης στο αίσθημα της μείωσης ή του τραυματισμού της αυτοπεποίθησης που συνέβη να αισθανθή. Στους έγγαμους, όταν συνεχίζεται συστηματικά, ενδέχεται να φανερώνει χαρακτήρα συναισθηματικά κλειστό που προτιμα την αυτοϊκανοποίηση από την σεξουαλική επαφή λόγω άγχους που τρέφει προς την γυναίκα και επειδή αποφεύγει την εγγύτητα».

Επίσης είναι πολύ ενδιαφέρον ότι λαγνεία συχνά συνυπάρχει με δυσκολία ψυχικής εγγύτητας, κάτι που δημιουργεί πολλά προβλήματα στην εν γένει ζωή των ζευγαριών και προδιαθέτει τους άνδρες προς την πορνογραφία. Φυσικά, δυσκολία με την εγγύτητα παρατηρείται και σε αρκετές γυναίκες, όμως σε αυτές σπάνια συνοδεύεται από λαγνεία αλλά συνήθως από σεξουαλική απόσταση και ψυχρότητα.

Στις γυναίκες κατά κανόνα ο ανεσταλμένος ερωτισμός εκφράζεται με φαντασιώσεις ή με ανάγνωση ερωτικής λογοτεχνίας ή με παρακολούθηση αισθηματικών ταινιών (αν και τα τελευταία χρόνια αυξάνεται ο αριθμός των γυναικών που προσχωρούν στην παρακολούθηση πορνογραφίας).

Συναντούμε και γυναίκες οι οποίες εξασφαλίζουν την ψυχική απόσταση μέσω αποπλανητικής συμπεριφοράς και σεξουαλικής ελευθεριότητας, αλλά είναι αισθητά λιγότερες από τους άνδρες με παρόμοια συμπεριφορά ως απάντηση στο ίδιο ενδοψυχικό πρόβλημα.

Γιατί άραγε οι άνδρες είναι περισσότερο επιρρεπείς στη λαγνεία ως αμυντικό μηχανισμό; Η παραδοσιακή αντίληψη βλέπει σε αυτούς εντονότερη βιολογική πίεση για σεξουαλική δραστηριότητα λόγω ορμονών κτλ. Δεν είναι βέβαιο σήμερα ότι αυτό ισχύει, θα άξιζε διεπιστημονική διερεύνηση. Κατ' εμέ τα αίτια είναι ψυχοδυναμικά.

Γενικά μιλώντας, ποια είναι τα κίνητρα που ωθούν και ποιον να αποφεύγει την εγγύτητα; Από την εμπειρία μου καταθέτω ότι, για τους άνδρες, κατ' εξοχήν είναι ο φόβος εξαφάνισης από την απειλητική άλλη, η αγωνία ότι θα εκλείψει ή θα συρρικνωθή η προσωπικότητα εξαιτίας της επιρροής της συντρόφου. Ως προς τις γυναίκες, η αιτία εντοπίζεται κυρίως στο άγχος μήπως με την εγγύτητα ο άλλος κοιτάξει μέσα στον ψυχισμό της και διαπιστώσει μόνο απογοητευτικές καταστάσεις, κάτι κατώτερο, ένα τίποτε.

Όταν η αποφυγή της εγγύτητας συνοδεύεται από λαγνεία, η δεύτερη αποβλέπει στην ασφάλεια μέσω του ελέγχου. Φυσικά, ο έλεγχος είναι απλώς φαντασιωσικός – δεν ελέγχει τίποτε και κανέναν στο επίπεδο της πραγματικότητας, εκτός από την απόσταση την οποία διατηρεί από την ψυχική αναπαράσταση του ποθητού άλλου μέσω της ρύθμισης της σκηνοθεσίας.

Ακραία, και σοβαρότερη, μορφή αυτού του φαινομένου συναντούμε στη διαστροφική λαγνεία, κατά την οποία το ζητούμενο είναι όχι απλώς ο έλεγχος αλλά η εξουσία επί του/της συντρόφου. Εδώ έχει ενδιαφέρον μια απόκλιση της ψυχολογικής και ψυχιατρικής ματιάς από την κοινόχρηστη: όταν ο απλός κόσμος μιλά για διαστροφή εννοεί συγκεκριμένες σεξουαλικές πρακτικές, αλλά όταν ο κλινικός αναφέρεται σε διαστροφικότητα εννοεί χρήση του άλλου. Ο πυρήνας κάθε διαστροφής βρίσκεται στην εξαφάνιση του/της συντρόφου ως διακριτού προσώπου – γίνεται απλώς ένα μέσο για να το χρησιμοποιεί κανείς κατά βούληση.

Πώς θρησκεύουν οι ευάλωτοι στη λαγνεία; Σε αδρές γραμμές, όσοι βρήκαν στη σεξουαλικότητα ανακούφιση - από τραύματα ή ελλείμματα είναι πιο ανοιχτοί για αλλαγή, ενώ όσοι διαθέτουν κρυφή διαστροφική βάση αποδεικνύονται δύσκαμπτοι και επίμονοι. 

Οι πρώτοι χαρακτηρίζονται από τραυματισμένο συναισθηματικό κόσμο, τον οποίο υπό προϋποθέσεις μπορούν να στρέψουν προς τον Χριστό, ενώ οι δεύτεροι πάσχουν από μόνωση ή στρέβλωση του συναισθήματος, οπότε εμφανίζουν και στην πνευματική τους ζωή την ίδια δυσκολία σύνδεσης όπως και με τον/την σύντροφο.

π. Βασίλειος Θερμός

-----------------▪︎---------------▪︎---------------▪︎-------

▪︎ Χάσματα και γέφυρες- Εκδόσεις Γρηγόρη, 2025

• Απόσπασμα από το κεφάλαιο: Τα πάθη ως συμπυκνώσεις του αρνητικού