ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΕΡΕΣ ΠΑΡΑΚΛΗΣΕΙΣ - π. Σιλουανός Λ. Λάμπρου

Ἡ μεγαλύτερη τραγῳδία τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου δὲν εἶναι ὅτι ἔχασε τὸν Θεό.Εἶναι ὅτι συνήθισε νὰ ζῇ χωρὶς νὰ Τὸν ἀναζητᾷ. Τὸ ἠλεκτρονικὸ τοῦτο τεῦχος ἀποστέλλεται δωρεάν, μὲ τὴν ταπεινὴ ἐλπίδα νὰ συνοδεύσῃ τὸν προσωπικὸ πνευματικὸ ἀγῶνα κάθε πιστοῦ κατὰ τὴν εὐλογημένη περίοδο τῶν Ἱερῶν Παρακλήσεων

Αρχιμ. Σιλουανός Λ. Λάμπρου

Εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Αμφίσσης

Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Φωκίδος.

Email  pater9870@gmail.com 

Αρχιμ. Σιλουανός Λ. Λάμπρου

«Δεκαπέντε βήματα προς την Παναγία. Σύντομες Θεομητορικές ομιλίες για τις Ιερές Παρακλήσεις (1–15 Αυγούστου)».

 

1η Αυγούστου.

«Η καρδιά που χωρά τον Θεό»

Αδελφοί μου.
Ο κόσμος μάς έμαθε να μεγαλώνουμε τα σπίτια μας, τις γνώσεις μας, τις απαιτήσεις μας. Ο Θεός, όμως, ζητά να μεγαλώσει κάτι άλλο: την καρδιά μας.
Η Υπεραγία Θεοτόκος δεν έγινε Μητέρα του Θεού επειδή κατείχε δύναμη, πλούτο ή ανθρώπινη σοφία. Έγινε Θεοτόκος, γιατί είχε μία καρδιά ολοκληρωτικά ανοιχτή στο θέλημα του Θεού. Το «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου» (Λουκ. 1,38) δεν ήταν μία απλή απάντηση· ήταν η ελεύθερη παράδοση ολόκληρης της υπάρξεώς της στον Θεό.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα του σύγχρονου ανθρώπου δεν είναι ότι ο Θεός απομακρύνθηκε. Είναι ότι η καρδιά μας γέμισε τόσο πολύ από μέριμνες, φόβους, φιλοδοξίες και θορύβους, ώστε δεν απέμεινε χώρος για Εκείνον.
Η Παναγία μάς υπενθυμίζει ότι η πνευματική ζωή δεν αρχίζει όταν αποκτήσουμε περισσότερα, αλλά όταν αφήσουμε χώρο για τον Θεό. Η καρδιά που εμπιστεύεται, συγχωρεί, αγαπά και προσεύχεται γίνεται ένας μικρός ναός της θείας παρουσίας.
Καθώς απόψε ψάλλουμε την Ιερά Παράκληση, ας μην περιοριστούμε να ζητήσουμε από την Παναγία να αλλάξει τις περιστάσεις της ζωής μας. Ας της ζητήσουμε να αλλάξει πρώτα την καρδιά μας. Γιατί όταν η καρδιά γίνει τόπος κατοικήσεως του Θεού, τότε ακόμη και οι δυσκολίες φωτίζονται από την ελπίδα.
Ας είναι, λοιπόν, η πρώτη μας προσευχή αυτόν τον ευλογημένο μήνα μία απλή αλλά βαθιά δέηση:
«Παναγία Μητέρα, δίδαξέ μας να κάνουμε την καρδιά μας τόσο πλατιά, ώστε να χωρά τον Χριστό και, μαζί με τον Χριστό, κάθε άνθρωπο.»
Αμήν.
 
 

2α Αυγούστου.

«Η σιωπή που γεννά τον Λόγο».

Αδελφοί μου.
Ζούμε σε μία εποχή όπου όλοι μιλούν, αλλά ελάχιστοι ακούν. Ο θόρυβος έγινε τρόπος ζωής και η σιωπή μοιάζει σχεδόν αφόρητη. Κι όμως, τα μεγαλύτερα έργα του Θεού γεννήθηκαν μέσα στη σιωπή.
Η Παναγία δεν διακρίθηκε για τα πολλά της λόγια. Τα Ευαγγέλια διασώζουν ελάχιστες φράσεις της. Και όμως, καμία άλλη ανθρώπινη ύπαρξη δεν μίλησε τόσο δυνατά στην ιστορία. Γιατί η δύναμή της δεν βρισκόταν στον λόγο, αλλά στη ζωή της. Η σιωπή της δεν ήταν κενό· ήταν πληρότητα. Ήταν ο χώρος όπου κατοίκησε ο Λόγος του Θεού.
Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος γράφει ότι η σιωπή είναι «μυστήριον τοῦ μέλλοντος αἰῶνος». Δεν είναι φυγή από τον κόσμο, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος μαθαίνει να ακούει τον Θεό.
Πόσες φορές προσευχόμαστε χωρίς να αφήνουμε χρόνο στον Θεό να μιλήσει μέσα στην καρδιά μας! Του παρουσιάζουμε τα αιτήματά μας, τις αγωνίες μας, τους φόβους μας, αλλά σπάνια Του προσφέρουμε το δώρο της εσωτερικής ησυχίας.
Η Παναγία μάς διδάσκει ότι η πίστη δεν ωριμάζει μέσα στον θόρυβο των εντυπώσεων, αλλά στην ηρεμία της εμπιστοσύνης. Εκεί όπου σιωπούν τα πάθη, αρχίζει να ακούγεται η φωνή της χάριτος.
Ας φύγουμε, λοιπόν, από την αποψινή Παράκληση με μία μικρή απόφαση: να αφιερώνουμε κάθε ημέρα λίγα λεπτά απόλυτης σιωπής ενώπιον του Θεού. Όχι για να Του μιλήσουμε, αλλά για να Τον ακούσουμε.
Γιατί πολλές φορές ο Θεός δεν απαντά με λέξεις· απαντά με ειρήνη. Και αυτή η ειρήνη είναι η πρώτη βεβαιότητα ότι Εκείνος βρίσκεται ήδη κοντά μας.
Παναγία, Μητέρα της ιερής σιωπής, δίδαξέ μας να σιωπούμε ενώπιον του Θεού, ώστε να γίνει η καρδιά μας τόπος όπου θα αντηχεί αιώνια ο λόγος του Υιού σου. Αμήν.
 

3η Αυγούστου.

«Η δύναμη της ταπεινώσεως».

Αδελφοί μου.
Ο σύγχρονος άνθρωπος αγωνίζεται να αποδείξει την αξία του. Αναζητεί αναγνώριση, επιβεβαίωση και προβολή. Το Ευαγγέλιο, όμως, αποκαλύπτει έναν διαφορετικό δρόμο: τη δύναμη της ταπεινώσεως.
Η Παναγία δεν επιδίωξε ποτέ να γίνει μεγάλη. Δεν ζήτησε τιμές ούτε ξεχώρισε στα μάτια του κόσμου. Κι όμως, ακριβώς επειδή δεν αναζήτησε τη δόξα για τον εαυτό της, έγινε «τιμιωτέρα τῶν Χερουβὶμ καὶ ἐνδοξοτέρα ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφίμ».
Η ταπείνωση δεν είναι μειονεξία ούτε άρνηση των χαρισμάτων μας. Είναι η αλήθεια του ανθρώπου ενώπιον του Θεού. Είναι να γνωρίζει κανείς ότι κάθε αγαθό είναι δώρο και κάθε αρετή καρπός της θείας χάριτος.
Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος ονομάζει την ταπείνωση «ἀνώνυμον χάριν τῆς ψυχῆς». Δεν περιγράφεται εύκολα, γιατί δεν επιδεικνύεται· αποκαλύπτεται μόνο μέσα από την αγάπη, την υπομονή και την ειρήνη.
Ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο στη σχέση μας με τον Θεό δεν είναι οι αδυναμίες μας, αλλά η δυσκολία να παραδεχθούμε ότι Τον χρειαζόμαστε. Όσο ο άνθρωπος στηρίζεται αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις, η καρδιά του παραμένει κλειστή στη χάρη. Όταν όμως ταπεινωθεί, τότε αρχίζει να ενεργεί ο Θεός.
Ας ζητήσουμε, λοιπόν, από την Παναγία όχι να μας απαλλάξει μόνο από τις δοκιμασίες, αλλά να μας χαρίσει το πνεύμα της ταπεινώσεως. Διότι ο ταπεινός δεν γίνεται μικρός· γίνεται μεγάλος στα μάτια του Θεού.
Παναγία, η ταπεινή Δούλη του Κυρίου, δίδαξέ μας να αγαπήσουμε την αλήθεια της ταπεινώσεως, ώστε η καρδιά μας να γίνει κατοικητήριο της θείας χάριτος και της αληθινής ειρήνης. Αμήν.
 

4η Αυγούστου.

«Η προσευχή δεν αλλάζει πρώτα τον Θεό· αλλάζει τον άνθρωπο».

Αδελφοί μου.
Πολλές φορές πλησιάζουμε την προσευχή σαν να είναι ένας τρόπος να πείσουμε τον Θεό να πραγματοποιήσει τα δικά μας σχέδια. Όμως η αληθινή προσευχή δεν είναι προσπάθεια να αλλάξει ο Θεός· είναι πορεία μεταμορφώσεως του ανθρώπου.
Η Παναγία γνώριζε ότι η προσευχή δεν είναι μόνο λόγια· είναι στάση ζωής. Όλη της η ύπαρξη ήταν μία αδιάλειπτη δοξολογία και μία απόλυτη εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού. Γι' αυτό και, όταν ήρθε η ώρα της μεγαλύτερης δοκιμασίας, κάτω από τον Σταυρό, δεν απελπίστηκε. Η καρδιά που είχε μάθει να προσεύχεται είχε μάθει και να ελπίζει.
Η προσευχή δεν εξαφανίζει πάντοτε τον πόνο. Συχνά, όμως, χαρίζει τη δύναμη να τον σηκώσουμε χωρίς να χάσουμε την ειρήνη μας. Δεν απομακρύνει πάντοτε τον σταυρό· φωτίζει όμως τον δρόμο προς την Ανάσταση.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας λέγουν ότι ο άνθρωπος που προσεύχεται αληθινά αποκτά σιγά-σιγά τον νου του Χριστού. Αρχίζει να βλέπει διαφορετικά τα γεγονότα, τους ανθρώπους και ακόμη και τις πληγές της ζωής του. Εκεί όπου άλλοτε έβλεπε αδιέξοδο, τώρα διακρίνει μία κλήση σε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.
Αυτό είναι το θαύμα της προσευχής: πριν αλλάξει τις περιστάσεις, αλλάζει την καρδιά. Και όταν αλλάξει η καρδιά, αλλάζει ολόκληρος ο τρόπος με τον οποίο ζούμε.
Ας μη μετράμε, λοιπόν, την προσευχή μόνο από το αν πραγματοποιήθηκαν τα αιτήματά μας. Ας τη μετρήσουμε από το αν γίναμε πιο ειρηνικοί, πιο συγχωρητικοί, πιο ταπεινοί, πιο πρόθυμοι να αγαπήσουμε.
Παναγία της Παρακλήσεως, δίδαξέ μας να προσευχόμαστε όχι μόνο για να λάβουμε όσα ζητούμε, αλλά για να γίνουμε εκείνοι που ο Θεός θέλει να είμαστε. Τότε κάθε προσευχή θα έχει ήδη εισακουσθεί, γιατί θα έχει γεννήσει μέσα μας τον νέο άνθρωπο.
Αμήν.
 

5η Αυγούστου.

«Όταν ο Θεός φαίνεται να σιωπά».

Αδελφοί μου.
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή κάθε ανθρώπου που η προσευχή μοιάζει να μην βρίσκει απάντηση. Ζητούμε, επιμένουμε, δακρύζουμε, και όμως ο ουρανός φαίνεται σιωπηλός. Τότε γεννιέται το πιο δύσκολο ερώτημα: «Πού είναι ο Θεός;»
Η Αγία Γραφή μάς διδάσκει ότι η σιωπή του Θεού δεν είναι απουσία. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος παρουσίας. Ο Θεός δεν παύει να εργάζεται όταν δεν Τον αισθανόμαστε. Αντιθέτως, πολλές φορές ενεργεί βαθύτερα ακριβώς τότε που εμείς νομίζουμε ότι μας εγκατέλειψε.
Σκεφθείτε την Παναγία κάτω από τον Σταυρό. Δεν άκουσε κάποια φωνή από τον ουρανό. Δεν είδε κάποιο θαύμα να αποτρέπει το Πάθος. Κι όμως, εκείνη παρέμεινε όρθια. Η πίστη της δεν στηριζόταν σε εντυπωσιακά σημεία, αλλά στην ακλόνητη βεβαιότητα ότι ο Θεός είναι πάντοτε πιστός στις υποσχέσεις Του.
Αυτό είναι το μεγάλο μάθημα της πνευματικής ζωής. Η ώριμη πίστη δεν γεννιέται όταν όλα πηγαίνουν καλά· γεννιέται όταν συνεχίζουμε να εμπιστευόμαστε τον Θεό ακόμη και χωρίς να καταλαβαίνουμε το σχέδιό Του.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει ότι πολλές φορές ο Θεός καθυστερεί την εκπλήρωση των αιτημάτων μας, όχι γιατί δεν μας αγαπά, αλλά γιατί προετοιμάζει κάτι βαθύτερο από αυτό που ζητούμε. Η θεία πρόνοια βλέπει πάντοτε πιο μακριά από τη δική μας επιθυμία.
Αδελφοί μου, όταν ο Θεός φαίνεται να σιωπά, μην εγκαταλείπετε την προσευχή. Συνεχίστε να ανάβετε το κερί σας, να κάνετε τον σταυρό σας, να ψάλλετε την Παράκληση. Γιατί η πίστη που επιμένει μέσα στη σιωπή είναι η πίστη που ωριμάζει.
Παναγία, Εσύ που έμεινες κάτω από τον Σταυρό χωρίς να χάσεις την ελπίδα, κράτησε και εμάς όρθιους στις ώρες που δεν καταλαβαίνουμε το θέλημα του Θεού. Δίδαξέ μας να πιστεύουμε ότι πίσω από κάθε θεία σιωπή κρύβεται πάντοτε μία άπειρη αγάπη.
Αμήν.
 

6η Αυγούστου – Εορτή τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος.

«Η Μεταμόρφωση αρχίζει από μέσα».

Αδελφοί μου.
Σήμερα η Εκκλησία δεν μας καλεί απλώς να θυμηθούμε ένα θαυμαστό γεγονός στο όρος Θαβώρ. Μας καλεί να αναρωτηθούμε: μπορεί να μεταμορφωθεί και η δική μας ζωή;
Οι μαθητές είδαν το πρόσωπο του Χριστού να λάμπει «ὡς ὁ ἥλιος» (Ματθ. 17,2). Δεν άλλαξε όμως ο Χριστός· εκείνος ήταν πάντοτε ο ίδιος. Άλλαξαν τα μάτια των μαθητών, ώστε να μπορέσουν να αντικρίσουν, έστω για λίγο, τη δόξα που ήταν πάντοτε παρούσα.
Το ίδιο συμβαίνει και στη δική μας ζωή. Δεν είναι ο Θεός που απομακρύνεται από εμάς· πολλές φορές είναι τα μάτια της ψυχής μας που σκοτεινιάζουν από την αμαρτία, τον εγωισμό και την καθημερινή μέριμνα. Και τότε αδυνατούμε να διακρίνουμε το φως της παρουσίας Του.
Η Υπεραγία Θεοτόκος υπήρξε ο άνθρωπος που έζησε τη μεγαλύτερη εσωτερική μεταμόρφωση. Με την καθαρότητα της καρδιάς της έγινε «δοχεῖον τοῦ Ἀχωρήτου». Δεν αναζήτησε εξωτερική δόξα· άφησε τη χάρη του Θεού να φωτίσει ολόκληρη την ύπαρξή της.
Σήμερα, μέσα στην Παράκληση, ας μην παρακαλέσουμε μόνο να αλλάξουν οι συνθήκες της ζωής μας. Ας ζητήσουμε να μεταμορφωθεί ο εσωτερικός μας άνθρωπος. Γιατί όταν φωτιστεί η καρδιά, φωτίζεται και ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο, τους ανθρώπους και ακόμη και τις δοκιμασίες μας.
Η αληθινή μεταμόρφωση δεν είναι να γίνουμε διαφορετικοί άνθρωποι· είναι να γίνουμε αυτό που ο Θεός μάς δημιούργησε να είμαστε.
Παναγία, Μητέρα του Φωτός, πρέσβευε στον Υιό σου να φωτίσει τον νου μας, να καθαρίσει την καρδιά μας και να μεταμορφώσει τη ζωή μας, ώστε να γίνουμε εικόνες της αγάπης Του μέσα στον κόσμο.
Αμήν.
 

7η Αυγούστου.

«Ο πόνος που γίνεται προσευχή».

Αδελφοί μου.
Υπάρχουν δύο τρόποι να υποφέρει ο άνθρωπος. Ο ένας είναι να κλείνεται στον εαυτό του και να αφήνει τον πόνο να γίνει πικρία. Ο άλλος είναι να ανοίγει την καρδιά του στον Θεό και να αφήνει τον ίδιο πόνο να γίνει προσευχή.
Η Παναγία γνώρισε τον πόνο όσο ελάχιστοι άνθρωποι στην ιστορία. Από τη φάτνη της Βηθλεέμ έως τον Γολγοθά, η ζωή της ήταν μία πορεία αγάπης που πέρασε μέσα από δοκιμασίες. Κι όμως, ο πόνος της δεν έγινε ποτέ γογγυσμός· έγινε προσφορά. Δεν έγινε απόγνωση· έγινε εμπιστοσύνη.
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής μας υπενθυμίζει ότι οι θλίψεις δεν είναι πάντοτε τιμωρία· πολλές φορές γίνονται τόπος συναντήσεως με τον Θεό. Όχι γιατί ο Θεός αγαπά τον πόνο, αλλά γιατί γνωρίζει να μεταμορφώνει ακόμη και τις πληγές σε δρόμο σωτηρίας.
Η μεγαλύτερη τραγωδία δεν είναι να πονά κανείς. Είναι να πονά χωρίς νόημα. Όταν όμως ο άνθρωπος ακουμπήσει τον σταυρό του στα πόδια του Χριστού, τότε ακόμη και τα δάκρυα αποκτούν προορισμό. Γίνονται προσευχή που ανεβαίνει στον ουρανό.
Ίσως απόψε υπάρχουν ανάμεσά μας άνθρωποι που κουβαλούν μια δοκιμασία που δεν τη γνωρίζει κανείς. Μια ασθένεια, μια απώλεια, μια οικογενειακή πληγή, έναν φόβο για το αύριο. Η Παναγία δεν υπόσχεται ότι θα εξαφανιστεί αμέσως κάθε πόνος. Υπόσχεται όμως ότι κανένας πόνος δεν μένει μόνος όταν προσφέρεται στον Χριστό.
Γι' αυτό, ας μην κρύβουμε τις πληγές μας από τον Θεό. Εκείνος δεν τρομάζει από τα δάκρυά μας. Τα δέχεται και τα μεταμορφώνει σε πηγή ελπίδας.
Παναγία Παρηγορήτρια, κράτησε στα μητρικά σου χέρια κάθε πονεμένη καρδιά. Δίδαξέ μας να μην αφήσουμε ποτέ τον πόνο να γίνει απελπισία, αλλά να τον μετατρέπουμε σε προσευχή, μέχρι να ανατείλει στη ζωή μας το φως της Αναστάσεως.
Αμήν.
 

8η Αυγούστου.

«Η καθαρή καρδιά βλέπει τον Θεό».

Αδελφοί μου.
Ο άνθρωπος του καιρού μας αγωνίζεται να αλλάξει τον κόσμο, αλλά ξεχνά ότι ο κόσμος αρχίζει από την καρδιά του. Η μεγαλύτερη επανάσταση δεν είναι κοινωνική· είναι πνευματική.
Ο Κύριος δεν είπε: «Μακάριοι οἱ σοφοί», ούτε «οἱ δυνατοί», ούτε «οἱ επιτυχημένοι». Είπε: «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ. 5,8).
Η καθαρότητα της καρδιάς δεν σημαίνει αναμαρτησία. Σημαίνει μια καρδιά που αγωνίζεται, μετανοεί, συγχωρεί και δεν παύει να αναζητά τον Θεό. Είναι η καρδιά που δεν ζει με διπροσωπία, δεν τρέφει μνησικακία και δεν αφήνει το σκοτάδι να γίνει μόνιμος κάτοικός της.
Η Παναγία υπήρξε η καθαρότερη ανθρώπινη καρδιά. Γι' αυτό έγινε ο έμψυχος ναός του Θεού. Η αγιότητά της δεν ήταν εξωτερική λάμψη· ήταν η διαφάνεια μιας ψυχής που δεν έβαλε ποτέ τίποτε πάνω από τον Θεό.
Ας αναρωτηθούμε απόψε: Τι γεμίζει την καρδιά μας; Αγάπη ή πικρία; Ειρήνη ή ταραχή; Συγχώρηση ή μνήμη των αδικιών; Διότι ο Θεός δεν κοιτάζει πρώτα τα χέρια μας, αλλά την καρδιά μας. Εκεί κρίνεται η αλήθεια της πνευματικής μας ζωής.
Η Παράκληση προς την Παναγία είναι και μια πρόσκληση σε εσωτερική κάθαρση. Όσο καθαρίζει η καρδιά, τόσο καθαρότερα βλέπει τον Θεό να ενεργεί στη ζωή της. Και τότε ακόμη και τα πιο απλά γεγονότα γίνονται αφορμές δοξολογίας.
Παναγία Πανάχραντε, καθάρισε την καρδιά μας από κάθε πάθος, κάθε εγωισμό και κάθε πικρία. Χάρισέ μας μια καρδιά απλή, ειρηνική και φωτεινή, ώστε να αναγνωρίζουμε καθημερινά την παρουσία του Υιού σου και να γινόμαστε φορείς της αγάπης Του στον κόσμο.
Αμήν.
 

9η Αυγούστου.

«Η πίστη αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η βεβαιότητα».

Αδελφοί μου.
Ο άνθρωπος επιθυμεί τις βεβαιότητες. Θέλει να γνωρίζει το αύριο, να ελέγχει τις εξελίξεις, να εξασφαλίζει το μέλλον του. Όμως η πίστη δεν γεννιέται όταν ο άνθρωπος τα γνωρίζει όλα· γεννιέται όταν, χωρίς να γνωρίζει τα πάντα, εμπιστεύεται τον Θεό.
Η Παναγία δεν γνώριζε όλη την πορεία που την περίμενε όταν είπε το «Γένοιτό μοι». Δεν γνώριζε τη φυγή στην Αίγυπτο, τις συκοφαντίες, τον Σταυρό, τον πόνο. Γνώριζε μόνο Εκείνον που την καλούσε. Και αυτό της ήταν αρκετό.
Η πίστη δεν είναι η απουσία των ερωτημάτων. Είναι η απόφαση να μην εγκαταλείψουμε τον Θεό, ακόμη και όταν τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης διδάσκει ότι η πνευματική ζωή είναι μια αδιάκοπη πορεία προς τον Θεό. Δεν είναι στατικότητα, αλλά διαρκής κίνηση. Όσο πλησιάζουμε τον Θεό, τόσο βαθύτερα ανακαλύπτουμε το άπειρο μυστήριό Του. Η πίστη, λοιπόν, δεν καταργεί το μυστήριο· μας μαθαίνει να κατοικούμε μέσα σε αυτό χωρίς φόβο.
Σήμερα πολλοί πιστεύουν ότι θα εμπιστευθούν τον Θεό όταν λυθούν όλα τα προβλήματά τους. Το Ευαγγέλιο όμως λέει το αντίθετο: όταν εμπιστευθείς τον Θεό, τότε θα μπορέσεις να αντιμετωπίσεις τα προβλήματα με άλλη καρδιά.
Αδελφοί μου, η μεγαλύτερη απόδειξη πίστεως δεν είναι να λέμε ότι πιστεύουμε όταν όλα πηγαίνουν καλά. Είναι να συνεχίζουμε να ψάλλουμε την Παράκληση, να ανάβουμε το καντήλι μας, να κάνουμε το σημείο του Σταυρού, ακόμη και όταν η ψυχή μας δοκιμάζεται.
Παναγία, Εσύ που πίστεψες πριν ακόμη δεις την εκπλήρωση των επαγγελιών του Θεού, ενίσχυσε και τη δική μας πίστη. Δίδαξέ μας να εμπιστευόμαστε τον Υιό σου όχι μόνο όταν καταλαβαίνουμε το σχέδιό Του, αλλά και όταν βαδίζουμε μέσα στο μυστήριο της θείας πρόνοιας. Γιατί η αληθινή πίστη δεν στηρίζεται στη βεβαιότητα των γεγονότων, αλλά στη βεβαιότητα της αγάπης του Θεού.
Αμήν.
 

10η Αυγούστου.

«Η αγάπη που δεν ζητά ανταπόδοση».

Αδελφοί μου.
Ίσως το μεγαλύτερο δράμα του σύγχρονου ανθρώπου είναι ότι έμαθε να αγαπά με όρους. Αγαπά όσο αγαπιέται. Συγχωρεί όσο δικαιώνεται. Προσφέρει όσο αναγνωρίζεται. Όμως η αγάπη του Ευαγγελίου δεν μετριέται με το μέτρο της ανταπόδοσης· έχει ως μέτρο τον ίδιο τον Σταυρό του Χριστού.
Η Παναγία αγάπησε χωρίς να ζητήσει τίποτε για τον εαυτό της. Δεν κράτησε τον Χριστό ως προσωπικό της θησαυρό· Τον πρόσφερε στον κόσμο. Η μητρότητά της δεν έγινε κατοχή, αλλά διακονία. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην ανθρώπινη αγάπη και στη θεία αγάπη: η μία συχνά κρατά, ενώ η άλλη πάντοτε προσφέρει.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι η αγάπη δοκιμάζεται όχι όταν όλα είναι εύκολα, αλλά όταν ο άνθρωπος καλείται να ευεργετήσει ακόμη και εκείνον που δεν μπορεί να του ανταποδώσει. Εκεί αποκαλύπτεται αν η αγάπη μας είναι συναλλαγή ή θυσία.
Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν: πόσες φορές αγαπούμε για να αγαπηθούμε και όχι απλώς γιατί ο άλλος είναι εικόνα του Θεού; Πόσες φορές η απογοήτευσή μας γεννιέται επειδή περιμέναμε ανταμοιβή για την καλοσύνη μας;
Η Παναγία μάς καλεί σε μια αγάπη ελεύθερη. Να αγαπούμε όχι επειδή το αξίζει πάντοτε ο άλλος, αλλά επειδή έτσι μας αγάπησε πρώτος ο Χριστός. Μια τέτοια αγάπη δεν κάνει τον άνθρωπο αδύναμο· τον κάνει αληθινά ελεύθερο.
Αδελφοί μου, όταν αγαπούμε χωρίς ιδιοτέλεια, τότε αρχίζουμε να μοιάζουμε στον Θεό. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη μεταμόρφωση της ανθρώπινης υπάρξεως.
Παναγία Μητέρα της ανιδιοτελούς αγάπης, δίδαξέ μας να αγαπούμε χωρίς υπολογισμούς, να συγχωρούμε χωρίς όρους και να προσφέρουμε χωρίς να ζητούμε ανταπόδοση. Κάνε την καρδιά μας καθρέπτη της αγάπης του Υιού σου, ώστε όσοι μας συναντούν να γεύονται κάτι από τη δική Του παρουσία.
Αμήν.
 

11η Αυγούστου.

«Η μετάνοια: η πιο μεγάλη νίκη του ανθρώπου».

Αδελφοί μου.
Ο κόσμος θεωρεί νικητή εκείνον που δεν πέφτει ποτέ. Το Ευαγγέλιο, όμως, ονομάζει νικητή εκείνον που, ενώ έπεσε, βρήκε τη δύναμη να σηκωθεί.
Η μετάνοια δεν είναι η θλίψη για το παρελθόν. Είναι η απόφαση να δώσουμε στον Θεό το μέλλον μας. Δεν είναι ταπείνωση που συντρίβει τον άνθρωπο· είναι ταπείνωση που τον αναγεννά. Δεν είναι το τέλος μιας πορείας· είναι η αρχή μιας καινούργιας ζωής.
Η Παναγία δεν γνώρισε την αμαρτία όπως τη γνωρίζουμε εμείς. Γνώρισε όμως όσο κανείς άλλος το βάθος του ελέους του Θεού. Και γι' αυτό έγινε η Μητέρα όλων εκείνων που επιστρέφουν στον Χριστό με δάκρυα και ελπίδα.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν κουράζονται να επαναλαμβάνουν ότι ο Θεός δεν απορρίπτει τον αμαρτωλό· απορρίπτει μόνο την αμετανοησία. Η πιο επικίνδυνη κατάσταση δεν είναι να έχει αμαρτήσει ο άνθρωπος, αλλά να πιστέψει ότι δεν μπορεί πλέον να αλλάξει.
Πόσες φορές ο διάβολος μάς ψιθυρίζει: «Είναι αργά για σένα». Και όμως, ο Χριστός μάς λέει: «Έλα». Ο ένας μιλά τη γλώσσα της απελπισίας· ο άλλος τη γλώσσα της ελπίδας.
Αδελφοί μου, κάθε Παράκληση είναι μια πρόσκληση επιστροφής. Η Παναγία δεν μας οδηγεί να σταθούμε μπροστά στις ενοχές μας, αλλά μπροστά στον Εσταυρωμένο και Αναστάντα Χριστό. Εκεί οι πληγές θεραπεύονται, οι αμαρτίες συγχωρούνται και η ζωή αρχίζει ξανά.
Ας μην φοβηθούμε, λοιπόν, να μετανοήσουμε. Διότι η μετάνοια δεν μειώνει την αξία μας· την αποκαθιστά. Δεν μας απομακρύνει από τον Θεό· μας επιστρέφει στην αγκαλιά Του.
Παναγία, Καταφυγή των αμαρτωλών, κράτησέ μας κοντά στον Υιό σου. Δίδαξέ μας να μη φοβόμαστε τη μετάνοια, γιατί εκεί όπου ο άνθρωπος μετανοεί ειλικρινά, εκεί αρχίζει να θριαμβεύει η χάρη του Θεού. Και εκεί όπου θριαμβεύει η χάρη, καμία αμαρτία δεν έχει τον τελευταίο λόγο.
Αμήν.
 

12η Αυγούστου.

«Η ευγνωμοσύνη: η μνήμη της αγάπης του Θεού».

Αδελφοί μου.
Ένα από τα πιο λεπτά σημεία της πνευματικής ζωής είναι ότι ο άνθρωπος θυμάται εύκολα όσα του λείπουν και ξεχνά γρήγορα όσα του χάρισε ο Θεός.
Ζητούμε διαρκώς νέες ευλογίες, αλλά σπάνια στεκόμαστε να ευχαριστήσουμε για εκείνες που ήδη λάβαμε. Και όμως, η ευγνωμοσύνη δεν είναι απλώς μια ευγενική πράξη· είναι θεολογική στάση ζωής. Είναι η αναγνώριση ότι τίποτε δεν είναι αυτονόητο και ότι κάθε αγαθό είναι δώρο του Θεού.
Η Παναγία το φανέρωσε με τον ύμνο της: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον…» (Λουκ. 1,46). Πριν ζητήσει, ευχαρίστησε. Πριν μιλήσει για τον εαυτό της, δόξασε τον Θεό. Η καρδιά της ήταν γεμάτη ευχαριστία, και γι' αυτό ήταν γεμάτη ειρήνη.
Ο αχάριστος άνθρωπος ζει πάντοτε μέσα στην έλλειψη. Ο ευγνώμων άνθρωπος ανακαλύπτει ακόμη και μέσα στις δοκιμασίες ίχνη της θείας πρόνοιας. Δεν αρνείται τον πόνο, αλλά δεν αφήνει τον πόνο να σβήσει τη μνήμη των ευεργεσιών του Θεού.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας διδάσκουν ότι η ευχαριστία είναι η αρχή της χαράς. Εκείνος που ευχαριστεί τον Θεό για τα μικρά, αποκτά μάτια για να βλέπει και τα μεγάλα. Και τότε η καθημερινότητα μεταμορφώνεται σε αδιάκοπη δοξολογία.
Αδελφοί μου, ας αναρωτηθούμε απόψε: Πότε ήταν η τελευταία φορά που είπαμε στον Θεό "ευχαριστώ", χωρίς να Του ζητήσουμε τίποτε; Ίσως αυτή να είναι η πιο καθαρή προσευχή.
Παναγία, Εσύ που ύμνησες τον Θεό με όλη σου την ύπαρξη, δίδαξέ μας να έχουμε καρδιά ευγνώμονα. Να μη λησμονούμε ποτέ τις ευεργεσίες του Κυρίου και να μετατρέπουμε κάθε ημέρα της ζωής μας σε δοξολογία. Γιατί η ευγνωμοσύνη είναι το άρωμα της πίστεως και η πιο όμορφη απάντηση του ανθρώπου στην άπειρη αγάπη του Θεού.
Αμήν.
 

13η Αυγούστου.

«Ο χρόνος που γίνεται αιωνιότητα».

Αδελφοί μου.
Η μεγαλύτερη αγωνία του ανθρώπου είναι ο χρόνος. Μετρά τις ημέρες, τα χρόνια, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες του. Φοβάται τα γηρατειά, την απώλεια, το τέλος. Ζει πολλές φορές σαν να είναι ο χρόνος ο κύριος της ζωής του.
Η Εκκλησία, όμως, μας αποκαλύπτει μια διαφορετική αλήθεια. Ο χρόνος δεν είναι φυλακή· είναι δώρο. Είναι ο χώρος μέσα στον οποίο ο άνθρωπος καλείται να συναντήσει τον Θεό και να προετοιμαστεί για την αιωνιότητα.
Η Υπεραγία Θεοτόκος δεν σπατάλησε ούτε μία στιγμή της ζωής της μακριά από το θέλημα του Θεού. Κάθε ημέρα της έγινε προσφορά, κάθε δοκιμασία εμπιστοσύνη, κάθε χαρά δοξολογία. Γι' αυτό και η Εκκλησία δεν εορτάζει τον θάνατό της, αλλά την Κοίμησή της. Γιατί εκεί όπου κατοικεί ο Χριστός, ο χρόνος δεν καταλήγει στον θάνατο· ανοίγεται στην αιώνια ζωή.
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος για να ενώνει τον χρόνο με την αιωνιότητα. Κάθε προσευχή, κάθε πράξη αγάπης, κάθε συγχώρηση, κάθε Θεία Λειτουργία είναι μια μικρή νίκη της αιωνιότητας μέσα στον χρόνο.
Πόσο διαφορετικά θα ζούσαμε αν θυμόμασταν κάθε πρωί ότι η σημερινή ημέρα δεν θα επαναληφθεί ποτέ! Ότι κάθε στιγμή μπορεί να γίνει τόπος αγιασμού ή να χαθεί μέσα στην αδιαφορία.
Αδελφοί μου, πλησιάζοντας στη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ας ζητήσουμε από την Παναγία να μας μάθει να μη μετράμε τη ζωή με τα χρόνια, αλλά με την αγάπη. Διότι δεν έχει σημασία πόσο ζήσαμε, αλλά πώς ζήσαμε.
Παναγία, Εσύ που πέρασες από τον χρόνο στην αιώνια δόξα του Υιού σου, δίδαξέ μας να αξιοποιούμε κάθε ημέρα ως ευκαιρία μετανοίας, αγάπης και αγιασμού. Κάνε τον χρόνο της ζωής μας προετοιμασία για την αιώνια συνάντηση με τον Χριστό, ώστε όταν τελειώσει η επίγεια πορεία μας, να αρχίσει η ατελεύτητη χαρά της Βασιλείας Του.
Αμήν.
 

14η Αυγούστου.

«Η Παναγία δεν κρατά τον άνθρωπο κοντά της· τον οδηγεί στον Χριστό».

Αδελφοί μου.
Αύριο η Εκκλησία θα πανηγυρίσει την ένδοξη Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Απόψε ολοκληρώνεται η περίοδος της Παρακλήσεως. Και ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να θυμηθούμε μια μεγάλη θεολογική αλήθεια.
Η Παναγία δεν ζήτησε ποτέ να σταθεί στο κέντρο της πίστεώς μας. Στάθηκε πάντοτε δίπλα στον Χριστό και έδειχνε προς Αυτόν. Τα τελευταία λόγια της που διασώζει το Ευαγγέλιο είναι εκείνα στον γάμο της Κανά: «Ὅ,τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε» (Ἰω. 2,5).
Αυτή είναι ολόκληρη η θεολογία της Θεοτόκου. Δεν κρατά τους ανθρώπους για τον εαυτό της. Δεν ζητά να γίνει ο προορισμός τους. Γίνεται η οδός που οδηγεί στον Υιό της.
Γι' αυτό και η αληθινή ευλάβεια προς την Παναγία δεν εξαντλείται στα κεριά, στα άνθη ή στους ύμνους, όσο πολύτιμα και αν είναι. Η μεγαλύτερη τιμή προς τη Θεοτόκο είναι να ζούμε το Ευαγγέλιο του Χριστού. Να συγχωρούμε, να αγαπούμε, να μετανοούμε, να κοινωνούμε με προετοιμασία, να γινόμαστε άνθρωποι της Εκκλησίας.
Οι Πατέρες λέγουν ότι η Παναγία είναι η «κλίμαξ» που ενώνει τη γη με τον ουρανό. Δεν είναι το τέλος της αναβάσεως· είναι εκείνη που μας οδηγεί στον Χριστό, ο Οποίος είναι «ἡ Ὁδὸς καὶ ἡ Ἀλήθεια καὶ ἡ Ζωή» (Ἰω. 14,6).
Αδελφοί μου, καθώς αύριο θα προσκυνήσουμε την εικόνα της Κοιμήσεώς της, ας κάνουμε και μία εσωτερική υπόσχεση: να μη μείνει η αγάπη μας προς την Παναγία ένα συναίσθημα, αλλά να γίνει τρόπος ζωής. Γιατί εκείνη χαίρεται περισσότερο όχι όταν ακούμε μόνο τους ύμνους της, αλλά όταν εφαρμόζουμε τον λόγο του Υιού της.
Παναγία Μητέρα, σε ευχαριστούμε γιατί δεν κράτησες ποτέ τίποτε για τον εαυτό σου, αλλά μας οδήγησες όλους στον Χριστό. Κράτησέ μας κάτω από τη μητρική σου σκέπη και αξίωσέ μας να ζούμε κάθε ημέρα σύμφωνα με το θέλημα του Υιού σου, ώστε η αγάπη μας προς Εσένα να γίνεται πάντοτε αγάπη προς Εκείνον.
Αμήν.
 

15η Αυγούστου – Κοίμησις τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

«Η Κοίμηση της Παναγίας: η νίκη της ζωής επί του θανάτου».

Αδελφοί μου.
Σήμερα η Εκκλησία δεν τελεί μνημόσυνο. Τελεί πανήγυρη. Δεν θρηνεί έναν θάνατο· δοξολογεί μία μετάβαση. Γι’ αυτό και δεν ονομάζει τη σημερινή εορτή «θάνατο» της Θεοτόκου, αλλά Κοίμηση. Γιατί εκεί όπου ο Χριστός κατήργησε τον θάνατο με την Ανάστασή Του, ο θάνατος δεν είναι πλέον το τελευταίο κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας.
Η Παναγία έζησε ολόκληρη τη ζωή της ως μία συνεχής συγκατάθεση στο θέλημα του Θεού. Και γι’ αυτό η αναχώρησή της από τον κόσμο δεν ήταν είσοδος στο σκοτάδι, αλλά συνάντηση με τον Υιό της, τον Νικητή του θανάτου.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, στον περίφημο λόγο του για την Κοίμηση της Θεοτόκου, βλέπει στο πρόσωπό της την προτύπωση της ελπίδας όλων των πιστών. Εκείνη που έγινε κατοικητήριο του Αχωρήτου δεν εγκαταλείπει την Εκκλησία, αλλά συνεχίζει να πρεσβεύει, να παρηγορεί και να οδηγεί τα παιδιά της προς τον Χριστό.
Η σημερινή εορτή μάς καλεί να αναθεωρήσουμε ακόμη και την έννοια του θανάτου. Ο μεγαλύτερος φόβος του ανθρώπου δεν νικιέται με φιλοσοφικές θεωρίες ούτε με ανθρώπινες διαβεβαιώσεις. Νικιέται μόνο με την Ανάσταση του Χριστού. Όποιος ζει ενωμένος με τον Αναστάντα Κύριο, δεν βαδίζει προς το τέλος, αλλά προς την αιώνια κοινωνία μαζί Του.
Αδελφοί μου, ύστερα από δεκαπέντε ημέρες προσευχής, ας μη φύγουμε σήμερα μόνο με τη συγκίνηση της εορτής. Ας φύγουμε με μία απόφαση: να εμπιστευθούμε τη ζωή μας ολοκληρωτικά στον Χριστό, όπως το έκανε η Παναγία. Διότι το μεγαλύτερο θαύμα της Θεοτόκου δεν είναι μόνο ότι γέννησε τον Χριστό. Είναι ότι Τον ακολούθησε μέχρι τέλους με απόλυτη πίστη, απόλυτη ταπείνωση και απόλυτη αγάπη.
Ας γίνει και η δική μας ζωή ένα διαρκές «γένοιτό μοι» στο θέλημα του Θεού. Τότε η Παναγία δεν θα είναι μόνο η προστάτιδά μας· θα είναι το πρότυπο της πορείας μας προς τη Βασιλεία των Ουρανών.
Υπεραγία Θεοτόκε, Μητέρα της Ζωής και ελπίδα των χριστιανών, σκέπαζε πάντοτε την Εκκλησία, τις οικογένειές μας και τον καθένα από εμάς. Οδήγησέ μας στον Υιό σου και αξίωσέ μας, όταν τελειώσει η επίγεια πορεία μας, να ακούσουμε κι εμείς τη φωνή Του που καλεί τους πιστούς στην αιώνια χαρά της Βασιλείας Του.
Αμήν.
 
Βοηθήματα.
Ἡ Ἁγία Γραφή, έκδ. Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών.
Η Κλίμαξ.
Λόγοι Ασκητικοί.
Περί της εν Χριστώ ζωής.
Εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου.
Εἰς τὸ Κατὰ Λουκᾶν.
Ομιλίες εις το Κατά Ματθαίον.
Περί βίου Μωυσέως.
Μυσταγωγία.