Κάτι τρέχει στα γύφτικα

 (Με αφορμή το περιστατικό με τη δύστυχη, αλλά αξιοθαύμαστη νηπιαγωγό στα Λιόσια).
 
Ο λόγος για τους Γύφτους.
Έλεγε ο γνωστός δημοτικιστής Γιάννης Ψυχάρης "είτε με οίνο, είτε με κρασί, το ίδιο μεθώ". Εμείς εδώ, θέλουμε να καταργήσουμε τη λέξη Γύφτος αντικαθιστώντας την με τη λέξη Ρομά, λες και θα λυθεί έτσι το πρόβλημα της ομάδας αυτής των συμπολιτών μας. Ωραία, ας πούμε ότι με τον εξαναγκασμό, θα το κάνουμε στο τέλος. Να μας πουν οι σοφοί που το εμπνεύστηκαν αυτό, πώς θα λέμε μετά τα γυφτοφάσουλα, τα γυφτόκαρφα, το γύφτικο σκεπάρι, το γυφτόφιδο, τον γύφτικο μουσικό δρόμο, και πολλές άλλες συνακόλουθες λέξεις. Μήπως θα πρέπει να εξοβελίσουμε και τα τραγούδια ή τα λογοτεχνικά κείμενα που κάνουν χρήση του όρου; Μου θυμίζουν όλα αυτά το "1984" του Όργουελ, όπου ξαναγράφονταν η ιστορία κάθε φορά που άλλαζε η πολιτική γραμμή.
 
Και τι έχει η λέξη Γύφτος δηλαδή; Είναι μια λέξη που προέκυψε επειδή πίστευαν παλιά ότι κατάγονται από την Αίγυπτο, όπως και εγώ λέω ότι είμαι Πόντιος γιατί οι παπούδες μου ήρθαν από τον Πόντο. Στην πράξη, τους δόθηκαν και άλλα ονόματα όπως Κατσίβελοι, Αθίγγανοι ή Τσιγγάνοι και τώρα τελευταία ανακαλύψαμε τον όρο Ρομά. Όλα αυτά είναι σαν ένα καθαρό πουκάμισο που τους δίνουμε για να ξεχάσουν τις κακές τους συνήθειες, αλλά κάθε φορά καταφέρνουν να το βρωμίζουν γιατί η παραβατικότητα, η αμορφωσιά και η απλυσιά παραμένει ίδια και απαράλλαχτη.
Το κοινωνικό πρόβλημα με αυτή τη ράτσα είναι σύνθετο και η γνώμη μου είναι ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά.
 
Κατ' αρχάς τα παιδιά. Είναι απαράδεκτο να μεγαλώνουν σε τέτοιο περιβάλλον και με τέτοιες συνθήκες. Πρέπει να ιδρυθούν ειδικά οικοτροφεία-σχολεία αυξημένης φροντίδας, μακριά από τους καταυλισμούς τους, όπου θα φιλοξενούνται τα παιδιά αυτά για να μειωθεί η κακή επιρροή του οικογενειακού πλαισίου. Τα Σ/Κ θα μπορούν να μεταφέρονται με λεωφορείο για να βλέπουν τους δικούς τους.
 
Θα πρέπει να εξασφαλιστεί απασχόλιση και στους ενήλικες Γύφτους, με αποκλειστικές άδειες μικροπωλητή, γυρολόγου, πλανόδιου πωλητή, πωλητή κιλιμιών κλπ για να έχουν ένα εισόδημα. Το πρόβλημα με τη ράτσα αυτή γιγαντώθηκε όταν καταργήθηκαν τα επαγγέλματα του καλαθοπλέκτη, του ψαθοποιού, του σαμαρά, του πεταλωτή, του ακονιστή, του τσαμπάζου, του καλαϊτζή, του αρκουδιάρη φυσικά! και κάποια ακόμα. Τα επαγγέλματα αυτά τάιζαν στόματα και οικογένειες και ήταν και απαραίτητα στην κοινωνία. Πέρα από αυτό και οι τεχνίτες, που έκαναν τη δουλειά αυτή, αισθάνονταν μια κοινωνική δικαίωση. Έχουμε τα δίκια μας και εμείς να αγανακτούμε σήμερα με τη συμπεριφορά τους, αλλά πρέπει να δούμε τα πράγματα και από τη δική τους σκοπιά. Ο άνεργος Γύφτος δεν μπορεί να απασχοληθεί σε κανονική δουλειά γιατί δεν έχει καμιά δεξιότητα, δεν ξέρει κάποια τέχνη, δεν ξέρει καν να διαβάζει. Υφίσταται μπούλινγκ και εισπράτει περιφρόνιση και ούτε να κρυφτεί μπορεί, τον προδίδει η προφορά του και το χρώμα του δέρματός του. Μοναδικό καταφύγιο είναι η Φυλή του και η μικρή κοινωνία του καταυλισμού, γιατί μόνο εκεί γίνεται αποδεκτός. Αν τύχει να βρει δουλειά σε κάποια επιχείρηση, είναι υποχρεωμένος να δώσει πληροφορίες στους μαφιόζους του καταυλισμού του για τις συνθήκες φύλαξης της επιχείρησης, καθώς και το αξία του εξοπλισμού και των εμπορευμάτων για να σχεδιάσουν την επόμενη διάρρηξη. (Είμαι πολυ-παθός και μαθός).
 
Όλα αυτά θέλουν σοβαρό σχεδιασμό από την Κυβέρνηση. Να σκύψει πάνω από αυτή την κοινωνική ομάδα και ασχοληθεί σοβαρά. Να μην τη βλέπει σαν ψηφορυχείο.
 
Θα βγουν τώρα διάφοροι ευαισθητούληδες να αρχίσουν τις κατηγόριες για ρατσισμό και τα τοιαύτα. Για να τους βγάλω από τον κόπο, δηλώνω από τώρα: Ναι, είμαι ρατσιστής. Είμαι ρατσιστής με την παραβατικότητα, την αμορφωσιά και την απλυσιά. Δεν είμαι ρατσιστής με αυτούς καθεαυτούς τους Γύφτους. Μεγάλωσα με γυφτάκια στη γειτονιά μου, έπαιξα μαζί τους, μοιραστήκαμε το ψωμί μας. Δεν έχω τίποτα με αρκετούς από αυτούς, που συμβαίνει να γνωρίζω και είναι μια χαρά άνθρωποι. Ολόκληρη συνοικία στη Δράμα κατοικείται από ανθρώπους που κατάφεραν να ενσωματωθούν και να είναι αποδεκτοί από όλους τους συμπολίτες τους. Τι πρόβλημα να έχω με αυτούς; Τι πρόβλημα να έχω με την Αλεξάνδρα Καραγιάννη διαπρεπή νομικό με τσιγγάνικη καταγωγή ή με τον εξαίρετο μουσικό και άνθρωπο Κώστα Χατζή; Ίσα-ίσα, θα το θεωρούσα μεγάλη μου τιμή να τους έχω φίλους.
 
Το διήγημα "Ο γυφτοδάσκαλος" του Τραυλαντώνη το θυμάστε; Εγώ το θυμάμαι. Θυμάμαι και πώς κατέληγε:
Laboremus! Να εργαζόμαστε!
Να εργαζόμαστε για εξομαλύνουμε τις ανισότητες και να πετύχουμε μια κανονική συμβίωση!

Ιεροκλής Σαββίδη