Μνήμη του εν Αγίοις Πατρός ημών Γρηγορίου Νύσσης (10 Ιανουαρίου) - Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης

Ούτος ο εν Αγίοις Πατήρ ημών Γρηγόριος, ο Νύσσης Επίσκοπος (ήτις κοινώς Νύσι ονομάζεται, πόλις με θρόνον Επισκόπου υπό τον Καισαρείας, απέχουσα ταύτης εξήντα μίλια), ούτος λέγω ήτον αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου ακμάσας εν έτει τοδ’ [374]. Λαμπρός ων εν τοις λόγοις, και της Ορθοδόξου πίστεως ζηλωτής. Δια τούτο και προστάτης εχρημάτισε της του Χριστού Εκκλησίας. Παρών γαρ ήτον και αυτός ο τρισόλβιος μαζί με τους εκατόν πεντήκοντα Επισκόπους, οι οποίοι εσυνάχθησαν εις την εν Κωνσταντινουπόλει γενομένην Οικουμενικήν Δευτέραν Σύνοδον κατά των Πνευματομάχων, εν έτει τπα’ [381]. Και εστάθη υπέρμαχος μεν της Ορθοδόξου πίστεως, αντίμαχος δε της δυσσεβούς αιρέσεως των Πνευματομάχων, κατατροπώσας αυτούς με γραφικάς αποδείξεις, και με την δύναμιν των λόγων του. Περάσας γαρ κάθε είδος λόγου και αρετής, εις καθ’ ένα το κράτος έλαβεν. Ούτος λοιπόν ποιμάνας το ποίμνιόν του καλώς και οσίως, εν γήρα καλώ προς Κύριον εξεδήμησεν.

Ήτον δε κατά τον χαρακτήρα του σώματος, όμοιος κατά πάντα με τον αδελφόν του Βασίλειον, έξω από το λευκόν των μαλλίων, και το ολίγον χαριέστατον, οπού είχεν ούτος περισσότερον από εκείνον. Τελείται δε η αυτού Σύναξις εν τη αγιωτάτη Μεγάλη Εκκλησία (¹).

(¹) Άλλοι δε ακριβέστερον και συντομώτερον γράφουσι ταύτα περί του Αγίου τούτου Γρηγορίου. Ο εν Αγίοις Πατήρ ημών Γρηγόριος ο της εν τη Καππαδοκία Νύσσης Επίσκοπος, Αναγνώστης ων πρότερον, ύστερον αφήσας την τάξιν, έδωκε τον εαυτόν του εις την σπουδήν της ρητορικής τέχνης. Ανεκαλέσθη δε πάλιν εις την τάξιν του δια των επιπληκτικών παρακινήσεων Γρηγορίου του Θεολόγου. Προ του δε να γένη Επίσκοπος, έλαβεν εις γυναίκα την Θεοσεβίαν, της οποίας τον θάνατον ανδρείως υπέμεινεν. Κατά το 372 έτος έγινεν Επίσκοπος. Και ολίγον ύστερον από την επισκοπήν, εξωρίσθη από τον Ουάλεντα, και επεριπάτει εις διαφόρους τόπους, ταλαιπωρούμενος από τους Αρειανούς, εν έτει δε 378, τελευτήσαντος του Ουάλεντος, ανεκαλέσθη εις τον θρόνον από τον Γρατιανόν. Παρεστάθη δε εν τη κατά Αντιόχειαν Συνόδω, και επέμφθη παρ’ αυτής εις την Αραβίαν ομού με άλλους Επισκόπους, δια να επισκεφθή τας εκεί Εκκλησίας. Ελθών δε εις Ιεροσόλυμα, και προσκυνήσας τους Αγίους Τόπους, αηδίασε δια τας εκεί τότε γινομένας κακίας. Παρών δε εις την Β’ Σύνοδον εν έτει 381, ανεπλήρωσε το σύμβολον της εν Νικαία, προσθείς την θεολογίαν του Αγίου Πνεύματος, και τα τέσσαρα άλλα άρθρα μέχρι τέλους. Ευρέθη δε παρών και εις την εν Κωνσταντινουπόλει γενομένην τοπικήν Σύνοδον, περί Αγαπίου και Βαγαδίου εν έτει 394. Σημείωσαι, ότι η Οικουμενική Εβδόμη Σύνοδος εν τη έκτη πράξει αυτής, Πατέρα Πατέρων ονομάζει τον θείον τούτον Νύσσης Γρηγόριον. Ο δε Θεολόγος Γρηγόριος λόγον έχει εις τον Γρηγόριον τούτον, ου η αρχή· «Φίλου πιστού ουκ έστιν αντάλλαγμα».

Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης