Γιατί έπεσε το Μεσολόγγι ;

Γιατί επέλεξε ο Αλ. Μαυροκορδάτος το Μεσολόγγι (1821)?
---------------------------------------------------------------
Η επιλογή του Μεσολογγίου από τον φαναριώτη Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο δεν ήταν τυχαία, αλλά μια κίνηση που του επέτρεψε να χτίσει τη δική του πολιτική βάση μακριά από τον έλεγχο των οπλαρχηγών της Πελοποννήσου (όπως ο Κολοκοτρώνης). Επιλέγοντας τη Δυτική Στερεά Ελλάδα, δημιούργησε ένα ανεξάρτητο κέντρο εξουσίας, τη λεγόμενη «Οργανισμόν της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος», όπου ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος.
 
Κατά δεύτερον, το Μεσολόγγι ήταν το πλησιέστερο λιμάνι στα Ιόνια Νησιά, τα οποία βρίσκονταν υπό βρετανική κυριαρχία. Ήταν πολύ πιο εύκολο να λαμβάνει αλληλογραφία, εφημερίδες και εφόδια από την Ευρώπη μέσω Κεφαλονιάς και Ζακύνθου. Και ήταν το μόνο κέντρο που μπορούσε να ελέγξει την πληροφορία (εφημερίδες) προς το εξωτερικό. Σε περίπτωση αποτυχίας, η διαφυγή προς τα Επτάνησα ήταν ζήτημα ωρών.
 
Στρατιωτικά, το Μεσολόγγι ήταν ένα από τα πιο δυσπρόσιτα σημεία. Τα ρηχά νερά της λιμνοθάλασσας («μπάρες») καθιστούσαν αδύνατη την προσέγγιση από μεγάλα οθωμανικά πολεμικά πλοία, ενώ οι ντόπιοι χρησιμοποιούσαν τις γαΐτες (επίπεδες βάρκες) για να κινούνται με ευκολία. Αυτό έδινε στον Μαυροκορδάτο μια ασφαλή έδρα που δεν χρειαζόταν τεράστιο στρατό για να προστατευτεί. Επίσης, κατέχοντας το Μεσολόγγι, ο Μαυροκορδάτος έλεγχε την «είσοδο» προς την Πελοπόννησο από τον Βορρά. Αυτό του έδινε τη δυνατότητα να διαπραγματεύεται με τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς. Και τέλος, ίδρυσε το «Φιλελληνικό Σώμα» και το πυροβολικό στο Μεσολόγγι, τα οποία διοικούνταν από τον ίδιο και τους ξένους αξιωματικούς, ανεξάρτητα από το Γενικό Επιτελείο του Κολοκοτρώνη.
 
Πολιτικά, ο Αλ. Μαυροκορδάτος είχε σχέσεις με τις μεγάλες οικογένειες τους Τρικούπηδες και τους Καψάληδες. ο Σ. Τρικούπης παντρεύτηκε την αδερφή του. Και το Μεσολόγγι είχε στενές σχέσεις και με τους Υδραίους, οι οποίοι -όλοι μαζί- στήριζαν το Αγγλικό Κόμμα. 
 
Τέλος, ο St. Clair εξηγεί ότι όποιος Φιλέλληνας έφτανε στην Ελλάδα, οδηγούνταν σχεδόν αναγκαστικά στο Μεσολόγγι. Έτσι, ο Μαυροκορδάτος είχε τον έλεγχο του «πολιτικού κεφαλαίου» της Επανάστασης, ακόμα και όταν δεν είχε τον έλεγχο των μεγάλων φρουρίων της Πελοποννήσου. Ο Λόρδος Βύρωνας, λοιπόν δεν πήγε τυχαία στο Μεσολόγγι (o Roderick Beaton τον χαρακτηρίζει ως "πολιτικό παίκτη"). Εκεί πήγαν και τα βρετανικά δάνεια. Ο Μαυροκορδάτος αλληλογραφούσε απευθείας με τους ξένους. 
 
Τελικό συμπέρασμα του St. Clair
--------------------------------------------------------------------------
Ο St. Clair επισημαίνει ότι ο Μαυροκορδάτος «ίδρυσε» ουσιαστικά ένα κράτος μέσα στο κράτος.
 
[Πηγή: That Greece Might Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence, Oxford University Press].
 
Γιατί έπεσε το Μεσολόγγι;
------------------------------------------------------------------------
Σύμφωνα με στον Σπυρίδωνα Τρικούπη, γαμπρού του Μαυροκορδάτου, «Η πόλις δεν έπεσεν υπό του σιδήρου του εχθρού, αλλά υπό της ελλείψεως των τροφίμων· και η έλλειψις των τροφίμων προήλθεν εκ της αδυναμίας του στόλου μας να λύση τον αποκλεισμόν, αδυναμίας η οποία πήγαζεν εκ της ολεθρίας καθυστερήσεως των πόρων.». Δηλαδή στην ουσία έπεσε από την κακοδιαχείριση των βρετανικών δανείων που έκανε ο Μαυροκορδάτος.
 
[Πηγή: Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Γ' τόμος, ΝΖ', 1888, σελίδες 318-320]
 
Στη φωτογραφία, η σφραγίδα του Οργανισμού Δυτικού Χέρσου Ελλάδος.

George Sigalas