Ὑλικὸ καὶ πνευματικὸ φῶς - Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου

Ὑλικὸ καὶ πνευματικὸ φῶς

Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου

«Εἶπεν ὁ Κύριος· Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου» (Ματθ. 5,14)

Τὸ εὐαγγέλιο, ἀγαπητοί μου, σήμερα (βλ. Ματθ. 5,14-19) μιλάει γιὰ τὸ φῶς. Ὑπάρχει ἄλλο πρᾶ­γμα γλυκύτερο, πιὸ εὐχάριστο ἀπὸ τὸ φῶς; Μᾶς λέει, ὅτι κάθε Χριστιανός, εἴτε μεγάλος καὶ ἀσπρομάλλης γέρος εἴτε μικρὸ παιδί, πρέπει μέσα στὸν κόσμο νὰ εἶνε φῶς.
Ἀλλὰ τί ἐννοεῖ ὅταν λέῃ, ὅτι ὁ καθένας μας πρέπει νὰ εἶνε φῶς;

* * *

Ὑπάρχουν δύο εἰδῶν φῶτα· τὸ ἕνα φῶς φω­τίζει τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἄλλο φῶς φωτίζει τὴν ψυχή του.
Τὸ ἕνα φῶς εἶνε τὸ ὑλικὸ φῶς. Ὅταν γιὰ πρώτη φορὰ παρουσιάστηκε ὁ ἄνθρωπος πάνω στὴ γῆ, δὲν ὑπῆρχε φῶς. Ὅπου ἔπεφταν κεραυνοὶ κι ἀστροπελέκια καὶ καίγονταν τὰ δέντρα καὶ τὰ χορτάρια, ἔτρεχαν οἱ ἄνθρωποι κ᾿ ἔπαιρναν ἀπὸ ᾿κεῖ φωτιὰ καὶ φῶς. Πρῶτο φῶς λοιπὸν ὁ κεραυνός, τὸ ἀστροπελέκι. Ἄλ­λο φῶς κατόπιν ἦταν τὰ δᾳδιά. Καὶ μέχρι σήμε­ρα σὲ ἀπομακρυσμένα μέρη χωρικοὶ καὶ βοσκοὶ φωτίζονται μὲ δᾳδιά. Φῶς ἔπειτα ἔδινε τὸ λάδι, μὲ τὸ ὁποῖο τροφοδοτοῦνται οἱ λυ­χνί­ες καὶ καντῆλες τῶν ἐκκλησιῶν. Φῶς κατόπιν ἔγινε τὸ πετρέλαιο, ποὺ ἀναβλύζει μέσα ἀπὸ τὰ σπλάχνα τῆς γῆς. Φῶς ἀκόμη ἡ βενζίνη.

Καὶ φῶς κατόπιν, ὡραῖο κ᾿ ἐξευγενισμένο, τὸ φῶς τοῦ ἠλεκτρισμοῦ. Μετὰ δὲ ἀπὸ τὸ ἠλεκτρικὸ φῶς στὶς μέρες μας παρουσιάστηκε κ᾿ ἕνα ἄλλο φῶς· αὐτὸ ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴ διάσπασι τοῦ ἀτόμου. Λένε ὅτι, ὅταν ἔσκασε ἡ βόμβα στὴ Χιροσίμα τῆς Ἰαπωνίας, οἱ ἄν­θρωποι νόμισαν ὅτι ἔσκασε ὁ ἥλιος, ὅτι ἔγινε κομμάτια ὁ ἥλιος· τέτοια λάμψι βγῆκε.

Αὐτὰ εἶνε τὰ ὑλικὰ φῶτα. Ἀλλά, παραπάνω ἀπ᾿ ὅλα αὐτά, ὁ βασιλεὺς τοῦ φωτός, ἡ πηγὴ τοῦ φωτός, εἶνε ὁ ἥλιος. Μὲ τί καίει ὁ ἥλιος; Μὲ λάδι; μὲ πετρέλαιο; μὲ βενζίνη; μὲ κάρβου­νο; μὲ πυρηνικὴ ἐνέργεια; Μυστήριο. Τὸ ἀν­θρώπινο μάτι δὲν τολμάει οὔτε νὰ κοιτάξῃ τὸν ἥλιο. Ὅποιος κοιτάξῃ τὸν ἥλιο, τυφλώνε­ται. Μυστήριο λοιπὸν μὲ τί καίει ὁ ἥλιος. Ἀλλ᾿ ἐνῷ εἶνε μυστήριο, εἶνε γεγονὸς ὅτι σκορπάει τὸ φῶς του ἄφθονο στὸν κόσμο. Ὅλες οἱ Δ.Ε.Η., ὄχι μόνο τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ ὅλου τοῦ κόσμου μαζί, δὲν μποροῦν νὰ δώσουν τὸ φῶς ποὺ δίνει ὁ ἥλιος σὲ μιὰ μέρα. Καὶ τὸ πιὸ θαυμαστὸ εἶνε ὅτι, ἐνῷ τὴ Δ.Ε.Η. τὴν πληρώνεις, τὴ Δ.Ε.Η. τοῦ οὐρανοῦ δὲν τὴν πληρώνουμε καθόλου. Δωρεὰν σκορπάει τὸ φῶς του ὁ Μεγαλοδύνα­­μος. Καὶ γι᾿ αὐτὸ ἅμα ἀνατέλλει ὁ ἥλιος πρέ­πει ὅλοι ν᾿ ἀπευθύνουμε εὐχαριστίες στὸ Θεὸ ψάλ­λοντας· «Δόξα Σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς» (Δοξολ.).
Ἀλλ᾿ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὑλικὸ φῶς ὑπάρχει καὶ τὸ πνευματικὸ φῶς, τὸ φῶς τῆς ψυχῆς. Ποιό εἶν᾿ αὐτό; Εἶνε ἐκεῖνο ποὺ φωτίζει τὸ μυαλὸ νὰ διακρίνῃ τὴν ἀλήθεια ἀπὸ τὸ ψέμα. Αὐτὸ θερμαίνει τὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου, ἠλεκτρίζει καὶ τονώνει τὴ θέλησί του. Τὸ φῶς αὐτὸ εἶνε ἕνα καὶ μόνο, μία ἡ πηγὴ τοῦ πνευματικοῦ φωτός· τὸ φῶς αὐτὸ εἶνε μόνο ὁ Χριστός. Τὸ εἶ­πε ὁ ἴδιος· «Ἐγὼ εἶμαι τὸ φῶς τοῦ κόσμου» (Ἰω. 8,12). Καὶ εἶνε πράγματι ὁ Χριστὸς τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ὅταν σκεφτοῦμε ὅτι ὁλόκληρη ἡ ζωή του, ἀπὸ τὴ γέννησί του μέχρι τὴν ἀνάληψί του, ἦταν φῶς. Φῶς ἡ ζωή του. Φῶς ἡ διδασκαλία του. Φῶς τὰ θαύ­ματά του. Φῶς τὰ πάθη του. Φῶς ἡ ἀνάστασί του. Φῶς ἡ ἀνάληψί του. Φῶς ὁλόκληρη ἡ ζωή του. Φῶς εἶνε ὁ Χριστός μας. Καὶ μᾶς φωνάζει· «Δεῦτε πρός με» , ἐλᾶτε σ᾽ ἐ­μένα (Ματθ. 11,28), καὶ «Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου Φωτός» (τελ. Ἀναστ.).
Δὲν ἀρνούμεθα βέβαια, ὅτι καὶ ἡ ἐπιστήμη μὲ τὴν παιδεία στὰ σχολεῖα καὶ στὰ πανεπιστή­μια χαρίζει φῶς. Ἀλλὰ τὸ φῶς αὐτὸ μπροστὰ στὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ εἶνε μικρό, εἶνε σὰν δᾳδὶ μπροστὰ στὸν ἥλιο. Τί εἶνε ἕνα δᾳδὶ μπροστὰ στὸ φῶς τοῦ ἥλιου; Ἔτσι μικρὰ καὶ ἀσήμαντα εἶνε τὰ φῶτα τῶν ἀνθρώπων. Φῶς πραγματικό, αἰώνιο, ἥλιος, εἶνε ὁ Χριστός.
Δύο ἥλιους ἔχουμε. Ἕναν ἥλιο ἐπίγειο, ποὺ μᾶς φωτίζει καὶ ποὺ μιὰ μέρα θὰ σβήσῃ ὅπως σβήνει τὸ κερί. Ἀλλὰ ὁ ἥλιος ὁ ἄλλος, ὁ Χριστός, λέγεται ἄδυτος ἥλιος· διότι δὲν βασιλεύει ποτέ, δὲν ὑπάρχει γι᾿ αὐτὸν δύσις. Εἶ­νε ὁ ἀνέσπερος ἥλιος τῶν ψυχῶν, ὁ γλυκὺς ἥ­λιος κάθε ἀνθρωπίνης ψυχῆς.

* * *

Ἥλιος ὅμως δὲν εἶνε μόνο ὁ Χριστός. Καὶ ὅποιος πιστεύει στὸ Χριστό, γίνεται κι αὐτὸς ἕνας μικρὸς ἥλιος, ἕνας μικρὸς ἀστέρας, ποὺ φωτίζει. Ἀπόδειξις οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι. Τί ἦταν οἱ ἀπόστολοι; Ἀγράμματοι, ἀστοιχείωτοι ἦταν. Καὶ ὅμως, ὅταν πίστεψαν στὸ Χριστὸ καὶ τὸν ἀκολούθησαν καὶ φωτίστηκαν ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, τότε αὐτοὶ οἱ ἄσημοι εἶπαν πράγματα, ποὺ δὲν μποροῦσαν προηγουμένως οὔτε νὰ τὰ σκεφτοῦν. Κι ὁ κόσμος, ποὺ τοὺς ἄκουγε, θαύμαζε κ᾿ ἔλεγε· Ποῦ γνωρίζουν αὐτοὶ τέτοια πράγματα, ποὺ οὔτε οἱ μεγαλύτεροι φιλόσοφοι τοῦ ἀρχαίου κόσμου ἐγνώριζαν;
Φῶτα ἔγιναν οἱ ἀπόστολοι κοντὰ στὸ Χριστό. Κι ὄχι μόνο οἱ ἀπόστολοι, ἀλλὰ κοντὰ στὸ Χριστὸ φῶτα ἔγιναν καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ἀκριβῶς σήμερα, τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα, ἑορτάζουμε τὴν ἑορτὴ τῶν πατέρων ποὺ συγκρότησαν τὶς ἑπτὰ Οἰ­κουμενικὲς Συνόδους. Φῶτα ἦταν. Φῶς π.χ. ἦταν ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος, φῶς ὁ ἅγιος Κύριλλος, φῶς ὁ ἅγιος Νικόλαος, φῶς ὁ ἅγιος Σπυρίδων. Φῶτα μεγάλα, ποὺ ἔλαμψαν μέσα στὰ σκότη τῆς πλάνης καὶ τῶν αἱρέσεων.
Ὁ Χριστὸς εἶνε τὸ μεγάλο φῶς, ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης. Καὶ κοντὰ στὸ Χριστὸ ἔγιναν φῶτα οἱ ἀπόστολοι, οἱ διδάσκαλοι καὶ πατέρες. Ἀλλὰ καὶ μέχρι σήμερα ὁ Χριστὸς φωτίζει μὲ τὸ φῶς τὸ ἄδυτο. Καὶ σήμερα, κοντὰ στὸ Χριστό, μποροῦμε καὶ πρέπει νὰ γίνουμε κ᾿ ἐμεῖς φῶτα, φῶτα πνευματικά. Φῶς, λόγου χάριν, εἶνε ὁ πατέρας ἐκεῖνος, ποὺ μὲ τὸ λόγο καὶ τὸ παράδειγμά του δείχνει τὸ σωστὸ δρόμο στὰ παιδιά του. Μπορεῖ ὁ πατέρας νὰ μὴν εἶνε ἐπιστήμονας καὶ μορφωμένος, μπορεῖ νὰ εἶνε ἕνας ἁπλὸς ἄνθρωπος. Ἐὰν ὅμως ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχῃ φωτισμὸ Θεοῦ, ἐὰν φωτίζεται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, τότε μέσ᾿ στὸ σπίτι του εἶνε φῶς, φῶς ποὺ φωτίζει ὅλη τὴν οἰκογένεια. Εὐτυχισμένα τὰ παιδιὰ ποὺ ἔχουν τέτοιους γονεῖς, καὶ δυστυχισμένα τὰ παιδιὰ ποὺ ἔχουν γονεῖς ἐπιστήμονες μὲν ἀλλὰ ἀθέους καὶ ἀπίστους· διότι αὐτοί, παρ᾿ ὅλα τὰ «φῶτα» τους, ζοῦν στὸ σκοτάδι.
Φῶς λοιπὸν ὁ ἄντρας ποὺ ἀγαπάει τὰ παιδιά του, φῶς ὁ πιστὸς οἰκογενειάρχης. Φῶς ἡ γυναίκα ἡ πιστὴ καὶ φιλόστοργη. Φῶς ὁ δάσκαλος μέσ᾿ στὸ σχολεῖο του, ποὺ μὲ τὸ παρά­δειγμα καὶ τὴ διδασκαλία του ὁδηγεῖ τὰ παιδιὰ στὸ δρόμο τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς ἐπιστήμης. Φῶς πρὸ παντὸς ὁ παπᾶς· μέσα στὴν ἐνορία ὁ εὐλαβὴς παπᾶς εἶνε φῶς ποὺ φωτίζει τοὺς ἀνθρώπους στὸ δρόμο τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἁγιότητος.
Φῶς ὅμως πρέπει νὰ εἶνε καὶ τὰ παιδιά. Ὅ­σα παιδιὰ ἀκοῦτε αὐτὰ τὰ λόγια, ὅσα παιδιὰ πι­στεύετε στὸ Χριστὸ καὶ παρακολουθεῖτε μαθή­ματα χριστιανικά, τώρα ποὺ τὰ σχολεῖα ἔχουν κατακλυσθῆ ἀπὸ διδασκαλίες ἀντιθρησκευτικὲς καὶ ἀντεθνικές, ἀπὸ διδασκαλίες τοῦ σκό­τους, τώρα ἐσεῖς νὰ κρατήσετε τὸ φῶς τοῦ Χρι­στοῦ. Νὰ εἶστε φῶς. Καὶ ἕνας μαθητὴς στὸ κά­θε σχολεῖο φτάνει. Δῶστε μου παιδιὰ ζωντανά, ὄχι νεκρά! Κι ὅπως ἕνας ἥλιος φτάνει νὰ φωτίσῃ ὁλόκληρο τὸν κόσμο, ἔτσι καὶ ἕνα παι­δὶ ποὺ πιστεύει στὸ Χριστὸ μπορεῖ νὰ φωτίσῃ ὅλο τὸ σχολεῖο. Τὸ ἀπέδειξαν αὐτὸ οἱ πατέρες καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας. Δῶστε μου λοιπὸν ἕνα ζωντανὸ παιδί, ὄχι παιδὶ ποὺ ντρέπεται νὰ κάνῃ τὸ σταυρό του καὶ νὰ ὁμολογήσῃ τὸ Χριστό, ἀλλὰ παιδὶ ποὺ ν᾿ ἀγαπάῃ τὸ Χριστὸ παραπάνω ἀπὸ τὴ μάνα καὶ τὸν πατέρα του, παραπάνω ἀπ᾿ ὅλα· καὶ τότε τὸ ἕνα αὐτὸ τὸ παιδὶ θὰ εἶνε σὰν ἥλιος μέσ᾿ στὸ σχολεῖο. Ἔχουμε παραδείγματα, ποὺ πολλὰ παιδιὰ ἔμειναν μόνα, τὰ ὕβρισαν οἱ δάσκαλοι, τὰ περιέπαιξαν οἱ συμμαθηταί, τὰ εἰρωνεύτηκαν ὅλοι, ἀλλ᾿ αὐτὰ ἔλαμψαν μέσα στὴν κοινωνία.
Μὴν περιμένετε λοιπόν, καλά μου παιδιά, νὰ γίνετε μεγάλοι. Ἀπὸ τώρα, μέσα στὸ σχολεῖο καὶ τὴν τάξι σας, ὅταν ἀκούγεται ἀπιστία καὶ ἀθεΐα, μὲ θάρρος νὰ ὁμολογῆτε τὴν πίστι σας. Ὅταν ὁ καθηγητὴς διδάσκῃ ἐναντίον τοῦ Χριστοῦ, ἐσὺ μὴ δειλιάζεις· νὰ ὁμολογῇς, νὰ διαμαρτύρεσαι, νὰ διαφωτίζῃς. Τότε θὰ εἶσαι φῶς. Κι ἂν ἔρθῃ ὥρα καὶ μείνῃς μόνος, παιδί μου, καὶ τότε μὴ φοβηθῇς. Ἂν κρατᾷς τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, μὴ φοβᾶσαι. Καὶ ἕνας φτάνει! Δὲν θὰ νικήσουν τὰ νούμερα. Θὰ νικήσουν οἱ λίγοι, αὐτοὶ ποὺ πιστεύουν, ὅσοι ἔχουν μέσ᾿ στὴν καρδιά τους τὴν πίστι τῶν δώδεκα ἀποστόλων, ὅσοι ἔχουν στὴν καρδιά τους τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ.
Δυστυχῶς σήμερα, ὅπου νὰ πᾶμε, τὸ σκοτά­δι ἁπλώνεται κ᾽ οἱ ἄνθρωποι δὲν βλέπουν ποῦ βαδίζουν. Σήμερα λοιπόν, «ὅσοι πιστοί» (θ. Λειτ.), γίνετε φῶτα. Καὶ τότε θὰ πραγματοποιηθῇ σὲ σᾶς ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ· «Ὑμεῖς ἐστε (=σεῖς εἶστε)τὸ φῶς τοῦ κόσμου» (Ματθ. 5,14).