Ο πλούσιος νεανίσκος, η εξομολόγηση και η τεχνητή νοημοσύνη - ΓΔΜ

Ο πλούσιος νεανίσκος, η εξομολόγηση και η τεχνητή νοημοσύνη

 ΓΔΜ

Την προπροηγούμενη Κυριακή βρισκόμουν σε ένα χωριό της Β. Ελλάδας όπου και εκκλησιάστηκα. Μετά από αρκετή σκέψη αλλά και συζήτηση με φίλους αποφάσισα να μεταφέρω εδώ την εμπειρία μου από τον εκκλησιασμό εκείνο, όχι για άλλον λόγο, όχι για να κατηγορήσω και να καταγγείλω αλλά προκειμένου να ανοίξω μία συζήτηση και μάλιστα για πολλαπλά θέματα που προκύπτουν από την απλή εξιστόρηση του γεγονότος.

Στη Θεία Λειτουργία δεν διαβάστηκε ο Απόστολος και το Ευαγγέλιο της Απόδοσης της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ως όφειλε, αλλά το Ευαγγέλιο της Κυριακής, αυτό δηλαδή που θα διαβαζόταν αν δεν ήταν η απόδοσης της μεγάλης γιορτής του Δεκαπενταυγούστου και συγκεκριμένα η περικοπή της συνάντησης του Χριστού με τον πλούσιο νεανίσκο.

Στο κοινωνικό, ο επισκέπτης-ιερέας που προΐστατο της Θείας Λειοτυργίας  βγήκε να κηρύξει. Ξεκίνησε από την ευαγγελική περικοπή αναφερόμενος στη συνάντηση του Χριστού με τον πλούσιο νεανίσκο. Με συνοπτικές διαδικασίες καταδίκασε τον πλούτο χωρίς να μπει στον κόπο να εξηγήσεις στους ακροατές του αν ο πλούτος είναι κακός καθαυτός ή αν δυσκολίες δημιουργεί η μη σωστή χρήση του και ποιες. Στη συνέχεια και μετά από τρια τέσσερα λεπτά κηρύγματος Κύριος οίδε πώς έκανε ένα τεράστιο άλμα και πέρασε στο γνωστό κλισέ: στην ανάγκη για Θεία Κοινωνία, Εξομολόγηση και δεν θυμάμαι τι άλλο.

Η μετάβαση από το πρώτο μέρος στο δεύτερο ήταν τόσο προσχηματική ώστε πραγματικά δεν χρειάζεται κανένα σχολιασμό. Τα δε λεγόμενα από τον ιεροκήρυκα για την ανάγκη της εξομολόγησης και της θείας κοινωνίας ήταν τα γνωστά, χιλιοειπωμένα.  Τίποτα νέο! Τίποτα ενδιαφέρον! Ούτε καν συνδεδεμένα μεταξύ τους! 

Θα ρωτήσει κάποιος: δεν αποτελούν η εξομολόγηση και η θεία κοινωνία βασικά συστατικά της χριστιανική ζωής ενός συνειδητού χριστιανού; Δεν υπάρχει τεράστιο έλλειμα στην καθοδήγηση των χριστιανών προς αυτά; Προφανώς! Ωστόσο άπειρα είναι και τα κηρύγματα που έχουν αφιερωθεί σε αυτά χωρίς ίσως τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Και λέω «ίσως» αφού είναι μεν σαφώς περισσότεροι οι άνθρωποι που εξομολογούνται και κυρίως κοινωνούν η συζήτηση ωστόσο για το με ποιες προϋποθέσεις γίνεται αυτό και κυρίως τι αποτελέσματα γεννάει είναι τεράστια.

 Όλα αυτά δεν μπορούν σε καμμιά περίπτωση να λειτουργήσουν ως κολυμβήθρα του Σιλωάμ ώστε κάθε κήρυγμα να καταλήγει στην επίκλησή τους ανεξαρτήτως αρχικού θέματος. Εφόσον κάποιος κήρυκας αποφασίσει να απασχολήσει για άλλη μια φορά το κοινό του με το θέμα αποτελεί αδήριτη ανάγκη να το κάνει με όρους κατανόησης. Με μια δομημένη προσέγγιση που θα ξεκινά από τα προβλήματα και τα αδιέξοδα των ανθρώπων, από το δράμα της αμαρτίας και από την πανανθρώπινη, εκφρασμένη ή μη, επιθυμία του ανθρώπου να ξεφύγει από αυτό και να προχωρά σε ένα κάλεσμα δοκιμής. Και σε όσους έχουν δοκιμάσει ένα κάλεσμα αναδιαμόρφωσης και αυθεντικότητας. Ειδάλως θα παραμένει μια επαναλαμβανόμενη καραμέλα που δεν θα πείθει κανέναν. 

Οι παρόντες χριστιανοί -που ήταν αρκετοί λόγω μνημοσύνων-  δεν έδειχναν το παραμικρό ενδιαφέρον για το κήρυγμα και ήμουν σχεδόν σίγουρος ότι σε λίγο ο ιερέας -είτε δημοσίως είτε στις ιδιωτικές του συζητήσεις- θα τους επέπληττε για έλλειψη πνευματικών ενδιαφερόντων επειδή δεν παρακολουθούσαν το, εξωφρενικά ανιαρό του, κήρυγμα. Ευτυχώς διαψεύστηκα ως προς το σκέλος της δημόσιας κριτικής!

Φεύγοντας από τη Θεία Λειτουργία οι σκέψεις με ταλαιπωρούσαν. Ζήτησα από το chat gpt το ακόλουθο: Γράψε μου ένα κήρυγμα 8 λεπτών, μέσης δυσκολίας,  χωρίς παραπομπές με θέμα τη συνάντηση του Χριστού με τον πλούσιο νεανίσκο.

Σας παραθέτω την απάντηση της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς κανένα σχόλιο.

«Τί ἔτι ὑστερῶ;»

Αγαπητοί μου αδελφοί,

ο νέος της σημερινής ευαγγελικής περικοπής πλησιάζει τον Χριστό και Του απευθύνει ένα από τα σοβαρότερα ερωτήματα που μπορεί να θέσει ο άνθρωπος: «Τι καλό πρέπει να κάνω, για να αποκτήσω την αιώνια ζωή;».

Δεν έρχεται να ζητήσει υγεία, επιτυχία ή περισσότερο πλούτο. Έχει καταλάβει ότι η επίγεια ζωή, όσα αγαθά και αν προσφέρει, δεν αρκεί από μόνη της. Αναζητεί κάτι μεγαλύτερο και μονιμότερο. Θέλει να μάθει πώς θα σωθεί.

Ο Χριστός τού θυμίζει τις εντολές: να μη σκοτώσει, να μη μοιχεύσει, να μην κλέψει, να μην ψευδομαρτυρήσει, να τιμά τους γονείς του και να αγαπά τον πλησίον του. Ο νέος απαντά με βεβαιότητα: «Όλα αυτά τα τήρησα από τη νεότητά μου. Τι μου λείπει ακόμη;».

Η απάντησή του δείχνει ότι δεν είναι ένας αδιάφορος ή ανήθικος άνθρωπος. Είναι νέος ευσεβής, με σεβασμό στον νόμο του Θεού και με πραγματικό ενδιαφέρον για τη σωτηρία του. Κι όμως, αισθάνεται ότι κάτι του λείπει. Παρά τη συνέπεια και την ηθική του ζωή, η καρδιά του δεν έχει αναπαυθεί.

Αυτή η φράση, «τι μου λείπει ακόμη;», είναι ίσως το κλειδί ολόκληρης της περικοπής. Ο νέος έχει πολλά, αλλά νιώθει ότι δεν έχει το ουσιαστικό. Τηρεί τις εντολές, αλλά δεν έχει ακόμη παραδώσει ολόκληρη την καρδιά του στον Θεό. Έχει προχωρήσει αρκετά, αλλά έχει σταματήσει μπροστά στο τελευταίο και δυσκολότερο βήμα: στην ελευθερία από ό,τι τον κρατά δεμένο.

Ο Χριστός τού λέει: «Αν θέλεις να γίνεις τέλειος, πήγαινε, πούλησε τα υπάρχοντά σου, μοίρασέ τα τους φτωχούς και έλα να με ακολουθήσεις».

Ο Κύριος δεν του ζητά απλώς να αλλάξει τρόπο διαχειρίσεως της περιουσίας του. Του ζητά να αλλάξει το κέντρο της ζωής του. Ο νέος πίστευε ότι είχε τον πλούτο του. Στην πραγματικότητα, όμως, ο πλούτος είχε εκείνον. Τα χρήματα δεν βρίσκονταν μόνο στα χέρια του· είχαν καταλάβει και την καρδιά του.

Γι’ αυτό, όταν ακούει τον λόγο του Χριστού, φεύγει λυπημένος. Δεν θυμώνει, δεν διαφωνεί, δεν προσπαθεί να δικαιολογηθεί. Λυπάται, επειδή καταλαβαίνει πως αυτό που του ζητά ο Χριστός είναι αληθινό, αλλά ο ίδιος δεν είναι έτοιμος να το πραγματοποιήσει. Επιθυμεί την αιώνια ζωή, αλλά δεν μπορεί να αποχωριστεί την ασφάλεια που του προσφέρουν τα πολλά κτήματά του.

Εδώ βρίσκεται και το δράμα του ανθρώπου. Συχνά γνωρίζουμε το σωστό, το θαυμάζουμε και ίσως το επιθυμούμε, αλλά δεν βρίσκουμε τη δύναμη να το ακολουθήσουμε. Θέλουμε τον Χριστό, χωρίς όμως να χάσουμε τίποτε από εκείνα στα οποία έχουμε στηρίξει τη ζωή μας. Θέλουμε να Τον ακολουθήσουμε, αλλά με τους δικούς μας όρους. Θέλουμε να αλλάξουμε, αρκεί η αλλαγή να μη μας κοστίσει.

Ο πλούτος, βέβαια, δεν είναι από μόνος του αμαρτία. Μπορεί να γίνει μέσο αγάπης, προσφοράς και ανακουφίσεως των άλλων. Γίνεται όμως επικίνδυνος όταν μετατρέπεται σε στήριγμα ισχυρότερο από την εμπιστοσύνη μας στον Θεό· όταν μας κάνει να πιστεύουμε ότι είμαστε αυτάρκεις και δεν έχουμε ανάγκη κανέναν· όταν κλείνει τα μάτια μας στον πόνο του διπλανού μας.

Και ο πλούτος δεν είναι μόνο τα χρήματα. Ο καθένας μπορεί να έχει το δικό του «κτήμα», από το οποίο δυσκολεύεται να αποχωριστεί. Για κάποιον είναι η κοινωνική θέση. Για άλλον η ανάγκη να έχει πάντοτε δίκιο. Για άλλον η εξάρτηση από την επιδοκιμασία των ανθρώπων. Μπορεί να είναι μια συνήθεια, ένας εγωισμός, μια παλιά πικρία, η προσκόλληση στην άνεση ή η άρνησή μας να συγχωρήσουμε.

Ο Χριστός μάς συναντά ακριβώς εκεί και μας ρωτά: «Μπορείς να μου παραδώσεις και αυτό; Μπορείς να με εμπιστευθείς περισσότερο από όσο εμπιστεύεσαι όσα κατέχεις;».

Η πρόσκλησή Του προς τον νέο τελειώνει με τις λέξεις: «Έλα και ακολούθησέ με». Αυτό είναι το σημαντικότερο σημείο. Ο Χριστός δεν ζητά από τον άνθρωπο να χάσει τα πάντα και να μείνει μόνος και άδειος. Του ζητά να αφήσει εκείνο που τον δεσμεύει, ώστε να αποκτήσει τον Ίδιο. Δεν του προσφέρει μια ζωή φτωχότερη, αλλά μια ζωή ελεύθερη· μια ζωή που δεν εξαρτάται από πράγματα τα οποία σήμερα υπάρχουν και αύριο μπορεί να χαθούν.

Όταν ο νέος απομακρύνεται, ο Κύριος λέει ότι δύσκολα θα εισέλθει ο πλούσιος στη Βασιλεία των ουρανών. Οι μαθητές τότε απορούν και ρωτούν: «Ποιος μπορεί να σωθεί;». Και ο Χριστός απαντά: «Για τους ανθρώπους αυτό είναι αδύνατο, για τον Θεό όμως όλα είναι δυνατά».

Η τελευταία αυτή φράση μάς προφυλάσσει από την απογοήτευση. Αν κοιτάξουμε ειλικρινά μέσα μας, θα αναγνωρίσουμε ότι όλοι έχουμε δεσμούς τους οποίους δεν μπορούμε εύκολα να σπάσουμε. Κανείς δεν σώζεται μόνο με τη δύναμη της θελήσεώς του. Η σωτηρία δεν είναι ανθρώπινο κατόρθωμα ούτε ανταμοιβή για την άψογη συμπεριφορά μας. Είναι δώρο της χάριτος του Θεού, το οποίο ο άνθρωπος καλείται να δεχθεί με πίστη, μετάνοια και αγώνα.

Το σημερινό Ευαγγέλιο, λοιπόν, δεν μας καλεί να κρίνουμε τον πλούσιο νέο. Μας καλεί να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτόν. Να σταθούμε ενώπιον του Χριστού και να Τον ρωτήσουμε με ειλικρίνεια: «Κύριε, τι μου λείπει ακόμη; Ποιο είναι εκείνο που δεν Σου έχω παραδώσει; Τι είναι αυτό που αγαπώ περισσότερο από Εσένα;».

Και η απάντηση δεν θα δοθεί μόνο με λόγια. Μπορεί να φανερωθεί σε έναν άνθρωπο που χρειάζεται τη βοήθειά μας, σε μια συγγνώμη που αναβάλλουμε, σε μια αδικία που πρέπει να διορθώσουμε, σε κάτι περιττό που μπορούμε να προσφέρουμε, σε χρόνο που καλούμαστε να διαθέσουμε για τον συνάνθρωπό μας.

Ας μη φύγουμε και εμείς λυπημένοι, όπως ο νέος. Ας μείνουμε κοντά στον Χριστό, ακόμη και όταν ο λόγος Του μάς δυσκολεύει. Ας Του ζητήσουμε να ελευθερώσει την καρδιά μας από κάθε προσκόλληση και να μας δώσει το θάρρος να Τον ακολουθήσουμε.

Γιατί ο αληθινά πλούσιος δεν είναι εκείνος που διαθέτει πολλά, αλλά εκείνος που μπορεί να αγαπά, να προσφέρει και να εμπιστεύεται τον Θεό. Και ο αληθινά ελεύθερος δεν είναι εκείνος που δεν έχει ανάγκη κανέναν, αλλά εκείνος που έχει βρει στον Χριστό τον θησαυρό για τον οποίο αξίζει να αφήσει όλα τα υπόλοιπα.

Αμήν.