
Η ψυχή της Ορθοδοξίας
είναι φτιαγμένη
από το δώρο
της προσευχής.
Vasilii Rozanov

"ΡΩΜΗ. Σε άνοιγμα προς την Αγγλικανική Εκκλησία προχωρεί το Βατικανό. Η Αγία Εδρα ενέκρινε έγγραφο σύμφωνα με το οποίο διευκολύνονται οι Αγγλικανοί -ακόμη και οι έγγαμοι Αγγλικανοί ιερείς- που επιθυμούν να ενταχθούν στην Καθολική Εκκλησία.
Στη συνεδρίαση της 15-16.10.09 της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, που ασχολήθηκε με το θέμα της “Ομολογίας Πίστεως κατά του Οικουμενισμού” και των Διαχριστιανικών Διαλόγων, η Ιεραρχία απεφάνθη Συνοδικώς και έδωσε συγκεκριμένη “κατεύθυνση” στους εκπροσώπους της Εκκλησίας της Ελλάδος για το Θεολογικό Διάλογο, που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στην Κύπρο. Αναφέρει η παράγρ. 5 του ανακοινωθέντος : “Σχετικά με το κείμενο που θα αναφέρεται στο πρωτείο του πάπα της Ρώμης κατά την πρώτη χιλιετία, το οποίο θα καταρτισθή στην Κύπρο τις προσεχείς ημέρες, δόθηκε κατεύθυνση στους εκπρόσωπους της Εκκλησίας μας να υποστηρίξουν, ώστε να εγγραφεί στο τελικό κείμενο η κανονική θέση του πρωτείου του πάπα Ρώμης κατά την πρώτη χιλιετία σε σχέση προς τις Οικουμενικές Συνόδους και σε αναφορά προς τον 3ον Κανόνα της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου και τον 28ο Κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου”.Η Ιεραρχία με την ομόφωνη απόφασή Της απάντησε στα αιτήματα της επιστολής των Κληρικών (8.10.09) και ιδιαιτέρως του Καθηγητού της Δογματικής κ. Τσελεγγίδη που είχε ζητήσει : “α) Να γνωστοποιηθεί το θέμα (του Διαλόγου) στους σεπτούς Ιεράρχες μας. β) Να τεθεί το θέμα στην Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, προκειμένου να συζητηθεί με βάση τον υπάρχοντα σχεδιασμό (προσχέδιο) της Επιτροπής, να τοποθετηθεί η Ιεραρχία και να εκδώσει τη Συνοδική της πρόταση. Και τέλος γ) ο εκπρόσωπος της Ελλαδικής Εκκλησίας να μεταφέρει στην Κύπρο τη Συνοδική της τοποθέτηση, και εντός των ορίων της να κινηθεί και ο ίδιος” !Τίθεται όμως ένα εύλογο ερώτημα : Μήπως είναι περιττή η “κατεύθυνση” αυτή και η αναφορά στις Οικουμενικές Συνόδους και μάλιστα σε συγκεκριμένους κανόνες ; διότι τι άλλο θα έκαναν οι αντιπροσωπείες των Ορθοδόξων Εκκλησιών από το να προσέφευγαν στη διδασκαλία των Οικουμενικών Συνόδων για να διαπιστωθεί η πίστη της Εκκλησίας της α΄ χιλιετίας ; Αυτό είναι αυτονόητο . γιατί χρειάστηκε αυτή η ιδιαίτερη αναφορά στις Οικουμ. Συνόδους ; δεν είναι προδήλως “ως εκ περισσού” ;
Όλοι θέλομε να δώσει ο Θεός ενότητα πίστεως στον κόσμο. Μα εσείς τα μπερδεύετε τα πράγματα. Άλλο η συμφιλίωσις των ανθρώπων, και άλλο η συμφιλίωση των θρησκειών. Ο Χριστιανισμός επιβάλλει ν' αγαπάμε με όλη μας την καρδιά τους πάντες, όποια πίστη και αν έχουν! Συγχρόνως όμως μας διατάζει να κρατάμε αλώβητη την πίστη μας και τα δόγματά της. Σαν χριστιανοί πρέπει να ελεείτε όλο τον κόσμο, όλους τους ανθρώπους! Ακόμη και την ζωή σας να δώσετε γι΄αυτούς. Αλλά τις αλήθειες του Χριστού δεν έχετε το δικαίωμα να τις θίξετε. Γιατί δεν είναι δικές σας. Η πίστη του Χριστού δεν είναι ιδιοκτησία μας να την κάνωμε ό,τι θέλομε.
ΣΕ ΜΗΝΥΜΑ του προς τους εφηµερίους της Αρχιεπισκοπής, από τον ραδιοφωνικό σταθµο της Εκκλησίας, ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυµος τόνισε: “Θα ήθελα να πω στους ανθρώπους “έλα να δεις από κοντά το έργο µας”: Από ό,τι έχω δει µέχρι στιγµής σε ναούς της Αρχιεπισκοπής δεν έχω το θάρρος να το κάνω αυτό. Υπάρχουν πάρα πoλλές ενορίες πάρα πολλοί κληρικοί πού αγωνίζονται και παλεύουν. Έχουµε όµως και άλλες ενορίες οι όποίες αργούν. Δυστυχώς και στο χώρο της ίερωσύνης έχει διεισδύσει ο επαγγελµατισµός. Δεν µπορεί κανείς να είναι επαγγελµατίας κληρικός χωρίς θυσιαοτική διάθεση και να έχει απαίτηση για σεβασµό και αναγνώριση και να περιµένει αφοσίωση ... Δεν χρειάζοµαι υπαλλήλους. ..”
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ πάντοτε η δηµιουργική αυτοκριτική. Χωρίς συνεχή “θυσιαστική διάθεση” δεν γίνεται έργο ιεραποστολής. Χωρίς ολοκληρωτική αφοσίωση και πύρινη αγάπη δεν προσελκύονται ψυχές εις Χριστόν. Ο επαγγελµατισµός και η υπαλληλική νοοτροπία υπονοµεύουν κάθε πνευµατικη προσπάθεια. Οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, τα αιώνια πρότυπά µας, δίνουν τις κατευθυντήριες γραµµές στο έργο της διαποιµάνσεως του λαού του Θεού. Ο αντίλαλος της φωνής τους είναι ανάγκη να φθάση και να συνεγείρη τους εργάτες του Αµπελώνος του Κυρίου: Αγαπήστε µε δύναµη και περισσή στοργή τον λαό που πεινά και διψά για λόγο Θεού. Όπως την εποχή του, έτσι και σήµερα, τονίζει ο Μ. Βασίλειος “δεινός( φοβερός) εστι λιµός( πείνα) αγάπης”. Και γι' αυτό “σας παρακαλούµε να ντυθήτε, να αποκτήσετε καρδιά σπλαχνική και πονετική, πραότητα και µεγαλοκαρδία. Αναλάβετε µε προθυµία τον κόπο που απαιτεί η αγάπη ...” Μη λησµονείτε: Ζήτε “εν τω κόσµω”, αλλά δεν είσαστε “εκ του κόσµου”. Είσαστε οι απεσταλµένοι του Χριστού για την αναµόρφωση του κόσµου. Είσαστε το αλάτι της γης και το φως του κόσµου. Γι' αυτό τονίζει και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: “Καθαρθήναι δει πρώτον (πρώτα να καθαρισθήτε) και είτα (έπειτα) καθάραι ... γενέσθαι φως και φωτίσαι. Εγγίσαι Θεώ και προσαγαγείν άλλους. Αγιασθήναι και αγιάσαι>. Αν εσείς δεν είσαστε κοντά στον Θεό, πώς θα φέρετε άλλους κοντά Του; Αν δεν έχετε αγιότητα, πως θα την προσφέρετε; .....
Όταν το βράδυ, με ευχάριστη καρδιά φτάσεις στο κρεβάτι σου για ύπνο, φέρνε στο νου σου τις ευεργεσίες και την πρόνοια του Θεού. Θα γεμίσεις τότε από αγαθές σκέψεις και θα ευφρανθεί πιο πολύ η ψυχή σου. Τότε ο ύπνος του σώματος γίνεται ξύπνημα πνευματικό της ψυχής · και το κλείσιμο των ματιών σου θα γίνεται αληθινή όραση του Θεού · και η σιωπή σου, γεμάτη από τα αγαθά αυτά δώρα, θα σου επιτρέψει με όλη τη δύναμη της ψυχής σου να προσφέρεις στο Θεό των όλων δυνατή και βαθιά δοξολογία. Διότι, όταν απουσιάζει η κακία από τον άνθρωπο, και μόνη η ευχαριστία και ευγνωμοσύνη αρέσει στο Θεό περισσότερο από οποιαδήποτε πολυτελή εξωτερική θυσία. Σ’ Αυτόν ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Τα όσα διαδραματίζονται και αποκαλύπτονται, ιδιαίτερα τους τελευταίους δεκαπέντε μήνες, στις εφημερίδες, στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση για την κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος, δίνουν την απάντηση:
Η ποιμαντική "διαχείριση" του κειμένου της Ραβέννης, όπως και των προηγουμένων εναπόκειται στην ευθύνη και την ευσυνειδησία των Ορθοδόξων Επισκόπων και των τοπικών Συνόδων, στα όρια της Εκκλησιαστικής τους δικαιοδοσίας, ενώ με την συγκεκριμένη εκκλησιολογική προοπτική του Κειμένου καταρρίπτεται κάθε κινδυνολογία περί "αλλοιώσεως του εκκλησιολογικού πιστεύω και του φρονήματος της Ορθοδοξίας", όπως λέγουν, κάποιες φωνές οι οποίες ασκούν άδικη κριτική στους Ορθοδόξους Αντιπροσώπους στο συγκεκριμένο θεολογικό διάλογο.
Με ιδιαίτερη χαρά και με την αίσθηση της ευθύνης απέναντι στην Χριστιανική ανθρωπότητα, η παλαίφατη Εκκλησία της Κύπρου, η αρχαιότερη στον Ευρωπαϊκό χώρο, φιλοξενεί φέτος το διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών. Ο Θεολογικός αυτός διάλογος είναι ο κυριότερος στα πλαίσια των διμερών επίσημων θεολογικών διαλόγων της Ορθοδοξίας με την ετεροδοξία που γίνονται με συντονιστή το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Καλωσορίζω εκ μέρους της Ιεραρχίας και του πληρώματος της Αποστολικής Εκκλησίας της Κύπρου όλους εσάς τους διακεκριμένους εκπροσώπους των κατά τόπους αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών καθώς και τους εκπροσώπους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και εύχομαι ευόδωση των εργασιών σας. Σ’ ένα κόσμο που, στις μέρες μας, οι Χριστιανοί κινδυνεύουμε να γίνουμε μειονότητα, είναι ανάγκη να συνδιαλεγόμαστε, με σκοπό την άρση των διαφορών και διά της ευρέσεως της προ του χωρισμού μας κοινής πίστεως, να πορευθούμε την κοινήν οδόν της σωτηρίας, εκπληρώνοντας έτσι και την προσευχή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού προς τον Θεόν – Πατέρα «ίνα πάντες έν ώσι».
Η αληθινή αγάπη απαιτεί για την εξάσκησή της κατά το θέλημα του Κυρίου εσωτερική καθαρότητα, με άλλα λόγια απαλλαγή από τα πάθη, που αποτελούν την “παλαιότητα” και την ακαθαρσία της ψυχής και μολύνουν κάθε ενέργειά μας, ακόμη και την πιο ευγενική κατ’ άνθρωπον. Και αυτό σημαίνει διαρκή ανίχνευση του εσωτερικού μας και ανακάλυψη όλων των αρνητικών στοιχείων, που κρύβονται επιμελώς μέσα μας. Η αυτοεξέταση θα μας πληροφόρηση για την ύπαρξη των αρνητικών στοιχείων της παλαιότητός μας, όπως είναι η εγωιστικότητα και η αυτοφιλία ή φιλαυτία. Και γι’ αυτό έχουμε ανάγκη του θείου φωτισμού, που μας αποκαλύπτει καθαρά το εσωτερικό μας. Έτσι δεν είναι δύσκολο να ανακαλύψουμε προς μεγάλη μας έκπληξη στοιχεία, που δεν τα φανταζόμασταν να υπάρχουν σε τέτοιο βαθμό.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία πιστεύει µε ταπείνωση ότι είναι µία, αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία για την οποία µιλά το Σύµβολο της Πίστεως. Τέτοια είναι η βασική πεποίθηση που καθοδηγεί τους Ορθοδόξους στις σχέσεις τους µε τους άλλους Χριστιανούς. Υπάρχουν διαφορές μεταξύ Χριστιανών µα η ίδια η Εκκλησία δεν είναι διαιρεµένη ούτε µπορεί ποτέ να διαιρεθεί.
Η Α.Μ. ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος, την Κυριακή, 18 Οκτωβρίου 2009, θα προστεί του Αρχιερατικού Συλλειτούργου, που θα τελεστεί στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης, στη Λευκωσία, με την ευκαιρία της συγκλήσεως στην Κύπρο της Μικτής Επιτροπής του Θεολογικού Διαλόγου Ορθοδόξων – Ρωμαιοκαθολικών. Μαζί με το Μακαριώτατο θα συλλειτουργήσουν και Αρχιερείς από τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες.
Από τις 16 μέχρι τις 23 Οκτωβρίου, η Εκκλησία της Κύπρου θα φιλοξενήσει στην Πάφο, τη Συνέλευση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής για το Θεολογικό Διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών.
Η ελευθερία αρχίζει με την υπέρβαση του εγωκεντρικού εαυτού μας. Και η αγάπη εκφράζεται με σεβασμό στο κάθε ανθρώπινο πρόσωπο, εκδηλώνεται έμπρακτα, χωρίς απαίτηση ανταλλαγμάτων. Η επιλογή, τελικά, είναι δική του. Το μόνο που μπορώ να τον βεβαιώσω είναι ότι προσωπικά δεν έχω μετανιώσει οσάκις έμεινα πιστός στο πνεύμα του Ευαγγελίου. Η ορθόδοξη πνευματικότητα, βασισμένη στην εσωτερική ελευθερία και την αγάπη, οδηγεί σε μια συνεχή ωρίμανση, υπεύθυνη στάση ζωής και δημιουργικότητα.
Η μεγαλύτερη ατυχία που συνέβη στην ανθρωπότητα, ήταν, χωρίς αμφιβολία, το Σχίσμα μεταξύ Ρώμης και της Οικουμενικής Εκκλησίας.
“Σαν μέλος και ιερεύς της Ορθοδόξου εκκλησίας πιστεύω ότι η Εκκλησία μέσα στην οποία βαπτίσθηκα και ανατράφηκα, είναι η Εκκλησία, η αληθινή Εκκλησία, η μόνη αληθινή Εκκλησία. Και το πιστεύω για πολλούς λόγους: ένεκα προσωπικής πεποιθήσεως και ένεκα της εσώτατης βεβαιώσεως του Πνεύματος, που πνέει στα μυστήρια της Εκκλησίας, και ένεκα των όσων είναι δυνατό να γνωρίζω από τη Γραφή και από την καθολική παράδοση της Εκκλησίας. Είμαι υποχρεωμένος, λοιπόν, να θεωρώ όλες τις υπόλοιπες χριστιανικές Εκκλησίες ως ελαττωματικές, και σε πολλές περιπτώσεις μπορώ να προσδιορίσω αυτές τις ελλείψεις των άλλων Εκκλησιών με απόλυτη ακρίβεια. Γι’ αυτό, λοιπόν, η ένωσις των Χριστιανών, για μένα, σημαίνει την παγκόσμια επιστροφή στην Ορθοδοξία. Δεν έχω καμία απολύτως ομολογιακή πεποίθηση, η πεποίθησή μου ανήκει αποκλειστικά στην Una Sancta ( “Μία Αγία…”).
Το κείμενο της Ραβέννας (8-14 Οκτωβρίου 2007), όπως και τα τρία προηγούμενα του θεολογικού διαλόγου μεταξύ ορθοδόξων και ρωμαιοκαθολικών (Μόναχο 1982, Bari 1987, Νέο Βάλαμο 1988), αποτελούν: α) Κείμενα "σύγκλισης", με τα οποία εγκαταλείπεται κάθε παλαιά μέθοδος στείρας και συγκριτικής αντιπαράθεσης θεολογικών επιχειρημάτων ή οποιαδήποτε άλλη πολεμική απολογητικού τύπου. Είναι κείμενα στα οποία αποτυπώνεται η κοινή παράδοση της πρώτης Αδιαίρετης Εκκλησίας, δηλ. της περιόδου πριν από το σχίσμα μεταξύ Ανατολής και Δύσης (1054), και περιλαμβάνουν τα θεολογικά εκείνα σημεία (συμφωνίας και ασυμφωνίας), ως συμπεράσματα των γενομένων θεολογικών συζητήσεων, αντιπαραθέσεων και συμφωνιών, μεταξύ των κληρικών και λαϊκών θεολόγων, ως αντιπροσώπων των αντιστοίχων Εκκλησιών. Τα συγκεκριμένα κείμενα δεν είναι Ομολογίες πίστεως, αλλά μία προσπάθεια αποτύπωσης της κοινής θεολογικής παράδοσης της Αδιαίρετης Εκκλησίας, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι αποτελούν και την επαρκή ή αποκλειστική βάση για οποιαδήποτε μορφή εκκλησιαστικής αποκατάστασης της ευχαριστιακής κοινωνίας, γεγονός το οποίο απαιτεί και άλλες προϋποθέσεις.
Πολλές φορές διακηρύξαμε από τον άμβωνα, ότι αν είχε χαθή το Ευαγγέλιο όλο και είχαν διασωθή μόνον οι περικοπές του, εκείνη της Επιστροφής του Ασώτου και εκείνη του Καλού Σαμαρείτου, θα αρκούσαν να αποδείξουν ότι το Ευαγγέλιο δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα. Η σχέσις με τον συνάνθρωπό μας και το κέντρο της αποστολής μας κατά την εντολή του Κυρίου Ιησού Χριστού, είναι αυτού του είδους η διαποίμανσις: Αφ’ ενός μεν η πνευματική του στήριξη και η εν Χριστώ αναγέννησίς του και αφ’ ετέρου η συναντίληψις στο πρόβλημά του και την δυσκολία του. Με πιο απλά λόγια: η αποστολή της Εκκλησίας μας ιδιαίτερα στην εποχή μας είναι “όχι μόνο να λειτουργεί την Αγία Τράπεζα, αλλά και να την προεκτείνει μέσα στον κόσμο”.
“Μια σοβαρή συνεργασία Εκκλησίας και Πολιτείας στο θέμα της αξιοποίησης της εκκλησιαστικής περιουσίας, με ειλικρίνεια, τιμιότητα, διαφάνεια, συνέπεια και δεσμευτικές εγγυήσεις της Πολιτείας για την αξιοποίησή της, θα ήταν επωφελής και η ενδεδειγμένη μπροστά στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Στόχος της συνεργασίας αυτής θα τεθεί εξ αρχής όχι η μονομερής ωφέλεια του Οικονομικού Οργανισμού της Εκκλησίας, ούτε η αύξησις των εσόδων των ταμείων του Κράτους, αλλά η σύστασις του Ταμείου Εκκλησιαστικής Προνοίας. Σκοπός, η δημιουργία ενός δικτύου προνοιακών έργων με σύγχρονες προδιαγραφές, που λείπουν εμφανέστατα από την κοινωνία μας προς διακονίαν των συνανθρώπων μας”.
"...Μετά την αποκοπή από την χριστιανική μήτρα που τον γέννησε και μετά από μια σχετικά σύντομη περίοδο περιπλάνησης στην "αλμυράν γην" της αθεΐας, ο Δυτικός πολιτισμός της κατανάλωσης βρήκε επιτέλους την αμιγώς επιχειρηματική (και λίαν επικερδή) θρησκεία που του ταιριάζει. Ιδού λοιπόν η νέα θρησκεία της παγκοσμιοποιημένης ανθρωπότητας: η Βασιλεία του Αποθεωμένου Εαυτού.Έχει όμως και η σύγχρονη Ορθοδοξία τη δική της εκδοχή της παραπάνω "Βασιλείας". Μια από τις πιο μοδάτες θεολογικές τάσεις, η οποία χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης όχι μόνο στους κύκλους των ιερέων και των πνευματικών, αλλά και των λαϊκών θεολόγων και νεορθοδόξων διανοουμένων, είναι η νηπτική ή θεραπευτική, η οποία αντιμετωπίζει την Εκκλησία πρωτίστως ως ένα γιγάντιο "ιατρείο ψυχών και σωμάτων". Είναι ασφαλώς γεγονός αναντίρρητο ότι η θεραπευτική πνευματικότητα είναι μια από τις κεντρικές αρτηρίες που αιμοδοτούν την εκκλησιαστική ζωή. Η νηπτική, η φιλοκαλική και η κολλυβαδική εκδοχή της αποδεικνύουν αφενός την ιστορική της αντοχή και αφετέρου την προφητική λειτουργία της εντός της παράδοσης. Ωστόσο η σημερινή νεορθοδοξίζουσα εκφορά του ησυχαστικού προτύπου, παρ' όλη την επιστημονική επάρκεια με την οποία έχει επιχειρηθή η χαρτογράφησή της, παραμένει έκθετη σε απολυτοποιήσεις, εκτροπές και παρερμηνείες. 
Η νηπτική παράδοση της Εκκλησίας κατανοεί την άσκηση ως μέσο προετοιμασίας του ανθρώπου για να δεχθεί την χάρη και όχι ως διαδικασία αυτομεταμόρφωσης. Κανένας μηχανισμός της θέωσης δεν είναι γνωστός στους Πατέρες. Δια της ασκητικής προσπάθειας ο αγωνιζόμενος πιστός παρακαλεί και προσκαλεί τον Θεό να τον επισκεφθεί, αλλά δεν τον υποχρεώνει να το κάνει. Η εκλογή του Παρακλήτου δεν ελέγχεται και τα δωρήματά του δεν υποθηκεύονται, ότι "ανεξερεύνητα τα κρίματα αυτού και ανεξιχνίαστοι αι οδοί αυτού" (Ρωμ.11:33). Ο άνθρωπος μπορεί νυχθημερόν να υποφέρει στη μοναξιά του και να αποζητά τη θεία παρουσία, τη γεφυρόσκαλα όμως προς τον ουρανό τη ρίχνει μονάχα ο Κύριος. Και το κάνει όταν και όπως εκείνος το θελήσει. Η αγάπη εκείνου είναι που υπερβαίνει τα όρια κτιστού και ακτίστου για να συναντήσει τον άνθρωπο και να απαλύνει την αγωνία της ζήτησής του. Εκείνος καταξιώνει τον άνθρωπο στην μετοχή των άκτιστων Θείων Ενεργειών, εισάγοντάς τον στην μυστική ζωή της Τριάδος. Εκείνος είναι που θεοποιεί τον άνθρωπο δια της χάριτος. Δεν είναι ο άνθρωπος που θεώνεται δια των προσπαθειών του. Η Θεία πρωτοβουλία προσφέρει τη σωτηρία, αλλά δεν την επιβάλλει. Η αυτόνομη ανθρώπινη βούληση, από την άλλη, αποδέχεται (ή απορρίπτει) τη δωρεά, αλλά δεν την εκβιάζει.