Η αγιότητα δεν σημαίνει ότι δεν πονάς - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

 Η αγιότητα δεν σημαίνει ότι δεν πονάς

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Στις 9 Νοεμβρίου τιμούμε τον Άγιο Νεκτάριο, τον επίσκοπο Πενταπόλεως, τον θαυματουργό, τον παρηγορητή τόσων πονεμένων ανθρώπων. Συχνά, όμως, στεκόμαστε στη δόξα της αγιότητάς του και προσπερνούμε τη δοκιμασία που προηγήθηκε. Βλέπουμε την ανεξικακία, αλλά λησμονούμε την πληγή. Θαυμάζουμε την υπομονή, χωρίς να αναλογιζόμαστε πόσο μπορεί να κόστισε.

Ο Νεκτάριος γνώρισε τη συκοφαντία, την απομάκρυνση από τη διακονία του στην Αίγυπτο, τη φτώχεια και την αβεβαιότητα στην Αθήνα. Την αδικία εις βάρος του αναγνώρισε αργότερα ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος Ζ΄ (1998). Πίσω από τις σύντομες αυτές βιογραφικές αναφορές βρίσκεται μια βαθιά ανθρώπινη δοκιμασία: να έχεις προσφέρει τον εαυτό σου και να αντιμετωπίζεσαι με καχυποψία· να επιθυμείς να διακονήσεις και να συναντάς κλειστές πόρτες· να γνωρίζεις ότι δεν ευσταθούν οι κατηγορίες, αλλά να μην μπορείς να σταματήσεις τη διάδοσή τους.

Η συκοφαντία πληγώνει ακριβώς εκεί όπου ο άνθρωπος χρειάζεται εμπιστοσύνη και αποδοχή. Πριν σε συναντήσει ο άλλος, έχει ήδη ακούσει κάτι εναντίον σου. Οι δυσφημιστικές φήμες είχαν φθάσει στην Αθήνα πριν από τον Άγιο, δυσκολεύοντας την εξεύρεση θέσης εργασίας και διακονίας. Το 1891 ανέλαβε ιεροκήρυκας στην Εύβοια μετά από πολλές δυσκολίες και χωρίς να έχει απαλλαγεί από το βάρος τους.

Μαζί με την απόρριψη υπήρχε και η στέρηση. Στις βιογραφίες του μνημονεύεται η φτώχεια του στην Αθήνα, ακόμη και η έλλειψη του καθημερινού άρτου. Η αβεβαιότητα και η ανέχεια βαραίνει την καθημερινότητα. Ο άνθρωπος που υποφέρει χρειάζεται τροφή, ανάπαυση, έναν λόγο εμπιστοσύνης. Η προσευχή δεν καταργεί αυτές τις ανάγκες, ούτε η αγιότητα κάνει περιττή την ανθρώπινη μέριμνα και παρηγορία.

Ούτε στην Αίγινα έπαψαν οι δοκιμασίες. Σε βιογραφική διήγηση καταγράφεται η επίσκεψη εισαγγελέα στη μονή, ύστερα από συκοφαντική καταγγελία, και η υβριστική, βίαιη συμπεριφορά του απέναντι στον γέροντα επίσκοπο. Η διήγηση προβάλλει την πραότητα του Αγίου. Η πραότητα, όμως, δεν αποδεικνύει απουσία οδύνης. Το ότι κάποιος δεν ανταποδίδει την προσβολή δεν σημαίνει ότι δεν πληγώνεται. Και η σιωπή του δεν δίνει σε κανέναν το δικαίωμα να θεωρεί ασήμαντο αυτό που υφίσταται.

Δεν γνωρίζουμε κάθε εσωτερική κίνηση της καρδιάς του Αγίου. Χρειάζεται, όμως, να μην αφαιρέσουμε την ανθρώπινη διάσταση του αγώνα του. Η αδικία μπορεί να λυγίσει έναν άνθρωπο, να του στερήσει τον ύπνο, να κάνει δύσκολη ακόμη και την προσευχή. Υπάρχουν ώρες που δεν βρίσκονται λόγια, παρά μόνο δάκρυα και ένα αδύναμο «γιατί». Αυτή η συντριβή δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με απιστία. Ο πληγωμένος δεν χρειάζεται να προσθέσει στον πόνο του και την ενοχή ότι δεν υποφέρει αρκετά «πνευματικά».

Το θεμέλιο αυτής της κατανόησης βρίσκεται στον ίδιο τον Χριστό. Ο Υιός του Θεού έγινε αληθινά άνθρωπος, χωρίς αμαρτία· δεν προσποιήθηκε την ανθρώπινη οδύνη. Δάκρυσε μπροστά στον τάφο του Λαζάρου (Ιω. 11:35) και στη Γεθσημανή ομολόγησε: «Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου» (Ματθ. 26:38). Η εμπιστοσύνη Του στον Πατέρα δεν ακυρώνει την αγωνία. Μας φανερώνει ότι η θλίψη και η προσευχή μπορούν να συνυπάρχουν, ότι ο πόνος δεν μας τοποθετεί έξω από τη σχέση με τον Θεό.

Μέσα σ’ αυτό το φως κατανοούμε και την ανεξικακία του Αγίου Νεκταρίου. Δεν είναι συναισθηματική αναισθησία ούτε περιφρόνηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Είναι καρπός της κοινωνίας με τον Χριστό: αγώνας να μη μετατραπεί η πληγή σε εκδίκηση, να μη γίνει ο άνθρωπος αντίγραφο της σκληρότητας που δέχθηκε. Η συγχώρηση μπορεί να συνυπάρχει με δάκρυα, με επώδυνες αναμνήσεις. Δεν απαιτεί να ονομάσουμε το κακό καλό ούτε να προσποιηθούμε ότι τίποτε δεν συνέβη.

Ο αγώνας αυτός δεν είναι ένα κατόρθωμα αυτάρκειας που ανταμείβεται κατόπιν από τον Θεό. Η χάρη προηγείται, συνοδεύει και στηρίζει την ελεύθερη ανθρώπινη ανταπόκριση. «Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου», ακούει ο απόστολος Παύλος· «ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β΄ Κορ. 12:9). Δεν σώζει ο πόνος από μόνος του· σώζει ο Χριστός. Η χριστιανική ελπίδα δεν εξυμνεί τη συντριβή, αλλά ομολογεί ότι ακόμη κι εκεί ο άνθρωπος δεν εγκαταλείπεται.

Γι’ αυτό και η υπομονή του Αγίου δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως απαίτηση σιωπής από όσους κακοποιούνται. Η συγχώρηση δεν αποκλείει την αναζήτηση προστασίας, την προσφυγή στη δικαιοσύνη ή την υπεράσπιση της αλήθειας. Η Εκκλησία καλείται να γίνεται τόπος περίθαλψης του πληγωμένου, όχι χώρος όπου εκείνος υποχρεώνεται να αποδείξει την πίστη του αντέχοντας αβοήθητος. Το «κλαίειν μετὰ κλαιόντων» (Ρωμ. 12:15) είναι ευθύνη έμπρακτης συμπαράστασης.

Η τελευταία λέξη της χριστιανικής πίστης, άλλωστε, δεν είναι ο πόνος αλλά η Ανάσταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αδικία διορθώνεται μέσα στην ιστορία. Σημαίνει ότι το κακό και ο θάνατος δεν έχουν τον τελευταίο λόγο. Η αγιότητα του Νεκταρίου μαρτυρεί αυτή την ελπίδα, χωρίς να διαγράφει όσα υπέφερε.

Τιμώντας τον, λοιπόν, ας αναρωτηθούμε αν στεκόμαστε δίπλα σε εκείνον που συκοφαντείται, αν ακούμε πριν κρίνουμε, αν προσφέρουμε στήριξη αντί για εύκολες συμβουλές. Η αγιότητα δεν σημαίνει ότι δεν πονάς. Σημαίνει ότι, με τη χάρη του Θεού, αγωνίζεσαι να μη γίνει η πληγή σου πληγή για τον άλλον. Δεν χρειάζεται να κρύψεις τα δάκρυά σου για να πλησιάσεις τον Θεό.

***

Holiness Does Not Mean You Do Not Feel Pain

On November 9, we honor Saint Nektarios, Bishop of Pentapolis, the wonderworker, the comforter of so many people in pain. Often, however, we dwell on the glory of his holiness and pass over the suffering that preceded it. We see his forgiving spirit but forget the wound. We admire his patience without considering how much it may have cost him.

Nektarios experienced slander, dismissal from his ministry in Egypt, poverty, and uncertainty in Athens. The injustice he suffered was later acknowledged by Patriarch Petros VII of Alexandria (1998). Behind these brief biographical references lies a profoundly human ordeal: to have given yourself in service and be met with suspicion; to long to minister and find doors closed; to know that the accusations are unfounded yet be unable to stop their spread.

Slander wounds us precisely where we need trust and acceptance. Before someone has even met you, they have already heard something against you. The defamatory rumors had reached Athens before the Saint, making it difficult for him to find employment and a place to serve. In 1891, after many difficulties, he took up a preaching post in Euboea, still carrying the burden of those rumors.

Alongside rejection came deprivation. His biographies recount his poverty in Athens, even his lack of daily bread. Uncertainty and destitution weigh heavily on everyday life. A person who suffers needs food, rest, a word that expresses trust. Prayer does not abolish these needs, nor does holiness make human care and consolation unnecessary.

Nor did his trials cease on Aegina. A biographical account records a public prosecutor’s visit to the monastery following a slanderous accusation, and his abusive, violent treatment of the elderly bishop. The account highlights the Saint’s gentleness. Yet gentleness does not prove the absence of anguish. The fact that someone does not retaliate against an insult does not mean they are not hurt. And their silence gives no one the right to dismiss what they are enduring as insignificant.

We do not know every inward movement of the Saint’s heart. We must, however, preserve the human dimension of his struggle. Injustice can break a person’s spirit, rob them of sleep, and make even prayer difficult. There are hours when no words can be found—only tears and a faint “why?” Such brokenness does not necessarily amount to a lack of faith. Those who are wounded need not add to their pain the guilt of feeling that they are not suffering “spiritually” enough.

The foundation of this understanding is found in Christ Himself. The Son of God truly became human, without sin; His human suffering was no pretense. He wept before the tomb of Lazarus (John 11:35), and in Gethsemane He declared, “My soul is exceedingly sorrowful, even to death” (Matthew 26:38). His trust in the Father does not cancel out His anguish. He shows us that sorrow and prayer can coexist, that pain does not place us outside our relationship with God.

In this light, we also understand Saint Nektarios’s forgiving spirit. It is neither emotional numbness nor disregard for human dignity. It is the fruit of communion with Christ: a struggle to keep a wound from turning into vengeance, to resist becoming a reflection of the cruelty one has suffered. Forgiveness can coexist with tears and painful memories. It does not require us to call evil good or pretend that nothing happened.

This struggle is not a feat of self-sufficiency that God subsequently rewards. Grace precedes, accompanies, and sustains our free response. “My grace is sufficient for you,” the Apostle Paul hears, “for My strength is made perfect in weakness” (2 Corinthians 12:9). Pain itself does not save us; Christ does. Christian hope does not glorify brokenness but proclaims that even there, we are not abandoned.

For this reason, the Saint’s patience cannot be used to demand silence from those who suffer abuse. Forgiveness does not rule out seeking protection, pursuing justice, or defending the truth. The Church is called to be a place of care for the wounded, not a place where they must prove their faith by enduring without help. To “weep with those who weep” (Romans 12:15) is a responsibility to offer tangible support.

The final word of the Christian faith, after all, is not pain but the Resurrection. This does not mean that every injustice is put right within history. It means that evil and death do not have the last word. Nektarios’s holiness bears witness to this hope without erasing what he suffered.

As we honor him, then, let us ask ourselves whether we stand beside those who are slandered, whether we listen before judging, whether we offer support rather than easy advice. Holiness does not mean you do not feel pain. It means that, by the grace of God, you struggle to keep your wound from becoming a wound inflicted on someone else. You do not need to hide your tears to draw near to God.